Ekolojik sistemler perspektifinden okul yöneticileri ve kimlik: Sistematik bir derleme
School administrators and identity from an ecological systems perspective: A systematic review
- Tez No: 1006119
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAHMUT KALMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitim yönetimi, Mesleki kimlik, Okul liderliği, Okul yöneticileri, Sistematik derleme, Educational administration, Professional identity, School leadership, School administrators, Systematic review
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticileri ve kimlik konusuna odaklanan bilimsel çalışmaları Bronfenbrenner'ın Ekolojik Sistemler Kuramı çerçevesinde sistematik olarak incelemektir. Çalışma, yöneticilerin mesleki ve liderlik kimliklerinin yalnızca bireysel gelişim ya da inşa süreçleriyle sınırlı olmadığını; bunun yerine çok katmanlı çevresel sistemlerle etkileşim içinde dinamik biçimde oluştuğunu ortaya koymayı hedeflemiştir. Araştırmada, 2014-2024 yılları arasında yayımlanan ve doğrudan“okul yöneticiliği”ile“kimlik”kavramlarını ele alan bilimsel çalışmalar incelenmiştir. İncelenen çalışmalar, PRISMA protokolü doğrultusunda seçilmiş; dâhil etme ve hariç tutma kriterleri önceden belirlenmiştir. Dâhil etme ölçütleri kapsamında,“lider/lik kimliği”,“mesleki kimlik”ve“okul liderlerinin/müdürlerinin kimliği”gibi terimlerle taranan; Scopus, Web of Science (WoS) ve YÖK Tez veri tabanlarında yer alan araştırmalar değerlendirmeye alınmıştır. Bilimsel niteliği bulunmayan, belirtilen zaman aralığı dışında yürütülen veya okul yöneticisi kimliğini doğrudan ele almayan çalışmalar ise hariç tutulmuştur. Veri çıkarım sürecinde, araştırmacı tarafından geliştirilen Sistematik Derleme Kodlama Formu kullanılmıştır. Bu form; genel bilgiler, yöntemsel özellikler, ekolojik sistem düzeylerine göre kodlama, anahtar bulgular ve derlemeyle ilişkisi, okul yöneticiliği kimliği tanımları ve coğrafi kodlama-tematik yoğunluk olmak üzere altı ana bölümden oluşmaktadır. Her bir çalışma, bu form aracılığıyla sistematik biçimde kodlanmış ve nitel içerik analiziyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda, okul yöneticiliği kimliğinin mikrosistem, mezosistem, ekzosistem, makrosistem ve kronosistem düzeylerinde çok katmanlı ve dinamik bir yapı sergilediği görülmüştür. Mikrosistem düzeyinde okul içi etkileşimler ve liderlik pratikleri belirleyici olurken; mezosistem, aile, toplum ve mesleki ağlarla kurulan bağlantılar aracılığıyla kimlik algısını zenginleştirmiştir. Ekzosistem düzeyinde eğitim politikaları, ekonomik koşullar ve yapısal düzenlemeler; makrosistemde ise kültürel değerler, toplumsal normlar ve ideolojik çerçeveler kimliğin şekillenmesini etkileyen bağlamsal faktörler olarak öne çıkmıştır. Kronosistem düzeyi, zaman içinde yaşanan reformlar, kritik olaylar ve profesyonel deneyimlerin kimlikte bıraktığı izlerle kimliğin gelişimsel niteliğini vurgulamaktadır. Bulgular, okul yöneticiliği kimliğinin yalnızca bireysel bir oluşum süreci değil, aynı zamanda örgütsel ve toplumsal katmanların etkileşimiyle şekillenen ekolojik bir olgu olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, mevcut literatüre kuramsal katkı sağlamanın yanı sıra, liderlik geliştirme programları, politika yapıcılar ve araştırmacılar için ekolojik sistem düzeylerini bütüncül biçimde dikkate almanın önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to systematically examine scholarly research focusing on school administrators and identity within the framework of Bronfenbrenner's Ecological Systems Theory. The study aims to reveal that school leaders' professional and leadership identities are not limited to individual development or construction processes but are dynamically shaped through interactions across multiple ecological layers. Following the PRISMA protocol, scientific studies published between 2014 and 2024 that explicitly address the concepts of“school leadership”and“identity”were reviewed. The inclusion and exclusion criteria were clearly defined before data collection. Studies containing the search terms“leader/ship identity”,“professional identity”, and“school leaders' identity,”and indexed in Scopus, Web of Science (WoS), and YÖK Tez databases were included. Works outside the specified time frame, those lacking scientific rigor, or those not directly focusing on school leaders' identity were excluded from the analysis. Data extraction and analysis were conducted using the researcher-developed Systematic Review Coding Form, which consists of six main sections: general information; methodological characteristics; ecological systems coding table; key findings and their relation to the review; definitions of school leadership identity; and geographical coding and thematic intensity. Each of the 72 studies was systematically coded and analyzed through qualitative content analysis. Findings revealed that school leadership identity operates within a multi-layered and dynamic system encompassing the micro-, meso-, exo-, macro-, and chrono-systems. At the microsystem level, daily interactions and leadership practices within schools play a foundational role; the mesosystem enriches identity through networks connecting families, communities, and professional circles. The exosystem includes educational policies, economic conditions, and institutional regulations, while the macrosystem encompasses cultural values, social norms, and ideological frameworks that shape identity formation. The chronosystem emphasizes the evolutionary nature of identity through reforms, critical events, and professional experiences over time. Overall, the findings indicate that school principals' identity is not a static or purely individual construct but rather an ecological phenomenon emerging at the intersection of personal, organizational, and societal dimensions. Beyond its theoretical contribution to the literature, the study highlights the importance of adopting a holistic ecological perspective in leadership development programs, educational policy design, and future research.
Benzer Tezler
- Ergenlik döneminde baba katılımının incelenmesi: Ekolojik Sistemler Kuramı Perspektifi
An investigation of father involvement in adolescence: Ecological Systems Theory Perspective
MELİSA EBEOĞLU
- Uncovering students systems thinking reasoning patterns: A case for ecological systems
Öğrencilerin ekolojik sistemlere yönelik sistemsel düşünme ve nedensel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi
GÜNİZ GÜNEŞ DEMİR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEREN ÖZTEKİN
- Enerji etkin tasarımda bir arakesit: Toprak örtülü yapılar
An energy efficient design intersection: Earth-sheltered structures
SEVDA ÖZTÜRK SARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN ÇAĞATAY SEÇKİN
- Disposition to rupture: Resilience thinking as a coping mechanism in the face of uncertainty occurring in the urban space
Kırılma eğilimi: Kentsel mekanda meydana gelen belirsizlik karşısında başa çıkma mekanizması olarak dirençlilik düşüncesi
HELİN BİNGÖL
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FUNDA BAŞ BÜTÜNER
- Live with nature to live in nature: A public participatory mapping of place values of Atatürk Urban Forest
Doğada yaşamak için doğa ile yaşa: Atatürk Kent Ormanı yer değerlerinin kamu katılımlı haritalanması
KOSAR AZARMIKHOSROSHAHI
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF KISAR KORAMAZ