Gelişimsel yetersizliği olan bireylerde gözlemlenen pika davranışına yönelik davranışsal müdahalelerin kapsam incelemesi
A scoping review of behavioral interventions for pica behavior in individuals with developmental disabilities
- Tez No: 1006323
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM TOPER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 2000–2025 yılları arasında gelişimsel yetersizliği olan bireylerde pika davranışlarına yönelik uygulanan davranışsal müdahaleleri kapsam incelemesi yöntemiyle incelemektir. Bu amaçla Google Scholar, ScienceDirect, EBSCOhost ve PubMed üzerinden yapılan taramalar ile ulaşılan çalışmalar, belirlenen dahil etme ve dışlama kriterleri kapsamında değerlendirilerek, tek denekli araştırma modelleri kullanılarak yürütülmüş toplam 29 araştırma inceleme kapsamına alınmıştır. Araştırmalar; katılımcı özellikleri, bağımlı ve bağımsız değişkenler, müdahalenin uygulandığı koşullar, yöntemsel özellikler ve sonuçlara ilişkin bulgular açısından incelenmiştir. Bulgular, pika davranışlarının incelenen örneklemlerde ağırlıklı olarak erkek katılımcılarda, 7–18 yaş aralığında ve otizm spektrum bozukluğu (OSB), zihinsel yetersizlik (ZY) ya da bu iki tanının birlikte bulunduğu bireylerde daha sık temsil edildiğini göstermektedir. Müdahalelerin büyük çoğunluğunun yüksek kontrollü klinik ortamlarda yürütüldüğü (n=21) ve uygulamaların sıklıkla alan uzmanları tarafından gerçekleştirildiği belirlenmiştir (n=14). Son yıllarda öğretmenler ve ailelerin uygulamacı rolü üstlendiği çalışmaların da artış gösterdiği görülmektedir (n=7). Raporlanan uygulama etkililiği verileri, tüm çalışmalarda pika davranışlarının klinik olarak anlamlı düzeyde azaldığını göstermektedir. Ayrıca katılımcılara alternatif ve işlevsel beceriler kazandırmayı hedefleyen müdahalelerin yer aldığı çalışmalarda (n=16) da olumlu sonuçlar raporlanmıştır. Çalışmaların yarısından fazlasında genelleme (n=16), yarısına yakınında ise izleme verileri (n=13) sunulmuş; bu verilerin raporlandığı araştırmalarda edinimlerin korunduğu belirtilmiştir. Sosyal geçerlik verileri ise sınırlı sayıda çalışmada (n=6) ele alınmış ve genel olarak olumlu geri bildirimler içermiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine behavioral interventions implemented for pica behaviors in individuals with developmental disabilities between 2000 and 2025 using a scoping review methodology. For this purpose, studies identified through searches conducted in Google Scholar, ScienceDirect, EBSCOhost, and PubMed were evaluated in accordance with predetermined inclusion and exclusion criteria, and a total of 29 studies conducted using single-subject research models were included in the review. The studies were examined in terms of participant characteristics, dependent and independent variables, intervention settings, methodological features, and outcome-related findings. The findings indicate that pica behaviors were more frequently represented in the reviewed samples among male participants, individuals aged 7–18 years, and individuals diagnosed with autism spectrum disorder (ASD), intellectual disability (ID), or a combination of both diagnoses. The majority of interventions were implemented in highly controlled clinical settings (n = 21), and the interventions were most frequently carried out by field experts (n = 14). In recent years, an increase has been observed in studies in which teachers and family members assumed the role of interventionists (n = 7). Reported intervention effectiveness data indicate clinically meaningful reductions in pica behaviors across all studies. In addition, positive outcomes were reported in studies (n = 16) that aimed to teach alternative and functional skills to participants. More than half of the studies reported generalization data (n = 16), and follow-up data were presented in nearly half of the studies (n = 13); in studies reporting these data, maintenance of acquired skills was indicated. Social validity data were addressed in a limited number of studies (n = 6) and generally reflected positive feedback.
Benzer Tezler
- Özel eğitim öğretmenlerinin özel gereksinimi olan bireylere dil ve iletişim becerilerinin kazandırılmasında kullandıkları yöntem ve tekniklerin belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
ÖMER FARUK TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimEuropean Unıversıty Of LefkeÖzel Öğretim Ana Blim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Zihinsel yetersizlik gösteren bireylerin orff çalgıları yolu ile müzik becerileri öğretimi üzerine bir inceleme
A review on the teaching of music skills by the orff instruments technique of individuals who have mental disabilty
ZÜLAL KALECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. CEMAL YURGA
DOÇ. DR. ÖZGÜL AKIN ŞENKAL
- Gelişimsel yetersizliği olan bireylere tablet bilgisayarla sunulan video modelle öğretimin iş görüşmesi becerisini öğretmedeki etkililiği
The effectiveness of video modeling presented by tablet pc on teaching job interview skills to individuals who have developmental disabilities
TURGUT BAHÇALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARZU ÖZEN
- Gelişimsel yetersizliği bulunan bireylere araç içi güvenlik davranışlarının öğretiminde güç kartı stratejisinin etkililiği
The effectiveness of the power card strategy in teaching in-vehicle safety behaviors to developmentally disabled individuals
ENGİN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiÖzel Öğretim Ana Blim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYDA TURHAN