Kastamonu Aşir Efendi Hanı'nın önleyici koruma kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of Kastamonu Aşir Efendi Han in terms of preventive conservation
- Tez No: 1007065
- Danışmanlar: DOÇ. EZGİN YETİŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Kastamonu kent merkezinde yer alan ve Osmanlı Döneminin önemli ticaret yapılarından biri olan Aşir Efendi Hanı'nın, günümüzdeki mevcut durumunu önleyici koruma ilkeleri çerçevesinde değerlendirerek, sürdürülebilir bir koruma yaklaşımı geliştirmeyi amaçlamaktadır. Tarihî yapıların korunmasında yalnızca fiziksel müdahaleler değil, düzenli bakım, izleme, belgeleme ve işlevsel süreklilik gibi unsurlar da önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma kapsamında, hanın mimari özellikleri, tarihsel süreç içindeki değişimi, güncel kullanımı ve karşı karşıya olduğu yapısal, çevresel ve insan kaynaklı tehditler bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Araştırmada, yerinde gözlem, fotoğrafla belgeleme, arşiv dokümanlarının incelenmesi, literatür taraması ve uzman görüşleri gibi nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Hanın özellikle çatı örtüsünde bütünlük kaybı, kiremit eksiklikleri ve sızdırmalar gözlenmiş; bu durum yağmur suyunun yapı içine nüfuz etmesine neden olarak nem, tuzlanma, çiçeklenme ve biyolojik oluşumların ortaya çıkmasına yol açmıştır. Revak kemerlerinde çatlamalar, taşıyıcı duvarlarda eğilmeler ve cephe elemanlarında bozulmalar tespit edilmiştir. Ayrıca yapı, 1943 depreminden ciddi şekilde etkilenmiş, üst katının yıkılmasıyla statik denge bozulmuştur. Günümüzde yapı farklı kullanıcılar tarafından dükkân, depo, çay ocağı gibi işlevlerle kullanılmakta, ancak bu kullanım kontrolsüz bir şekilde gerçekleşmektedir. Sonradan yapılan camekân kapatmalar, düzensiz tesisatlar, uygun olmayan dekorasyon ve tabela uygulamaları hem yapının estetik bütünlüğünü bozmakta hem de mimari kimliğini geri plana itmektedir. Çalışmada elde edilen bulgular doğrultusunda, yapının korunması için belgelenme odaklı, aşamalı ve önleyici koruma temelli bir müdahale modeli önerilmiştir. Bu model, sadece fiziksel onarımları değil; kullanıcı eğitimi, afet ve yangın güvenliği, düzenli bakım, yapı malzemelerine uygun onarım teknikleri, mimari dokuya saygılı yeniden işlevlendirme ve arşivleme süreçlerini de kapsamaktadır. Ayrıca yangın algılama sistemlerinin kurulması, tarihi dokuyla uyumlu drenaj çözümlerinin uygulanması ve özgün olmayan müdahalelerin yapıdan uzaklaştırılması önerilmektedir. Sonuç olarak, Aşir Efendi Hanı için bütüncül ve bilimsel temellere dayanan bir koruma süreci, yapının gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlayacak en güvenilir yöntem olarak ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to evaluate the current condition of the Aşir Efendi Han, a significant Ottoman-era commercial structure located in the center of Kastamonu, within the framework of preventive conservation principles, and to propose a sustainable conservation approach. In the preservation of historical structures, not only physical interventions but also routine maintenance, monitoring, documentation, and ensuring functional continuity play a crucial role. Within this study, the architectural features, historical development, current use, and structural, environmental, and human-induced threats of the han have been examined through a holistic approach. Qualitative research methods such as on-site observation, photographic documentation, archival analysis, literature review, and expert consultation were employed. The research revealed significant deterioration in the roof structure, including broken and missing tiles, which has led to water infiltration and consequently to moisture, salt crystallization, efflorescence, and biological growth. Cracks were identified in the arcade arches, deformations in the load-bearing walls, and visible losses in façade elements. Additionally, the building was severely affected by the 1943 earthquake, resulting in the collapse of the upper floor and a disturbance in the static balance. Today, the structure is used for various uncontrolled functions such as shops, storage units, and tea houses. The addition of glass enclosures, improper installations, incompatible interior design elements, and signage have compromised both the architectural integrity and aesthetic value of the han. Based on these findings, a phased, documented, and preventive conservation model is proposed. This model encompasses not only physical repairs but also user education, fire and disaster safety measures, routine inspections, restoration techniques appropriate to the building materials, respectful adaptive reuse, and proper documentation. It is further recommended that fire detection systems be installed, drainage systems be improved in accordance with the historical context, and all non-original and damaging additions be removed. Ultimately, the study concludes that a scientifically grounded and integrated conservation strategy is the most effective method to ensure the Aşir Efendi Han is preserved and transmitted to future generations in its authentic form.
Benzer Tezler
- Keşan'lı Süleyman Zâti ve XVIII. asırda celvetilik
Suleyman Zati from Keşan and jilwatiyya path in the eighteenth century
SELAMİ ŞİMŞEK
- Mehmed Hafîd ed-Dürerü'l-Müntehabâtü'l-Mensûre fî-Islâhi'l-Galatâti'l-Meşhûre (İnceleme-transkripsiyonlu metin)
Başlık çevirisi yok
NAGİHAN ÇAĞLAYAN
Doktora
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıCumhuriyet ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ARSLAN
- Kastamonu halk bilimi açıklamalı bibliyografyası
Explanated bibliography of Kastamonu folklore
KAMİL SERHOŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıKastamonu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLTEN KÜÇÜKBASMACI
- Nasrullah Kadı ve Kastamonu kent tarihindeki yeri
Nasrullah Cadi and his position in Kastamonu city history
OSMAN OĞUZHAN ARSLANOĞLU