Türkiye ve seçilmiş Ortadoğu ülkelerine ilişkin terör yokluğu endeksini etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile incelenmesi
Examination of factors affecting the absence of terror index for Türkiye and selected Middle East countries with panel data analysis
- Tez No: 1005597
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÖZMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Ortadoğu, panel veri analizi, terör yokluğu, Türkiye, Middle East, panel data analysis, absence of terrorism, Türkiye
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
TÜRKİYE VE SEÇİLMİŞ ORTADOĞU ÜLKELERİNE İLİŞKİN TERÖR YOKLUĞU ENDEKSİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN PANEL VERİ ANALİZİ İLE İNCELENMESİ SAADET ÖZBEK Yüksek Lisans Tezi, Ekonometri Ana Bilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN Ocak 2026, 130 sayfa Bu çalışma, 1999-2023 yılları arasında Türkiye, Irak, İran, Ürdün, Kuveyt, Lübnan ve Suriye'de siyasi istikrar ve terörün yokluğu göstergesini etkileyen sosyoekonomik faktörleri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada bağımlı değişken olarak“Siyasi İstikrar – Şiddet/Terör Yokluğu Tahmini”, bağımsız değişkenler olarak ise işsizlik oranı, ekonomik büyüme, enflasyon, nüfus artış oranı, petrol rantı, zorunlu eğitim süresi, askeri harcamalar ile kadın ve erkek iş gücüne katılım oranları kullanılmıştır. Panel veri setine dayalı olarak gerçekleştirilen analizde, ülkeler arası bağımlılığın olmadığı, ancak heteroskedastisite ve birinci mertebeden otokorelasyonun olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle araştırma modeli için en uygun tahmin yöntemi olarak Newey-West Standart Hatalı Havuzlanmış En Küçük Kareler yöntemi tercih edilmiştir. Model sonuçlarına göre terör yokluğunu anlamlı düzeyde etkileyen değişkenler; nüfus artış oranı, petrol rantı, askeri harcamalar, erkeklerin ve kadınların iş gücüne katılım oranları olmuştur. Bu değişkenlerden nüfus artışı, iş gücüne katılım oranları ve askeri harcamalar terör yokluğunu pozitif yönde etkilerken; petrol rantı negatif etki göstermiştir. İstatistiksel olarak anlamlı olan bağımsız değişkenlerle yeni bir model kurgulanmış ve yapılan varsayım testleri sonucunda bu model için en uygun tahmin yönteminin Arellano, Froot ve Rogers Tesadüfi Etkiler tahmincisi kullanılmıştır. Bu tahmin sonucunda nüfus büyüme oranı, askeri harcamaların GSYİH içindeki payı, erkeklerin işgücüne katılım oranı, kadınların işgücüne katılım oranı ile siyasi istikrar ve şiddet/terör yokluğu arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Petrol rantının GSYİH içindeki payı ile siyasi istikrar ve terör yokluğu arasında negatif ve güçlü bir ilişki tespit edilmiştir.Elde edilen bulgular doğrultusunda, siyasi istikrarın ve terörle mücadelenin yalnızca güvenlik eksenli politikalarla değil, aynı zamanda kapsayıcı ekonomik kalkınma, toplumsal eşitlik ve kaynakların adil yönetimi ile sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede, istihdamı ve kadınların iş gücüne katılımını teşvik eden politikaların, eğitim sisteminin niteliğinin artırılmasının ve doğal kaynak gelirlerinin etkin yönetiminin, bölgedeki siyasi istikrarı güçlendirebileceği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT EXAMINATION OF FACTORS AFFECTING THE ABSENCE OF TERROR INDEX FOR TURKIYE AND SELECTED MIDDLE EAST COUNTRIES WITH PANEL DATA ANALYSIS SAADET ÖZBEK Master Thesis, Department of Econometrics Supervisor: Prof. Dr. Mehmet ÖZMEN Ocak 2026, 130 pages This study aims to analyze the socioeconomic factors affecting the indicator of political stability and absence of terrorism in Türkiye, Iraq, Iran, Jordan, Kuwait, Lebanon and Syria between 1999 and 2023. The dependent variable in the study is“Political Stability-Absence of Violence/Terrorism Forecast”, and the independent variables are unemployment rate, economic growth, inflation, population growth rate, oil rent, compulsory education period, military expenditures, and female and male labor force participation rates. In the analysis based on the panel data set, it was determined that there was no inter-country dependency, but there were heteroskedasticity and first-order autocorrelation. For this reason, the Newey-West Standard Error Pooled Least Squares method was preferred as the most appropriate estimation method for the research model. According to the model results, the variables that significantly affect the absence of terrorism were population growth rate, oil rent, military expenditures, male and female labor force participation rates. While population growth, labor force participation rates and military expenditures positively affected the absence of terrorism, oil rent had a negative effect. A new model was constructed using statistically significant independent variables, and based on the results of the assumption tests conducted, the Arellano, Froot, and Rogers Random Effects estimator was determined to be the most appropriate estimation method for this model. This estimation revealed a positive and statistically significant relationship between population growth rate, the share of military expenditures in GDP, male labor force participation rate, female labor force participation rate, and political stability and the absence of violence/terrorism. A negative and strong relationship was found between the share of oil rent in GDP and political stability and the absence of terrorism. In line with the findings, it was concluded that political stability and the fight against terrorism can be achieved not only with security-oriented policies, but also with inclusive economic development, social equality and fair management of resources. In this context, it is evaluated that policies that encourage employment and women's participation in the workforce, increasing the quality of the education system and effective management of natural resource revenues can strengthen political stability in the region.
Benzer Tezler
- The individual application to Turkey's Constitutional Court and its role in the development of human rights in Turkey
Türkiye Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru ve bireysel başvurunun Türkiye'de insan haklarının gelişimi üzerindeki rolü
TUĞÇE AYHAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ POLAT
- Terror and the medya; A critical approach to the TV coverage of terrorist events in the light of Liberal Theory
Terör ve medya; Liberal Teori ışığında, terör olaylarının televizyonda işlenişine eleştirel bir yaklaşım
CAN DÜNDAR
Doktora
İngilizce
1996
Kamu YönetimiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAŞİT KAYA
- Ortadoğu'da Türk girişimcilerine yönelik bir uygulama
A practice for Turkish entrepreneurs in the Middle East
FEYZA CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
İşletmeİstanbul Ticaret Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF TUNA
- Geçici koruma statüsünde bulunan Suriyelilerin mevcut durumları ve yaşadığı sorunlar: Batman örneği
The current situations of syrians who are under the tempopary protection status and the problems they face: Batman sample
VOLKAN ARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal Bilimlerİstanbul Yeni Yüzyıl ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜDAYİ SAYIN
- Yeni üretim teknikleri, uluslararasılaşma stratejileri ve azgelişmiş ülkeler: Türk elektronik sektörü örneği
New production techniques, internationalization strategies and developing countries: The case of Turkish electronics industry
KURTAR TANYILMAZ