الدقائق البلاغية لتناوب الحروف الجارة في الآيات القرآنية
Kur'an ayetlerinde harf-i cerlerin tenâvubundaki belagîincelikler
- Tez No: 1005296
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KILIÇARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma Kur'ân-ı Kerîm'de harf-i cerlerin kullanımında ortaya çıkan belâgat inceliklerini ve beyânî i'câzı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Özellikle bazı bağlamlarda harf-i cerrin alışılmış dil kullanımının dışında yer alması ve bu durumun zahirde başka bir harfin yerine kullanılmış olduğu izlenimini vermesi araştırmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Çalışmanın önemi, salt nahivsel yönlendirmeyle yetinmeyip, Kur'ânî bağlamda harfin seçiliş maksadını ve bu seçimin taşıdığı anlamsal ve belâgî çağrışımları ortaya koymaya yönelik bir yaklaşım benimsemesinden kaynaklanmaktadır. Araştırma, seçilmiş Kur'ân ayetlerinin tahlili ve bunların dil, tefsir ve belâgat alanındaki önde gelen âlimlerin görüşleriyle ilişkilendirilmesi sonucunda, Kur'ân'ın yüce Allah'ın kelâmı olduğu kabulünden hareketle, her harf-i cerrin kendi yerinde asli ve maksut olduğunu; bağlamı içerisinde onun anlamını tam olarak karşılayabilecek başka bir harfin bulunmadığını ortaya koymuştur. Ayrıca bu meselenin, tazmîn ve tenâvüb eksenindeki nahivsel ihtilafa indirgenmesinin isabetli olmadığı, bilakis belâgî çözümleme yoluyla her bir harfin seçilişindeki ince hikmetlerin ve anlam derinliklerinin açığa çıkarılması gerektiği gösterilmiştir. Zira çoğu durumda harf-i cer, bilinen temel anlamını korumakla birlikte, bağlamın gerektirdiği ilave bir anlam boyutu da kazanmaktadır; bu ilave anlam ise ancak istikrâ ve benzer bağlamların karşılaştırmalı incelenmesi yoluyla tespit edilebilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study seeks to uncover the rhetorical subtleties and the eloquent miraculous nature of Quranic expression as manifested in the use of prepositions, particularly in instances where a preposition appears in a context that departs from its conventional linguistic usage, giving the apparent impression that it substitutes for another. The significance of this study lies in its attempt to move beyond purely grammatical interpretation toward a rhetorical analysis that explores the intentional selection of prepositions in the Quranic context and the semantic implications thereof. Through the analysis of selected Quranic verses and their correlation with the statements of leading scholars of Arabic language and Quranic exegesis, the study concludes on the basis that the Quran is the speech of Allah, Exalted and Glorified, that every preposition is original and intentional in its position, and that no other can fully convey its meaning within its specific context. The study further demonstrates that this phenomenon should not be confined to the grammatical debate between taḍmeen (semantic implication) and tanawub (prepositional alternation), but rather approached through rhetorical analysis, which reveals the subtle purposes and nuances underlying the choice of each preposition. In most cases, the preposition conveys its conventional meaning while adding an additional semantic layer required by the context one that can only be discerned through careful induction and the examination of parallel usages.
Benzer Tezler
- كشف الحقائق وشرح الدقائق من تفسير كلام الله العزيز للامام برهان الدين النسفي (ت687هـ) من اول سورة الجمعة الى اخر سورة التحريم (دراسة وتحقيق)
İmam Burhanelddin Elnasfi'nin (T:687 H) Cuma suresinin başlangıcından Eltahrim suresinin sonuna kadar Aziz Olan Allah'ın Kelamının tefsirinde gerçekleri ortaya çıkarmak ve detayları açıklamak. (Çalışma ve Soruşturma)
BARAA ISMAEL ABDULLAH ABDULLAH
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN ÇELİK
- كَشفُ الحَقَائِقِ وشَرحُ الدَّقَائِقِ مِن تَفسِيرِ كَلَامِ اللّهِ العَزِيزِ للإمام برهان الدِّين النَّسفيُّ(ت:687هـ) مِن أول سورة المجادلة إلى آخر سورة الصف. (دراسة وتحقيق)
İmâm Burhâneddîn En-Nesefi'nin (Ö. 687 H.)“Keşfu'l-Hakâik ve Şerhu'l-Dekâik min Tefsîr Kelami'l-Lallahi el-Azîz”adlı tefsirinin tahkîki ve incelenmesi (Mücâdele süresinden Saf süresine kadar)" tahkik ve dirâse / An interpretation of Ibn Arabi's decrees of the Koran with customary
AHMED ABDULWAHHAB HAMAD
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALABALIK
- تفسير الحمامي (ت:1265 هـ) في دقائق السور الثلاث سورة الضحى دراسة وتحقيق / Tefsiru'ı- Hammami (ö. 1265 h.) fi dakaiki s-suveri's-selas Süretü'd-Duha dirase ve tahkik
Üç surenin tutanaklarında Al-Hamami'nin yorumlanması Duha Suresi، merhumun incelenmesi ve araştırılması (1265 AH) / Explanation of Al-Hamami in the minutes of the three surahs Surat Al-Duha، study and investigation of the deceased (1265 AH)
DHURGHAM MASHAAN HUSSEİN
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALABALIK
- تجريدُ الفوائدِ الرقائق في شرح كنز الدّقائق لأبي العباس شهاب الدين أحمد بن محمد بن أحمد الشلبي من كتاب الإعتاق الى باب الاستيلاد ـ دراسة وتحقيق ـ
Tecridu'l-Fevaidi'r-Rekâik fî şerhi Kenzi'd-Dekâik
IRFAN MOHSIN KHALID
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ÖZDEMİR
- منهج القاشاني في تفسيره حقائق التأويل في دقائق التنزيل
Abdürrezzâk el-Kâşânî'nin“Hakāiku't-te'vîl fî Dekāiki't-tenzîl”adlı tefsirinin metodu / The methodology of Abdul Razzaq al-Qashani's tafsir 'Haka'iq al-Tawil fi Daqa'iq al-Tanzil'
BIŞR DERI
Yüksek Lisans
Arapça
2024
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED İSA YÜKSEK