Sürdürülebilir ulusal yapay zeka stratejilerini etkileyen kriterlerin AHP analizi: Türkiye bilişim sektörü örneği
AHP analysis of the criteria affecting sustainable national artificial intelligence strategies: The case of the Turkish information technology sector
- Tez No: 1006630
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SABRİ ÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Analitik hiyerarşi süreci, Bilişim sektörü, Sürdürülebilirlik, Yapay zeka, Analytical hierarchy process, Information sector, Sustainability, Artificial intelligence
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanayi Politikaları ve Teknoloji Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Sanayi Politikaları ve Teknoloji Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Türkiye'de ulusal yapay zekâ (UYZ) stratejisinin geliştirilmesi sürecinde bilişim firmalarının rolünü ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlar çerçevesinde incelemektedir. Yapay zekâ teknolojilerinin stratejik bir dönüşüm aracı hâline gelmesi, UYZ politikalarının çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, bilişim sektöründe karar alma süreçlerinde aktif rol üstlenen yöneticiler ile alanında uzman akademisyenlerin görüşleri, iki turlu Delphi analizi ve gerçekleştirilen güvenilirlik testlerinin ardından Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, ekonomik boyutun belirleyici bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle ekonomik istikrarsızlık, kamu teşviklerinin yetersizliği ve finansmana erişim sorunlarının bilişim firmalarının yapay zekâ yatırımlarını doğrudan etkilediği belirlenmiştir. Sosyal boyutta eğitim ve farkındalık eksikliği öne çıkarken, çevresel boyutun daha çok uzun vadeli sürdürülebilirlik perspektifiyle ele alındığı görülmektedir. Bu yönüyle çalışma, UYZ stratejisinin yalnızca teknolojik hedefler doğrultusunda değil, bütüncül ve önceliklendirilmiş bir politika yaklaşımıyla kurgulanması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the role of information technology firms in the development process of Türkiye's National Artificial Intelligence (NAI) strategy within the framework of economic, social, and environmental dimensions. The transformation of artificial intelligence technologies into a strategic instrument of change necessitates addressing NAI policies from a multidimensional perspective. In this context, the opinions of managers actively involved in decision-making processes within the information technology sector and academicians specialized in the field were analyzed through the Analytic Hierarchy Process (AHP) method following a two-round Delphi analysis and reliability tests. The findings reveal that the economic dimension has a decisive significance in the development of the NAI strategy. In particular, economic instability, insufficient public incentives, and difficulties in access to finance were found to directly affect artificial intelligence investments of information technology firms. While the lack of education and awareness stands out within the social dimension, the environmental dimension is predominantly addressed from a long-term sustainability perspective. In this respect, the study demonstrates that the NAI strategy should be structured not only around technological objectives but also through a holistic and prioritized policy approach.
Benzer Tezler
- Dijital erişilebilirlik bağlamında kullanıcı memnuniyeti odaklı bir değerlendirme itü kaum internet sayfası örneklemi
A user satisfaction oriented evaluation in the scope of digital accessibility the case of itu kaum website
OYLUM BÜLBÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE AYATAÇ
- Ege bölgesindeki bazı yeşil binaların bım tabanlı sertifikasyon kriterleri açısından değerlendirilmesi
An evaluation of selected green buildings in the aegean region based on bim-oriented certi̇fi̇cation criteria
SALİHA TANDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Peyzaj MimarlığıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT DENİZ
- Dijital pazarlamada yapay zekânın rolü: Havacılık sektöründe keşifsel bir araştırma
The Role of artificial intelligence in digital marketing: An Exploratory research in the aviation industry
NECATİ ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeBursa Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN NACAR
- Digital transformation: Indexes and a swot analysis in Turkey
Dijital dönüşüm: endeksler ve swot analizi Türkiye
DURDANA HASHIMZADA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeBahçeşehir ÜniversitesiBüyük Veri ve İş Analitiği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM ERZURUM
- Petrokimya endüstrisinde L matris yöntemi ile risk değerlendirmesi: Kimyasal maddelerin çevresel etkileri ve güvenlik önlemleri
Risk assessment with L matrix method in petrochemical industry: Environmental impacts of chemical substances and safety measures
MUSTAFA ÇAKIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
KimyaSakarya ÜniversitesiYangın ve Yangın Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN DÜNDAR