İBB Atatürk Kitaplığı'nda MC-YZ-K. 000200 demirbaş numarasıyla kayıtlı Kitābu Mevlūd adlı yazma eser (dil incelemesi-metin)
The manuscript titled Kitābu Mevlūd, registered under the accession number MC-YZ-K. 000200 at The Atatürk Library of The Istanbul Metropolitan Municipality (linguistic analysis – text)
- Tez No: 1004760
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT PARLAKPINAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Eski Anadolu Türkçesi, Mevlid, Ses bilgisi, Türk dili ve edebiyatı, Şekil bilgisi, Old Anatolian Turkish, Mawlid, Phonetic, Turkish language and literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığında MC-YZ-K. 000200 demirbaş numarasıyla kayıtlı Kitābu Mevlūd adlı eser, dil özellikleri bakımından incelenmiş ve eserin transkripsyonlu metni ortaya konulmuştur. Eserin kim tarafından ve nerede yazıldığı bilinmemekle birlikte, eserin sonunda yer alan H. 995 ve H. 1108 yılları da eserin müstensih tarafından kaydedilen istinsah tarihleridir. Eski Anadolu Türkçesinin karakteristik dil özelliklerini taşıyan eserde beyit sayısı 1301 olup bu yönüyle eser uzun mevlitler kategorisinde yer almaktadır. Eski Anadolu Türkçesi Oğuz Türkçesinin yazı dili hâline geldiği, fonetik ve morfolojik yapının belirginleştiği bir safhayı oluşturması bakımından ayrı bir önem arz etmektedir. Bu bağlamda çalışmaya konu olan metnin dil özelliklerinin tespit edilip sistemli bir şekilde ortaya konulması, Türk dilinin tarihsel dönemleri ile ilgili çalışmalara katkı sunması bakımından önem taşımaktadır. Çalışma, üç bölümden oluşmuştur. Çalışmanının Giriş bölümünde mevlid türü hakkında genel bir bilgi verildikten sonra Birinci Bölümde, Kitābu Mevlūd adlı eser nüsha özellikleri, yazarı ve yazılış tarihi, beyit sayısı, vezni, muhteva özellikleri yönünden tanıtılmıştır. İkinci Bölümde eserin imla özellikleri ele alınmış, Üçüncü Bölüm de ise eser, ses ve şekil bilgisi, söz varlığı özellikleri bakımından ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın Dördüncü Bölümünde transkripsiyonlu metin verilmiş, Sonuç bölümünde incelemeden elde edilen veriler ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, the work titled Kitābu Mevlūd, registered under the accession number MC-YZ-K.000200 at the Atatürk Library of the Istanbul Metropolitan Municipality, is examined in terms of its linguistic features, and its transcribed text is presented. Although the author and place of composition of the work remain unknown, the dates H. 995 and H. 1108 recorded at the end of the manuscript indicate the dates of copying noted by the scribe. The work bears the characteristic linguistic features of Old Anatolian Turkish and contains 1301 couplets, thus placing it within the category of long mevlids. Old Anatolian Turkish holds particular importance as it represents a stage in which Oghuz Turkish emerged as a written language and its phonetic and morphological structure became more clearly defined. In this context, identifying and systematically presenting the linguistic features of the text examined here contributes to studies concerning the historical periods of the Turkish language. The study consists of three main sections. Following a general overview of the mevlid genre in the Introduction, the first chapter introduces Kitābu Mevlūd in terms of its manuscript features, authorship, date of composition, number of couplets, prosody, and content. The second chapter examines the orthographic features of the work, while the third chapter provides a detailed analysis of its phonological, morphological, and lexical characteristics. In the fourth chapter, the transcribed text is presented, and the Conclusion section summarizes the findings obtained from the analysis.
Benzer Tezler
- İBB Atatürk kitaplığı mc yz k 0131 numarada kayıtlı mecmuanın transkripsiyonlu metni ve mecmuaların sistematik tasnifi projesine (MESTAP) göre tasnifi
The transcripted text of periodical journal registered in number mc yz k 0131 in İstanbul metropolitan municipality Atatürk library and the classification according to systematical classified project of periodical journals
İLHAMİ ATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÖZDEMİR
- İBB Atatürk Kitaplığı'nda MC_YZ_K0069 arşiv numarası ile kayıtlı Münşeât Mecmûası (İnceleme-metin-sözlük-tıpkıbasım)
Registered Munşeât mechanic with archive number MC_YZ_K0069 in IBB Atatürk Library (Review-text-dictionary-type print)
MUSTAFA AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıErciyes ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATABEY KILIÇ
- İBB Atatürk Kitaplığı MC_YZ_K0315 numarada kayıtlı şiir mecmuası (İnceleme-metin ve MESTAP'a göre tasnif)
A poetry miscellany registered under MC_YZ_K0315 at IBB Atatürk Library (Analysis–text–classification according to MESTAP)
ESMANUR AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ARSLAN
- İBB Atatürk Kitaplığı'nda bulunan BEL_YZ_K.000394 demirbaş numaralı şiir mecmuasının MESTAP (Mecmualarının sistematik tasnifi projesi) dahilinde günümüz harflerine aktarımı ve incelenmesi
The transcribed text of the poem magazine registered as BEL_YZ_K.000394 in İstanbul Municipiality Atatürk Library and the classification according to the systematic classification of the poem magazines (MESTAP)
SİNAN DAVULCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHİTTİN TURAN
- İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı'nda bulunan OE_YZ_0333 numaralı tasavvufi bir şiir mecmuası (İnceleme –çeviriyazı & mestap tasnifi)
A sufistic compilation with OE_YZ_0333 item number at Atatürk Library of İstanbul Metropolitan Municipality (Analysis – transcription & mestap classification)
SEZEN SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜLAY GENÇTÜRK DEMİRCİOĞLU