İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerde enerjitüketimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki
The relationship between energy consumption and economic growth in the member countries of The Organization of Islamic Cooperation (OIC)
- Tez No: 1006110
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FÜSUN ÇELEBİ BOZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Ekonomi, Enerji, Econometrics, Economics, Energy
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik büyüme, Enerji tüketimi, Economic growth, Energy consumption
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Enerji tüketimi, modern ekonomilerin işleyişinde vazgeçilmez bir üretim unsuru olarak kabul edilmektedir. Sanayi üretimi, ulaştırma, tarım, hizmetler sektörü ve hanehalkı faaliyetlerinin büyük ölçüde enerji kullanımına dayanması, ekonomik sistemlerin sürekliliğini enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanımına doğrudan bağlı hâle getirmektedir. Bu bağlamda enerji arzının kesintisizliği ve enerjiye erişim düzeyi, ülkelerin üretim kapasitelerini, uluslararası rekabet güçlerini ve uzun dönemli ekonomik büyüme potansiyellerini belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Ekonomik büyüme perspektifinden değerlendirildiğinde enerji tüketimi, üretim sürecinde sermaye ve emek faktörlerini tamamlayan kritik bir girdi niteliği taşımaktadır. Bu nedenle enerji tüketimi, yalnızca ekonomik büyümenin bir sonucu olarak değil, aynı zamanda büyümeyi yönlendiren ve uzun vadede sürdürülebilir kılan temel dinamiklerden biri olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerde enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi, ülkelerin gelir düzeylerini dikkate alarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda İİT üyesi ülkeler gelir seviyelerine göre dört farklı gruba ayrılmış ve 1991-2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, İİT üyesi ülkelerin tüm gelir gruplarında enerji tüketimi ile ekonomik büyüme arasında tüm kantillerde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Küreselleşme değişkenleri incelendiğinde ise, bu değişkenlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerinin gelir grupları ve kantil düzeylerine göre farklılaştığı görülmektedir. Yüksek gelirli İİT üyesi ülkelerde sosyal küreselleşmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi pozitif olup orta kantillerde anlamlıdır. Buna karşılık, ekonomik küreselleşmenin tüm kantillerde negatif olduğu, yüksek kantillerde ise istatistiksel olarak anlamsızlaştığı belirlenmiştir. Politik küreselleşmenin etkisinin ise orta kantillerden itibaren negatif olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Üst-orta gelirli İİT üyesi ülkelerde sosyal küreselleşmenin ekonomik büyüme ile pozitif ve anlamlı bir ilişki sergilediği, politik küreselleşmenin ise yüksek kantillerde negatif bir etki yarattığı gözlemlenmiştir. Düşük-orta gelirli İİT üyesi ülkelerde ekonomik ve sosyal küreselleşme değişkenlerinin ekonomik büyüme üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler oluşturduğu, politik küreselleşmenin ise yüksek kantillerde negatif olduğu tespit edilmiştir. Düşük gelirli İİT üyesi ülkelerde ise politik ve sosyal küreselleşmenin ekonomik büyüme ile pozitif ilişkili olduğu, buna karşılık ekonomik küreselleşmenin tüm kantillerde negatif bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Energy consumption is widely recognized as an indispensable factor of production in the functioning of modern economies. The heavy reliance of industrial production, transportation, agriculture, the service sector, and household activities on energy use has made the continuity of economic systems directly dependent on the efficient and effective utilization of energy resources. In this context, the continuity of energy supply and the level of access to energy are among the fundamental determinants of countries' production capacities, international competitiveness, and long-term economic growth potential. From the perspective of economic growth, energy consumption constitutes a critical input that complements capital and labor in the production process. Therefore, energy consumption should be considered not only as an outcome of economic growth but also as one of the key dynamics that drives growth and ensures its long-term sustainability. This study aims to analyze the relationship between energy consumption and economic growth in member countries of the Organization of Islamic Cooperation (OIC), taking into account differences in income levels. Accordingly, OIC member countries are classified into four income groups, and a panel data analysis is conducted using annual data covering the period 1991-2022. The empirical findings indicate that, across all income groups of OIC member countries, there exists a positive and statistically significant relationship between energy consumption and economic growth at all quantiles. The effects of globalization variables on economic growth vary across income groups and quantile levels. In high-income OIC member countries, social globalization has a positive and statistically significant effect at the middle quantiles. In contrast, economic globalization exhibits a negative effect across all quantiles and becomes statistically insignificant at higher quantiles. The impact of political globalization is found to be negative starting from the middle quantiles. In upper-middle-income OIC member countries, social globalization shows a positive and significant relationship with economic growth, while political globalization exerts a negative effect at higher quantiles. In lower-middle-income OIC member countries, both economic and social globalization have positive and statistically significant effects on economic growth, whereas political globalization is negative at higher quantiles. In low-income OIC member countries, social and political globalization are positively associated with economic growth, while economic globalization has a negative impact across all quantiles.
Benzer Tezler
- İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi'nin (SESRIC) İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelerde sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin sağlanmasına yönelik faaliyetlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of activities of the Statistical, Economic and Social Research and Training Centre for Islamic Countries (SESRIC) for achieving sustainable development goals in member countries of the Organisation of Islamic Cooperation (OIC)
ABDULLAH ÖZBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Siyasal BilimlerAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
- İslam İşbirliği Teşkilatı ülkelerinin ithalatında kaynak ülke çeşitlendirmesinin yoğunlaşma oranı, Herfindahl-Hirschman ve entropi endeksleri aracılığıyla ölçümü
Concentration rate of source country diversification in imports of Organization of Islamic Cooperation countries, measured by Herfindahl-Hirschman and entropy indices
SEVGİ YÜCEL
- The impact of COVID-19 pandemic on savings and digitalization in sub-saharan Africa countries of the OIC region
İslam İşbirliği Teşkilatı bölgesi'ndeki sahra altı Afrika ülkelerinde KOVİD-19 salgınının tasarruf ve dijitalleşmeye etkisi
IDRİS BABATUNDE ADEYEMİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
MaliyeAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP BURCU UĞUR
- The impact of financial inclusion on poverty alleviation through Islamic banks
İslami bankalar aracılığıyla Finansal Kapsayıcılığın yoksulluğun azaltılmasına etkisi
AYAN MOHAMOUD OMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
EkonomiSakarya Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ASLAN
- Financial inclusion in Africa: Does religion matter?
Afrika'da finansal kapsayıcılık: Din önem arz eder mi?
MUZAMİL EDEMA
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
MaliyeAnkara Sosyal Bilimler ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP BURCU UĞUR