Mandibulada farklı odontojenik lezyonların mandibular kanal üzerine etkisinin radyolojik olarak değerlendirilmesi
Radiological evaluation of the effects of different odontogenic lesions in the mandible on the mandibular canal
- Tez No: 1006728
- Danışmanlar: PROF. DR. BURCU BAŞ AKKOR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Odontojenik kistler ve tümörler, diş gelişimine bağlı epitel kalıntılarından köken alan ve çene kemiklerinde sık görülen lezyonlardır. Genellikle benign seyretmelerine rağmen keratokist ve ameloblastoma gibi bazı alt tipler lokal agresif davranış gösterebilir ve n. alveolaris inferior (IAN) ile yakın ilişkileri nedeniyle cerrahi komplikasyon riski taşıyabilir. Panoramik radyografi (OPG) ilk değerlendirmede yaygın olarak kullanılsa da iki boyutlu yapısı nedeniyle sınırlılıklar içerir. Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ise lezyonların morfolojisini ve mandibular kanal ilişkisini üç boyutlu olarak daha ayrıntılı değerlendirmeye olanak tanır. Bu çalışmanın amacı, mandibular odontojenik lezyonların radyolojik ve histopatolojik özelliklerini inceleyerek IAN ile ilişkisini değerlendirmek ve OPG ile KIBT bulguları arasındaki tanısal uyumu karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya 2015–2024 yılları arasında mandibulada intraosseöz odontojenik lezyon nedeniyle cerrahi tedavi uygulanmış 41 hasta dahil edilmiştir. OPG ve KIBT görüntüleri standart protokollerle elde edilmiş ve multiplanar olarak analiz edilmiştir. Değerlendirilen parametreler; lezyon lokalizasyonu, boyut, sınır morfolojisi, IAN ilişkisi, kortikal değişiklikler, ekspansiyon, diş yer değişikliği, kök rezorpsiyonu ve parestezidir. Bulgular: Olguların yaş ortalaması 47,0±13,0 yıl olup %65,9'u erkektir. En sık radiküler kist (%29,3) izlenmiştir. IAN ile ilişki %70,7 oranında saptanmış ve en yüksek oran keratokist (%100) ve ameloblastomada (%87,5) görülmüştür (p=0,023). Erkek cinsiyet (OR=8,6) ve multiloküler yapı (OR=21,5) bağımsız risk faktörleri olarak belirlenmiştir. OPG ile KIBT arasında morfolojik değerlendirmede yüksek uyum saptanmış (Kappa=0,942), OPG'nin IAN değerlendirmesindeki duyarlılığı %96,6 bulunmuştur. Sonuç: Mandibular odontojenik lezyonlarda IAN ilişkisi lezyon tipi ve morfolojik özelliklere göre değişmektedir. Yüksek riskli lezyonlarda cerrahi planlama açısından KIBT tamamlayıcı ve üstün bir yöntemdir.
Özet (Çeviri)
Aim: Odontogenic cysts and tumors are common jaw lesions originating from epithelial remnants of tooth development. Although generally benign, subtypes such as odontogenic keratocysts and ameloblastomas may behave aggressively and increase surgical risk due to their proximity to the inferior alveolar nerve (IAN). Panoramic radiography is commonly used for initial evaluation because of its low cost and radiation dose; however, its two-dimensional nature limits accurate assessment of lesion depth and spatial relationship with the mandibular canal. Cone-beam computed tomography (CBCT) enables three-dimensional evaluation of lesion morphology, cortical integrity, and IAN involvement. This study aimed to assess the radiological and histopathological features of mandibular odontogenic lesions and compare the diagnostic concordance between panoramic radiography and CBCT, focusing on lesion morphology and IAN relationship. Methods: This retrospective study included 41 patients over 18 years of age who underwent surgical treatment for intraosseous mandibular odontogenic lesions between 2015 and 2024. Panoramic and CBCT images were analyzed. Parameters included lesion location, size, border morphology, IAN relationship, cortical changes, tooth displacement, root resorption, locularity, and paresthesia. Results: The mean age was 47.0 ± 13.0 years, and 65.9% were male. Radicular cyst was the most frequent lesion (29.3%). IAN involvement was observed in 70.7% of cases, most commonly in odontogenic keratocysts (100%) and ameloblastomas (87.5%) (p=0.023). Male sex (OR=8.6) and multilocularity (OR=21.5) were significant risk factors (p<0.05). High agreement was found between modalities (κ=0.942; p<0.001). Panoramic radiography showed high sensitivity (96.6%) and specificity (100%) for IAN assessment but lower sensitivity (51.9%) for tooth displacement. Conclusion: IAN involvement varies by lesion type and morphology. CBCT is superior for evaluating canal displacement and three-dimensional relationships, particularly in high-risk lesions.
Benzer Tezler
- Odontojen kistik lezyon ile ilişkili gömülü mandibular 3.molar dişlerin travma sonrası angulus bölgesinin frajilitesine etkisi
The effect of odontogenic cystic lesion associated mandibular 3.molar on the fragilityof the angle of mandible after trauma
SELMAN ARSLAN
Doktora
Türkçe
2020
Diş HekimliğiEge ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP GÜNBAY
- Bir diş hekimliği fakültesinde demografik profilin ve 10 yıllık odontojenik kist ve tümörlerin sıklığının retrospektif analizi
Retrospective analysis of the demographic profile and the frequency of odontogenic cysts and tumors over a 10-year period in a faculty of dentistry
ÖMER FARUK GÜRBÜZ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2026
Diş HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK MENZİLETOĞLU
- Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği fakültesinde odontojenik kist ve tümörlerin sıklığı ve demografik profilin 10 yıllık retrospektif analizi
A 10-year retrospective study of the frequency and demographic profile of odontogenic cysts and tumours in Gaziversitesi Faculty of dentistry
MUHAMMED ABDULLAH ÇEGE
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2024
Diş HekimliğiGazi ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANSU ALPASLAN
- Beslenme kanallarının odontojenik kistlerle ilişkisinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile incelenmesi
Investigation of the relationship of nutritional canals with odontogenic cysts using cone beam computed tomography
YASEMİN MERVE YILMAZ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2024
Diş HekimliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEFNE YALÇIN YELER
- Mandibulada farklı bölgelerde meydana gelen fraktürlerin titanyum plak ve karbon fiberle güçlendirilmiş polietereterketon plak sistemleriyle fiksasyonunda plak ve çevre dokularda oluşan streslerin sonlu elemanlar yöntemi ile karşılaştırılması
Comparison of stress occurring in plate and surrounding tissues in fixation of fractures in different parts of mandible with titanium plate and carbon fiber reinforced polyetheretherketone plate systems by finite element method
FATMA ERİŞ DERKUŞ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2022
Diş HekimliğiDicle ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UTKU NEZİH YILMAZ