Anneden algılanan narsisizm ile somatizasyon arasındaki ilişkidementalizasyon ve aleksitiminin aracılık rolleri
The mediating roles of mentalization and alexithymia in the association between perceived maternal narcissism and somatization
- Tez No: 1006035
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET SAPANCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, anneden algılanan narsisistik özellikler ile somatizasyon arasındaki ilişkide zihinselleştirme boyutlarının ve aleksitiminin aracı rolünün etkisini incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini 18–54 yaş aralığında, yaş ortalaması 29.82 (SS = 6.73) olan toplam 649 yetişkin birey oluşturmaktadır. Veriler çevrim içi ortamda toplanmış; katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Anneden Algılanan Narsisistik Özellikler Ölçeği, SCL-90-R Somatizasyon Alt Boyutu, Zihinselleştirme Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20) uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27 ve PROCESS Macro 4.2 kullanılmış; değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, dolaylı ve etkileşimsel etkiler ise bootstrap temelli regresyon analizleri ile test edilmiştir. Değişkenler arası ilişkisel analiz sonuçlarına göre, anneden algılanan narsisistik özellikler ile somatizasyon arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki; mentalizasyon ile negatif yönlü ve aleksitimi ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Somatizasyonun ise mentalizasyon ile negatif yönlü, aleksitimi ile pozitif ve orta düzeyde ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Mentalizasyon ile aleksitimi arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Aracılık analizleri sonucunda, anneden algılanan narsisistik özelliklerin somatizasyonu hem doğrudan hem de dolaylı olarak yordadığı; dolaylı etkinin ise yalnızca kendilik temelli zihinselleştirmenin kısmi aracılığıyla ortaya çıktığı belirlenmiştir. Ötekiler temelli zihinselleştirme ve zihinselleştirmeye güdülenmenin aracılık rolü anlamlı bulunmamıştır. Aleksitiminin aracılık rolünün incelendiği analizlerde ise, anneden algılanan narsisistik özelliklerin somatizasyon üzerindeki etkisinde aleksitiminin kısmi aracı rolü olduğu bulunmuştur. Elde edilen bulgular, erken dönem anne ilişkilerinde algılanan narsisistik özelliklerin somatik belirtilerle ilişkisini açıklamada kendilik temelli zihinselleştirmenin kritik bir psikolojik mekanizma olduğunu ortaya koymakta; zihinselleştirme kapasitesinin klinik değerlendirme ve müdahalelerde dikkate alınmasının önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the mediating roles of mentalization dimensions and alexithymia in the relationship between perceived maternal narcissistic traits and somatization. The study was conducted within the framework of a quantitative research approach using a relational survey design. The sample consisted of 649 adult participants aged between 18 and 54 years, with a mean age of 29.82 (SD = 6.73). Data were collected through an online survey. Participants completed the Demographic Information Form, Perceived Maternal Narcissistic Traits Scale, SCL-90-R Somatization Subscale, Mentalization Scale, and the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20). Data analyses were performed using SPSS 27 and PROCESS Macro 4.2. Relationships among variables were examined using Pearson correlation analysis, while indirect and interaction effects were tested through bootstrap-based regression analyses. The relational analyses revealed a positive, moderate, and statistically significant relationship between perceived maternal narcissistic traits and somatization; a negative significant relationship with mentalization; and a positive significant relationship with alexithymia. Somatization was found to be negatively associated with mentalization and positively and moderately associated with alexithymia. In addition, a negative and moderate significant relationship was identified between mentalization and alexithymia. Mediation analyses indicated that perceived maternal narcissistic traits predicted somatization both directly and indirectly. The indirect effect emerged only through self-oriented mentalization, whereas other-oriented mentalization and motivation to mentalize did not show significant mediating effects. In analyses examining the mediating role of alexithymia, alexithymia was found to partially mediate the relationship between perceived maternal narcissistic traits and somatization. Overall, the findings demonstrate that self-oriented mentalization constitutes a critical psychological mechanism in explaining the association between perceived maternal narcissistic traits and somatic symptoms. These results highlight the importance of considering mentalization capacity in clinical assessment and intervention processes.
Benzer Tezler
- Anneden algılanan narsisistik özellikler ile psikopatoloji arasındaki ilişkide kendini eleştirinin aracı rolü
Investigating the role of self criticism in the reltionship between perceived maternal narcissism and psychopathology
EMRE HAN ALPAY
- Anneden algılanan narsisizm ile sosyal kaygı belirtileri ilişkisinde ayrılma bireyleşmenin aracı rolü
The mediating role of separation-individuation in the relationship between perceived maternal narcissism and social anxiety symptoms in adults
BERFİN YAZICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE TASA
- Anneden algılanan narsisizm ile algılanan duygusal istismar arasındaki ilişkide karanlık üçlü kişilik özelliklerinin aracı rolü
The mediating role of dark triad personality traits in the relationship between perceived maternal narcissism and perceived emotional abuse
BETÜL TURAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE TASA
- Anneden algılanan narsisizm ile yetişkinlikte gözlenen narsisistik ve bağımlı kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between perceived maternal narcissism and adult narcissistic and dependent personality traits
ZİNAR ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA TURAN
- Kadınlarda anneden algılanan narsisizm ile eş seçimi arasındaki ilişkide ayrılma-bireyleşme süreçlerinin aracılık rolü
The mediating role of separation–individuation processes in the relationship between perceived maternal narcissism and mate selection in women
MERVE İNANIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LEMAN ELİF AYBAY