Beş faktör kişilik özellikleri ile benlik saygısı arasındaki ilişkide duygusal zekânın aracı rolü
The mediating role of emotional intelligence in the relationship between five-factor personality traits and self-esteem
- Tez No: 1007467
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARKAN ESKİİLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Kişilik özellikleri, Duygusal zekâ, Benlik saygısı, Aracılık analizi, Beş faktör kişilik modeli, Duygusal zeka, Personality traits, Emotional intelligence, Self-esteem, Mediation analysis, Self esteem, Five factor personality model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada beş faktör kişilik özellikleri ile benlik saygısı arasındaki ilişkide duygusal zekânın aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Aracı role ek olarak beş faktör kişilik özellikleri, duygusal zekâ ve benlik saygısı değişkenleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve değişkenlerin cinsiyet, yaş, gelir düzeyi gibi demografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterip göstermediğinin araştırılması, çalışmanın alt amaçları arasındadır. Çalışma, 18 yaş ve üzeri olup psikiyatrik tanısı olmayan 146' sı erkek, 199'u kadın 345 birey ile yürütülmüştür. Katılımcıların yaş ortalaması 24.74' tür. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Büyük Beş-50 Kişilik Türkçe Formu ve Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizi, SPSS 31.0 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Bulguların değerlendirilmesi aşamasında çalışmanın ana değişkenlerinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının analizi için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Beş faktör kişilik özellikleri, duygusal zekâ ve benlik saygısı arasındaki ilişkilerin incelenebilmesi için Pearson Korelasyon Analizi ile Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Çalışmanın ana amacı olan beş faktör kişilik özellikleri ile benlik saygısı arasındaki ilişkide duygusal zekânın aracı rolünün sınanabilmesi için ise PROCESS makro eklentisi ve 5000 bootstrap örneklemesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular demografik değişkenler çerçevesinde değerlendirildiğinde cinsiyet, gelir düzeyi ve eğitim düzeyine göre anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Kişilik özellikleri, duygusal zekâ ve benlik saygısı arasındaki ilişkilere bakıldığında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon sonuçlarına göre kişilik özellikleri benlik saygısındaki varyansın %28' ini açıklamaktadır. Modele duygusal zekânın eklenmesi sonucunda açıklanan varyansın %46' ya yükseldiği bulgulanmıştır. Çalışmanın son aşamasında yapılan aracılık analizinin sonucu, duygusal zekânın kişilik özellikleri ile benlik saygısı arasındaki ilişkide kısmi aracı role sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmanın sonuçları, benlik saygısının geliştirilmesi sürecinde yapılan psikolojik müdahale ve psikoeğitim programlarında duygusal becerilerin öncelenmesinin önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the mediating role of emotional intelligence in the relationship between the Big Five personality traits and self-esteem. In addition to the mediating role, the sub-objectives of the study included examining the relationships among the Big Five personality traits, emotional intelligence, and self-esteem, as well as investigating whether these variables differ significantly according to demographic variables such as gender, age, and income level. The study was conducted with 345 individuals aged 18 and over who did not have a psychiatric diagnosis, of whom 146 were male and 199 were female. The mean age of the participants was 24.74. Data were collected using the Personal Information Form, the Rosenberg Self-Esteem Scale, the Big Five-50 Personality Scale (Turkish version), and the Rotterdam Emotional Intelligence Scale. Data analysis was carried out using the SPSS 31.0 software package. To evaluate whether the main variables of the study differed according to demographic variables, independent samples t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA) were conducted. Pearson correlation analysis and hierarchical regression analysis were used to examine the relationships among the Big Five personality traits, emotional intelligence, and self-esteem. To test the main aim of the study—the mediating role of emotional intelligence in the relationship between the Big Five personality traits and self-esteem—the PROCESS macro and 5,000 bootstrap samples were employed. When the findings were evaluated within the framework of demographic variables, significant differences were observed according to gender, income level, and educational level. Examination of the relationships among personality traits, emotional intelligence, and self-esteem revealed positive and significant associations. According to the hierarchical regression results, personality traits explained 28% of the variance in self-esteem. With the inclusion of emotional intelligence in the model, the explained variance increased to 46%. The results of the mediation analysis conducted in the final stage of the study indicated that emotional intelligence has a partial mediating role in the relationship between personality traits and self-esteem. The results of the study highlight the importance of prioritizing emotional skills in psychological interventions and psychoeducational programs aimed at enhancing self-esteem.
Benzer Tezler
- Ergenlerde karanlık üçlü kişilik özelliklerinin yordayıcıları: Beş faktör kişilik özellikleri, benlik saygısı ve değerler
Predictors of the dark traid personality on adolescents: Five factor personality, self-esteem and values
BİLGE KONAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiAksaray ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ERTUĞRUL UÇAR
- Üniversite öğrencilerinin kişilik özelliklerinin benlik saygısı ve akademik başarıları ile ilişkisi
Relationship between personality traits, academic success and self-esteem among university students
LAMIA SABIRLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiBeykent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FİLİZ ŞÜKRÜ
- Sosyal medya kullanan bireylerin kişilik yapısı ile beden memnuniyeti ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi: TikTok, Instagram, Facebook örneği
Examining the relationship between the personality structure of individuals using social media and body satisfaction and self-esteem: The example of TikTok, Instagram, Facebook
NAZİKE SENA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Reklamcılıkİstanbul Yeni Yüzyıl ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERRA İNCİ ÇELEBİ
- Üniversite öğrencilerinin flört şiddeti ve flört şiddetine yönelik tutumlarında benlik saygısı ve kişilik özelliklerinin rolü
The role of self-esteem and personality traits in university student's dating violence and student's attitudes towards dating violence
FATMA İREM BİÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL YAVUZER
- Kişilik özelliklerinin psikosomatik belirtiler ve duygusal dışavurum ile arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between personality traits, psychosomatic symptoms and emotional expression
DİLARA GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL YAVUZER