1-6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin görme taramaları ve göz muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyi,tutumları ve davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of the Knowledge, Attitudes and Practices of Parents with children aged 1-6 years regarding vision screenings and eye examinations
- Tez No: 1004661
- Danışmanlar: PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Görme taraması, ebeveyn davranışı, farkındalık, sağlık bilgisi, tutum, uygulama, Vision screening, parental behavior, awareness, health knowledge, attitudes, practice
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, 1-6 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin, çocukluk çağı görme taramaları ve göz muayenelerine ilişkin bilgi düzeylerini, tutumlarını ve davranışlarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte planlanan bu çalışma, İstanbul'daki bir aile sağlığı merkezine başvuran, 1-6 yaş arası çocuğu olan 187 ebeveynin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve sosyodemografik özellikler, bilgi düzeyi, tutumlar, davranışlar ve ekran kullanım alışkanlıklarını sorgulayan çok bölümlü bir anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılmış; anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların büyük çoğunluğunun (%92,5) çocukluk çağı görme taramalarının gerekliliği bilgisine sahip olduğu ancak kırmızı ışık refle testi ve Lea görme keskinliği gibi spesifik tarama testleri (%43,3'ü bilgi sahibi değil) konusundaki bilgi düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Ebeveynlerin katarakt ve glokom gibi spesifik göz hastalıklarının çocuklarda da görülebileceğine dair bilgileri düşük bulunmuştur. Ulusal Görme Tarama Programı'nın varlığı (%40,1'i haberdar değil) konusundaki bilgilerinin düşük olduğu saptanmıştır. Ambliyopi kritik tedavi dönemi (%65,2'sinin fikri yok) hakkındaki bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu görülmüştür. Ambliyopi kritik tedavi yaş sınırını bilenlerin oranı düşük (%21,9) çıkmıştır. Ebeveynlerin çocuğuna düzenli göz muayenesi yaptırma konusundaki istekleri (%96,8) ve yetersiz görmenin çocuğun gelişimini olumsuz etkileyeceğine dair inançları (%94,7) yüksek bulunmuştur. Bilgi eksikliğine rağmen göz sağlığını korumaya yönelik tutumun güçlü olduğu anlaşılmaktadır. Ebeveynlerin önemli bir kısmının (%82,4) çocuklarında bir sorun olursa bunu kendilerinin farkedebileceğine inandığı görülmüştür. Ebeveynlerin önemli bir kısmının (%94,7) ekran maruziyetinin zararlarını bilmesine rağmen önemli bir kısmının (%61) çocuklarının eline akıllı cihaz verdiği saptanmıştır. Ebeveynlerin çocuk göz sağlığı hakkındaki bilgileri en çok göz doktorlarından (%71,1) ve çocuk doktorlarından (%65,8) aldığı ve bilginin yayılması için en etkili yöntem olarak okullarda yapılacak tarama çalışmalarını (%68,4) işaret ettikleri görülmüştür. Eğitim düzeyi arttıkça spesifik görme tarama testleri ve glokomun çocuklarda da görülebileceği bilgi düzeyinde artma olduğu görülmüştür. Çalışma durumuyla ilgili olarak, genel görme tarama testlerini bilme (%62,1'ye %37,9) ve kırmızı ışık refle testi (%59,7'ye %40,3), Lea görme keskinliği testi (%63,2'ye %36,8) gibi spesifik görme tarama testlerini bilme durumunda çalışanlar lehine anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Ailesinde görme problemli birinin olma öyküsü ambliyopi tanım ve sonuçları hakkındaki bilgi düzeyinde anlamlı farklılık oluşturmamıştır. Sonuç: Ebeveynlerin 1-6 yaş arası çocuklarının göz sağlığı konusunda genel bir farkındalığa ve olumlu tutumlara sahip olmalarına rağmen, spesifik hastalıklar, ulusal tarama programları ve erken müdahalenin kritikliği gibi konularda ciddi bilgi eksiklikleri bulunmaktadır. Ebeveynlerin, semptom göstermeyen göz hastalıklarını kendilerinin fark edebileceğine dair yüksek özgüveni, erken tanının önünde bir engel oluşturma potansiyeli taşımaktadır. Bu nedenle, göz doktorları, çocuk doktorları ve aile hekimlerinin proaktif rol oynadığı, ebeveynlere yönelik pratik ve hedef odaklı bilgilendirme çalışmalarının artırılması, özellikle kreş ve anaokullarını da kapsayan okullarda ulusal görme tarama programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The primary objective of this research was to comprehensively evaluate the knowledge levels, attitudes, and behaviors of parents of children aged 1-6 years concerning childhood vision screenings and eye examinations. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with the participation of 187 parents of children aged 1-6 years who attended a family health center in Istanbul. Data were collected through face-to-face interviews using a multi-sectional questionnaire developed by the researchers, which inquired about sociodemographic characteristics, knowledge levels, attitudes, behaviors, and screen use habits. Descriptive statistics, were employed as appropriate statistical methods for data analysis; a significance level of p<0.05 was accepted. Results: It was determined that the vast majority of participants (92.5%) were aware of the necessity of childhood vision screenings, but their knowledge level regarding specific screening tests such as the red light reflex test and Lea visual acuity test was low (43.3% were unaware). Parents' knowledge about specific eye diseases such as cataracts and glaucoma that can also occur in children was found to be low. Their knowledge about the existence of the National Vision Screening Program (40.1% were unaware) was found to be low. Their knowledge level about the critical treatment period for amblyopia (65.2% had no idea) was found to be insufficient. The percentage of those who knew the critical treatment age limit for amblyopia was low (21.9%). Parents' willingness to have their children undergo regular eye examinations (96.8%) and their belief that poor vision would negatively affect their child's development (94.7%) were high. Despite the lack of knowledge, it was understood that the attitude towards protecting eye health was strong. A significant proportion of parents (82.4%) believed that they would be able to notice if there was a problem with their child's vision. Although a significant proportion of parents (94.7%) were aware of the harmful effects of screen exposure, a significant proportion (61%) were found to give their children smart devices. Parents obtain most of their information about children's eye health from ophthalmologists (71.1%) and pediatricians (65.8%), and they indicate that screening programs in schools (68.4%) are the most effective method for disseminating information. It was observed that as the level of education increased, there was an increase in the level of knowledge about specific vision screening tests and the fact that glaucoma can also occur in children. Regarding employment status, there was a significant difference in favor of employed individuals in terms of knowledge of general vision screening tests (62.1% vs. 37.9%) and knowledge of specific vision screening tests such as the red light reflex test (59.7% vs. 40.3%) and the Lea visual acuity test (63.2% vs. 36.8%). A family history of vision problems did not create a significant difference in the level of knowledge about the definition and consequences of amblyopia. Conclusion: Although parents have general awareness and positive attitudes regarding the eye health of their children aged 1-6, there are serious gaps in their knowledge on specific diseases, national screening programs, and the critical importance of early intervention. Parents' high confidence in their ability to detect asymptomatic eye diseases themselves has the potential to be an obstacle to early diagnosis. Therefore, it is recommended that practical and targeted information campaigns for parents, in which ophthalmologists, pediatricians, and family physicians play a proactive role, be increased, and that national vision screening programs be expanded, particularly in schools, including daycare centers and kindergartens.
Benzer Tezler
- Yineleyen depresif bozukluk ve bipolar bozukluk tanılı ebeveynlerin ergenlik çağındaki çocukları ve eşleştirilmiş sağlıklı kontrollerin ergenlik çağındaki çocuklarında duygusal çatışmaların çözümlenmesi ve yıkıcı duygudurum bozukluğu tanısının yaygınlığı
Emotional conflict resolution and prevalence of disruptive mood dyregulation disorder in adolescent offspring of parents diagnosed with recurrent depressive disorder and bipolar disorder and matched healthy controls
ZEHRA TOPAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Kahramankazan ilçesinde okul çağındaki çocuklarda görme muayenesi taraması ve ekran maruziyet durumunun değerlendirilmesi
An evaluation of vision screening and screen exposure in school-aged children in the district of Kahramankazan
DENİZ YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA YILMAZ
DR. YASEMİN FATMA ÇETİNKAYA
- Conceptions of parental authority and the roles of parent-adolescent conflict and parental control behaviors on adolescent adjustment
Ebeveyn otoritesinin kavramsallaştırılmasının, ebeveyn-ergen çatışmasının ve ebeveyn kontrol davranışlarının ergenin uyumu üzerindeki rolü
AYLİN EVRANKAYA
- Ebeveynlerin çocukluk çağı travmaları ile ebeveyn-çocuk ilişkisinde duygu düzenleme arasındaki ilişki: Zihinselleştirmenin aracı rolü
The relationship between parents' childhood traumas and emotion regulation in the parent-child relationship: The mediating role of mentalization
EZGİ GÖRGÜLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAntalya Bilim ÜniversitesiKlinik Psikoloji Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE GÖLCÜK
- Görme engelli çocuk ebeveynlerinin yaşadığı güçlüklerin belirlenmesi ve tükenmişlik ile yaşam doyumuna yönelik yordayıcı değişkenler
Assesting experienced difficulties of parents who have a visually impaired children and predictors of life satisfaction and burnout
HÜSEYİN NERGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
