Özel yetenekli öğrencilerde problem çözme ve problem kurma becerilerinin görev formatları bağlamında incelenmesi
An investigation of gifted students' problem solving and problem posing skills in the context of task formats
- Tez No: 1006776
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NADİDE YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel süreç, Problem kurma, Problem çözme, Cognitive processes, Problem posing, Problem solving
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, özel yetenekli öğrencilerin problem çözme ve problem kurma performanslarını incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca problem kurmanın bilişsel süreçlerinde (girdi, işlem/süreç, çıktı) görev formatının (sayılı-sayısız, bağlamlı-bağlamsız) öğrencilerin performansları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Son olarak problem kurmanın farklı aşamalarında problem çözme ve problem kurma becerileri arasındaki ilişkiye odaklanılmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden iç içe karma desen benimsenmiştir. Çalışmanın katılımcıları 2023-2024 yıllarında İç Anadolu Bölgesinde iki ilde bulunan 4 Bilim ve Sanat Merkezinde eğitim öğretim gören 192 özel yetenekli öğrenciden oluşmuştur. Verileri toplamak için Problem Kurma Görevleri ve Problem Çözme Görevleri kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde Zhang ve arkadaşlarının (2022) çalışmalarında kullandığı analiz çerçevesinden yararlanılmıştır. Öğrencilerin performanslarına görev formatının etkisi; girdi, süreç ve çıktı aşamalarında ayrıca ele alınmıştır. Elde edilen sonuçlar öğrencilerin farklı görev formatlarında farklı performanslar gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Ancak genel olarak öğrenciler bağlamlı ve sayılı görev formatlarında bağlamsız ve sayısız görev formalarına göre daha iyi performans göstermişlerdir. Bunun yanında bağlamlı bağlamsız görev formatlarında sayılı sayısıza göre daha fazla problem kurabildikleri tespit edilmiştir. Problemi doğru bir şekilde çözebilen öğrenciler, çözemeyenlere kıyasla genellikle daha fazla matematiksel, çözülebilir ve karmaşık problem kurabilmişlerdir. Ayrıca, problemi doğru çözen öğrencilerin problem kurma görevini genellikle daha iyi anladıkları görülmüştür. Sonuçlar, görev formatının etkisine ilişkin daha fazla araştırma yapılması gerektiğini göstermektedir. Bununla birlikte, özel yetenekli öğrencilerin eğitimlerinde problem çözme ve problem kurma etkinliklerine daha fazla yer verilerek bu konularda daha fazla deneyim kazanmalarının sağlanması ve bu alanlarda daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to investigate the problem-solving and problem-posing performance of gifted students. It also examined how task format (with/without numbers, with/without context) affected students' performance during the cognitive stages of problem posing (input, process, and output). Finally, the study explored the relationship between problem-solving and problem-posing skills across the different stages of problem posing. A convergent parallel design, a type of mixed-methods approach, was used. The study involved 192 gifted students from four Science and Art Centers in two Central Anatolian provinces during the 2023–2024 academic year. Data were collected using Problem-Posing Tasks and Problem-Solving Tasks, and analyzed using the framework developed by Zhang et al. (2022). The effects of task format on student performance were examined separately at the input, process, and output stages. The findings revealed that students performed differently across various task formats. Overall, they demonstrated better performance in with context and with number task formats compared to without context and without number ones. Moreover, students generated more problems in with context than in without context task formats, and in with number than in without number task formats. Those who solved the problem correctly generally posed more mathematical, solvable and complex problems than those who did not, and were found to have a better understanding of the problem-posing task. The results indicate that further research is needed on the effects of task format. It is recommended that gifted students gain experience through increased problem-solving and problem-posing activities, and that these areas be further investigated.
Benzer Tezler
- Problem kurma temelli etkinliklerle özel yetenekli öğrencilerin matematiksel yaratıcılıklarının geliştirilmesi üzerine bir eylem araştırması
An action research on developing mathemetical creativity of gifted students through problem posing activities
ÜLKÜ AYVAZ
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONER DURMUŞ
- REAPS modelinin özel yetenekli öğrencilerin bilimsel yaratıcılıklarına ve problem çözme becerilerine etkisi
The effect of the REAPS model on the scientific creativity and problem solving skills of specially talented students
HARUN YALÇIN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAdıyaman ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABUZER AKGÜN
- Üstün zekâlı öğrencilerin akranlarına göre problem kurma becerilerinin problem türlerine göre karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
AHMET BURAK AKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DANYAL SOYBAŞ
- Üstün yetenekli 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme ve problem kurma becerilerinin matematik okuryazarlığı bağlamında incelenmesi
Examining the problem solving and problem posing skills of gifted 5th grade students in the context of mathematical literacy
EMİNE AKTURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK ÇAĞIRGAN
- Özel yetenekli öğrencilerde STEM tabanlı yapay zekâ çözümlerinin bilgi işlemsel düşünmeye yönelik öz-yeterliklerine ve eleştirel düşünmeye etkisi
The effect of stem-based arti̇fi̇ci̇al intelli̇gence soluti̇ons on computati̇onal thi̇nki̇ng self-effi̇cacy and cri̇ti̇cal thi̇nki̇ng i̇n gi̇fted students
MELEK İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZER KÖSE BİBER