Ebû Bekr es-Sûli ve Arap edebiyatındaki yeri
Ebû Bekr es-Sûlî and his place in Arabic literature
- Tez No: 1006072
- Danışmanlar: DOÇ. DR. RAMAZAN MEŞE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belâgati, Ebû Bekr es-Sûlî, Edebî tenkit, Şiir, Nesir, Arap edebiyatı, Arabic Language and Rhetoric, Abū Bakr al-Ṣūlī, Literary Criticism, Poetry, Prose, Arabian literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Abbâsî döneminin seçkin âlimlerinden Ebû Bekr es-Sûlî'nin hayatını, ilmî kişiliğini, dil ve edebiyata yönelik yaklaşımını, eleştirel yöntemini ve Arap dili içerisindeki konumunu bütüncül bir bakış açısıyla incelemektedir. Çalışmada, Sûlî'nin yetiştiği dönemin siyasî, sosyal ve kültürel şartları ele alınmakta; onun saray çevresinde oluşan entelektüel atmosferden nasıl etkilendiği ortaya konulmaktadır. Dil, edebiyat, tarihçilik, rivayet, kitâbet, şiir eleştirisi, öğreticilik ve kültürel aktarım gibi alanlarda ortaya koyduğu katkılar sistematik bir çerçevede değerlendirilmektedir. Tezde, Sûlî'nin dil malzemesini seçme ve aktarma kriterleri, rivayet zincirlerine yaklaşımı, metinleri yeniden düzenleme ve tasnif etme becerisi, eleştirel muhakemesi, klasik şiire ve değişen edebî zevke dair görüşleri, belâgat, üslup, tasvir ve edebî tenkit alanındaki yenilikçi yönleri ayrıntılı olarak çözümlenmiştir. Ayrıca onun saray merkezli meclislerde edindiği tecrübelerin, edebî hafıza, metin tenkidi, şiir mukayesesi ve tarih yazımı üzerindeki etkileri değerlendirilmiş; dil öğretimine ve kitâbet geleneğine ilişkin ilkeleri, Arap dilinin kurumsal gelişimine katkıları ve nesir üslubunun teşekkülündeki rolü ortaya konmuştur. Sonuç olarak çalışma, Ebû Bekr es-Sûlî'nin Arap dili ve edebiyatının yalnızca bir dönemine tanıklık eden bir râvi olmadığını, bu geleneğin şekillenmesine aktif biçimde yön veren, eleştirel düşünceyi besleyen, yöntemi sistemleştiren ve sonraki nesilleri derinden etkileyen şahsiyetlerden biri olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines the life, scholarly personality, linguistic orientation, literary perspective and critical methodology of Abū Bakr al-Ṣūlī—one of the most prominent intellectual figures of the Abbasid period—wiOrcid numarası al *Open Researcher and Contributor ID olan bilimsel araştırmacı tanılama sistemithin a comprehensive and integrated analytical framework. The study contextualizes al-Ṣūlī within the political, social and cultural conditions of his era and demonstrates how the intellectual climate of the Abbasid court shaped his thought and scholarly formation. It systematically evaluates his contributions in diverse fields such as linguistics, literature, historiography, narration, chancery practices, poetic criticism, didactic writing and cultural transmission. The research analyzes al-Ṣūlī's criteria for selecting and transmitting linguistic material, his approach to narrative chains (isnād), his skill in reorganizing and classifying texts, his critical reasoning, and his reflections on classical poetry and the evolving literary taste of his time. Furthermore, the study explores how his experiences in court-centred literary circles influenced the development of literary memory, textual criticism, poetic comparison and historical writing. His principles of language instruction, his contributions to the institutional development of Arabic and his role in shaping the prose tradition are also examined. Ultimately, the dissertation demonstrates that al-Ṣūlī was not merely a transmitter who witnessed a particular stage of Arabic literature, but rather a foundational intellectual who actively shaped this tradition, nourished critical thought, systematized method and profoundly influenced subsequent generations.
Benzer Tezler
- Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan Fatih devri sonuna kadar geçen dönemde Arapça belagata dair eser yazan Osmanlı-Türk alimleri
Başlık çevirisi yok
MEHMED SAMİ BENLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SUBHİ FURAT
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Ebü'l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr es-Suyûtî'nin mantık eleştirisi
Ebü'l-Fazl Celalüddin Abdurrahmân b. Ebî Bekr es-Suyûti of criticism logic
ABDULLAH GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeDicle ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZIM HASIRCI