Tip 2 diyabeti ve kardiyovasküler hastalık tanısı olan bireylerde diyabet öz yönetimi ve uyku kalitesinin glisemik kontrol ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between diabetes self-management and sleep quality with glycaemic control in individuals with type 2 diabetes and cardiovascular disease
- Tez No: 1007565
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİME SELÇUK TOSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Diyabet öz yönetimi, Glisemik kontrol, Kardiyovasküler hastalıklar, Tip 2 diyabet, Uyku kalitesi, Hemşirelik, Diabetes self-management, Glycemic control, Cardiovascular diseases, Type 2 diabetes mellitus, Sleep quality, Nursing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık tanısı olan bireylerde diyabet öz yönetimi, uyku kalitesi ve glisemik kontrol düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel tipte bir çalışmadır. Bu araştırma Haziran-Ekim 2025 tarihleri arasında SBÜ Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Servisi ve Polikliniğine başvuran tip 2 diyabeti ve kardiyovasküler hastalık tanısı olan bireylerde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi tip 2 diyabeti ve kardiyovasküler hastalık tanısı olan 221 bireyden oluşmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Diyabet Öz Yönetim Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılmıştır. Glisemik kontrol düzeyi HbA1c değeri ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, One-Way ANOVA, Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına göre bireylerin yaş ortalaması 57,17±15,06 ve %53,4'ünün kadın olduğu saptanmıştır. Bireylerin HbA1c puan ortalaması 7,70±1,1, Diyabet Öz Yönetim Ölçeği toplam puan ortalaması 5,58±1,80 ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puan ortalaması 8,31±5,86'dır. Bireylerin HbA1c düzeyi ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi toplam puanı (r=0,462; p<0,001) ve KVH tanı süresi (r=0,325; p<0,001) arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki; Diyabet Öz Yönetim Ölçeği toplam puanı (r=-0,436; p<0,001) arasında negatif yönlü orta düzey bir ilişki saptanmıştır. Ayrıca HbA1c düzeyi ile diyabet tanı süresi (r=0,581; p<0,001) ve kullanılan ilaç sayısı (r=0,584; p<0,001) arasında pozitif yönlü yüksek düzey bir ilişki olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, HbA1c düzeyi arttıkça uyku kalitesi puanının arttığı (uyku kalitesinin kötüleştiği), diyabet öz yönetim puanının azaldığı, diyabet ve KVH tanı süresi ile kullanılan ilaç sayısının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık tanısı olan bireylerde glisemik kontrolün yalnızca klinik tedaviye bağlı olmadığı; diyabet öz yönetimi ve uyku kalitesi gibi davranışsal ve yaşam tarzına ilişkin faktörlerle güçlü biçimde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, tip 2 diyabet ve kardiyovasküler hastalık yönetiminde öz yönetim becerilerini ve uyku kalitesini güçlendirmeye yönelik bütüncül hemşirelik girişimlerinin planlanması ve yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between diabetes self-management, sleep quality, and glycemic control in individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus and cardiovascular disease. This research is a descriptive and correlational study. The study was carried out between June and October 2025 with individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus and cardiovascular disease who applied to the Cardiology Service and Outpatient Clinic of SBÜ Konya Beyhekim Training and Research Hospital. The sample of the study consisted of 221 individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus and cardiovascular disease. Data were collected using a Personal Information Form, the Diabetes Self-Management Scale, and the Pittsburgh Sleep Quality Index. Glycemic control level was evaluated using HbA1c values. In the analysis of the data, number, percentage, mean and standard deviation, independent samples t-test, One-Way ANOVA, and Pearson correlation analysis were used. The level of statistical significance was accepted as p<0.05. According to the findings of the study, the mean age of the participants was 57.17±15.06 years and 53.4% were female. The mean HbA1c level of the participants was 7.70±1.1, the mean total score of the Diabetes Self-Management Scale was 5.58±1.80, and the mean total score of the Pittsburgh Sleep Quality Index was 8.31±5.86. A positive moderate relationship was found between HbA1c level and the total score of the Pittsburgh Sleep Quality Index (r=0.462; p<0.001) and duration of cardiovascular disease diagnosis (r=0.325; p<0.001), while a negative moderate relationship was found between HbA1c level and the total score of the Diabetes Self-Management Scale (r=−0.436; p<0.001). In addition, a positive strong relationship was found between HbA1c level and duration of diabetes diagnosis (r=0.581; p<0.001) and number of medications used (r=0.584; p<0.001). As a result, it was determined that as HbA1c levels increased, sleep quality scores increased (indicating poorer sleep quality), diabetes self-management scores decreased, and the duration of diabetes and cardiovascular disease diagnosis as well as the number of medications used increased. In individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus and cardiovascular disease, glycemic control was found to be associated not only with clinical treatment but also strongly related to behavioral and lifestyle factors such as diabetes self-management and sleep quality. Based on these findings, it is recommended that holistic nursing interventions aimed at improving self-management skills and sleep quality should be planned and implemented in the management of type 2 diabetes mellitus and cardiovascular disease.
Benzer Tezler
- Obezite tedavisi ile 1 yıl süreyle liraglutide kullanan obeziteli bireylerin verilerinin değerlendirilmesi: Retrospektif, tek merkezli, gerçek yaşam verileri çalışması
Evaluation of data of individuals with obesity who used liraglutide for 1 year with obesity treatment: Retrospective, single center, real life data study
MUHAMMET OĞUZHAN ŞANVER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET SARGIN
- Tip 2 diyabeti olan kadınlarda plazminojen aktivatör inhibitörü-1 (PAİ-1) ve vaspin düzeylerinin kardiyometabolik risk faktörleri ve beslenme durumu ile ilişkisi
Association of plasminogen activator inhibitor-1 (PAI-1) and vaspin levels with cardiometabolic risk factors and nutritional status in women with Type 2 diabetes
ŞULE KOCABAŞ
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ŞANLIER
- Diyabeti olan erişkin bireylerde eşlik eden tiroid fonksiyon bozukluğusıklığının değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence of thyroid dysfunction in adults with di̇abetes
ESRA VURAL DUYAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
- Tip 2 diyabet tanılı 40-69 yaş arası bireylerde score2-diabetes ile kardiyovasküler hastalık riskinin diyabet öz bakımı ve algılanan stres ile ilişkisi
The relationship of score2-diabetes cardiovascular disease risk with diabetes self-care and perceived stress in individuals aged 40–69 years with type 2 diabetes
RABİA DERYA KİBAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
- 3. basamak bir hastanede diyabet-obezite polikliniğine başvuran tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireylerde kardiyovasküler hastalık prevalansı
Prevalence of cardiovascular disease in individuals diagnosed with type 2 diabetes mellitus a diabetes-obesity clinic in a tertiary hospital
GÜLEBE KARADUMAN AYKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU