Mem û Zîn Leylâ ile Mecnûn ve Romeo ve Juliet hikâyeleri üzerine mukayeseli bir inceleme
A comparative analysis of the love narratives: Mem û Zîn,Layla and Majnun, and Romeo and Juliet
- Tez No: 1006038
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULKADİR ERKAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn, Ahmed-î Hânî'nin Mem û Zîn ve Shakespeare'in Romeo and Juliet eserlerini karşılaştırmalı olarak inceleyerek aşkın Doğu ve Batı edebiyatlarındaki felsefî, tasavvufî ve estetik temsillerini analiz etmektedir. Araştırma, aşkın yalnız bir duygusal tema değil, aynı zamanda metafizik bir hakikat arayışı, bireysel bir dönüşüm süreci ve toplumsal bir direniş biçimi olarak ele alındığını göstermiştir. Doğu geleneğinde aşk, vahdet-i vücûd düşüncesiyle ilahî hakikate ulaşmanın yolu olarak yüceltilirken; Batı'da bireysel irade, tutku ve özgürlük arayışının sınırlarını temsil eder. Leylâ vü Mecnûn ve Mem û Zîn'de aşk, mecazdan hakikate uzanan bir ruhsal yolculukla ilahî birliğe erişim aracı olurken; Romeo and Juliet'te dünyevî tutkuların trajik çatışması toplumsal düzenin yıkıcılığına dönüşür. Üç eser de aşkı hem insan varoluşunun merkezine yerleştirir hem de kader, ölüm, ayrılık ve toplumsal engeller gibi evrensel temalarla sınar. Karşılaştırmalı analiz, aşkın Doğu'da tefekkür, Batı'da eylem; Doğu'da teslimiyet, Batı'da başkaldırı estetiğiyle işlendiğini ortaya koymuştur. Bu bakımdan tez, aşkın farklı kültürlerdeki temsillerini bütüncül bir felsefî ve edebî çerçeve içinde değerlendirerek, onu insanın kendini ve hakikati arama serüveni olarak yeniden yorumlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study offers a comparative analysis of Leylâ vü Mecnûn by Fuzûlî, Mem û Zîn by Ahmed-î Hânî, and Romeo and Juliet by William Shakespeare, exploring the philosophical, mystical, and aesthetic representations of love in Eastern and Western literatures. The research demonstrates that love is not merely an emotional theme but also a metaphysical quest for truth, a process of individual transformation, and a form of social resistance. In the Eastern tradition, love is exalted as the path to divine truth through the doctrine of wahdat al-wujûd (unity of being), whereas in the Western tradition it symbolizes the limits of individual will, passion, and the pursuit of freedom. In Leylâ vü Mecnûn and Mem û Zîn, love serves as a spiritual journey from metaphor to divine reality; in Romeo and Juliet, the tragic conflict of earthly desires exposes the destructive force of social order. All three works place love at the core of human existence, testing it against universal themes such as fate, death, separation, and social constraint. The comparative analysis reveals that love in the East is expressed through contemplation, while in the West it manifests as action—devotion versus rebellion, mysticism versus humanism. Thus, this thesis interprets love across cultures as a holistic philosophical and literary phenomenon, redefining it as the human journey toward self-knowledge and ultimate truth.
Benzer Tezler
- Ahmed Fâik'in Türkçe Mem u Zîn mesnevîsinin incelenmesi ve Fuzûlî'nin Leylâ vü Mecnûn mesnevîsiyle mukayesesi (Metin-İnceleme-Mukayese)
The analyzing of Mem u Zîn mesnevî work of Ahmet Fâik and compression with Leylâ vü Mecnûn work of Fuzûlî.
EYYÜP AZLAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET NUR DOĞAN
- Hêmanên İranî yên dîrokî û mîtolojîk di Mem û Zîn'a Xanî û Dîwana Melayê Cizîrî de
Ehmedê Xanî'nin Mem û Zîn'i ve Melayê Cızîrî'nin Divanında tarihi ve mitolojik İran ögelerı
MORAD BEROUKI MILAN
Yüksek Lisans
Kürtçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiKürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SHAHAB VALI
- Translation and ideology: A study of paratexts of Turkish translations of the Kurdish Mesnevi Mem û Zin in the Republican Period
Çeviri ve ideoloji: Kürtçe Mesnevi Mem û Zin'in Cumhuriyet Dönemi Türkçe çevirilerinin yan metin incelemesi
SEÇİL TÖRE
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Mütercim-TercümanlıkBoğaziçi ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. JONATHAN MAURICE ROSS
- Osmanlı edebiyatında Mem û Zîn mesnevisi ve yayılımı
Mem û Zîn in the Ottoman literature and its propagation
AYHAN TEK
Doktora
Türkçe
2015
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAVVA NURAN TEZCAN
- Rengdana folklorê dı Destana Mem û Zîn ya Ehmedê Xanî da
Folklorik bir renk olarak Ehmedî Xanî'nin Mem ve Zîn Destanı
GORAN ALI SALIM
Yüksek Lisans
Kürtçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıYüzüncü Yıl ÜniversitesiKürt Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VECHİ SÖNMEZ