Okul öncesi dönemdeki çocukların beslenme alışkanlıklarının bilişsel performans düzeyleri ve gelişimlerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional habits of preschool children on their cognitive performance levels and development
- Tez No: 1007733
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLAYDA ALTUNCEVAHİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi, Beslenme, Bilişsel Performans, AGTE-T, Dil-Bilişsel, BKİ, Preschool Children, Nutrition, Cognitive Performance, AGTE-T, Language-Cognitive Development, BMI
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, okul öncesi dönemde beslenme alışkanlıklarının bilişsel performans ve gelişimle ilişkisini incelemek amacıyla Mersin'in Tarsus ilçesindeki gündüz bakımevi ve kreşlerde eğitim alan 300 çocuk üzerinde yürütülmüştür. Çocukların AGTE-T puan ortalaması 61,78 ± 6,14; dil-bilişsel gelişim puan ortalaması ise 54,17 ± 4,82 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %72,33'ünün normal BKİ persentil aralığında yer alması genel olarak sağlıklı bir büyüme durumuna işaret ederken, %18,33'lük aşırı kilolu/obez grubun varlığı beslenme alışkanlıklarının yakından izlenmesi gerektiğini göstermektedir. Bulgular, erken yaşam beslenmesine ilişkin bazı göstergelerin bilişsel performansla ilişkili olabileceğini göstermektedir. Daha uzun süre emzirilen, düzenli kahvaltı yapan ve tam tahıllar, kırmızı meyveler ile zeytinyağı gibi Akdeniz tipi beslenme bileşenlerini daha sık tüketen çocuklarda AGTE-T ve dil-bilişsel gelişim puanlarının daha yüksek bulunması (p <0,05–0,01), bu beslenme örüntülerinin bilişsel gelişimi destekleyebileceğini düşündürmektedir. Vitamin-mineral takviyesi kullanan çocuklarda daha yüksek bilişsel performans saptanmış olsa da bu ilişkinin nedenselliği bu çalışma kapsamında netleştirilememiştir. BKİ açısından değerlendirildiğinde, enerji yoğun atıştırmalıkları günlük tüketen çocuklarda yüksek BKİ'nin daha sık görülmesi (p <0,05) besin kalitesinin önemini ortaya koyarken; tam tahıl ve kırmızı meyve tüketiminin BKİ ile anlamlı ilişki göstermemesi, büyüme ve gelişimin çok sayıda çevresel ve bireysel faktörün etkileşimiyle şekillendiğini düşündürmektedir. Tüm bulgular bir arada değerlendirildiğinde, okul öncesi dönemde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının bilişsel gelişimi desteklediğini; enerji yoğun ve besin değeri düşük gıdaların ise büyüme ve BKİ üzerinde olumsuz etkiler yaratabildiğini göstermektedir. Erken dönemde nitelikli beslenme örüntülerinin yaygınlaştırılması, uzun vadeli sağlık risklerinin azaltılması açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between dietary habits and cognitive performance and development in preschool children. The study included 300 children attending daycare centers and kindergartens in the Tarsus district of Mersin, Türkiye. Cognitive development was assessed using the Ankara Developmental Screening Inventory–Turkish version (AGTE-T) and its language–cognitive development subscale. The mean AGTE-T score was 61.78 ± 6.14, and the mean language–cognitive development score was 54.17 ± 4.82. Most participants (72.33%) were within the normal BMI percentile range, while 18.33% were classified as overweight or obese. The findings indicate that several early-life nutritional factors may be associated with cognitive performance. Higher AGTE-T and language–cognitive development scores were observed in children who were breastfed for longer durations, consumed breakfast regularly, and more frequently consumed Mediterranean-type dietary components such as whole grains, red berries, and olive oil (p <0.05–0.01). Although children using vitamin–mineral supplements demonstrated higher cognitive performance, causality could not be established within the scope of this study. Regarding BMI, daily consumption of energy-dense snacks was more frequently associated with higher BMI values (p <0.05), emphasizing the importance of dietary quality. In contrast, no significant association was found between whole grain or red berry consumption and BMI, suggesting that growth and development are influenced by multiple individual and environmental factors. Overall, healthy dietary habits during the preschool period appear to support cognitive development, whereas frequent consumption of energy-dense, nutrient-poor foods may negatively affect growth and BMI.
Benzer Tezler
- Bir ilköğretim okulu öğrencilerinde beslenme alışkanlıklarının eğitim öncesi ve sonrası değerlendirilmesi
Pre- and post-education evaluation of nutritional habits in a primary school students
EMİNE EZGİ ATAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıSüleyman Demirel ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR ÖNAL
- Okul öncesi çocuklara yönelik beslenme eğitimi: Eğitici hikayekitabı tasarımının beslenme davranışları üzerindeki etkisi
Nutrition education for preschool children: The effect ofeducational storybook design on eating behaviors
DOĞA UYGUNÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikBahçeşehir ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İLAYDA ALTUNCEVAHİR
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM ÖZMUTLU
- Ailelerin beslenme tutumları ve okul öncesi dönemdeki çocukların beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the nutrition attitudes of the families and the nutritional habits of the children in preschool period
EVİN KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikKto Karatay ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
- Okul öncesindeki çocukların beslenme alışkanlıklarının büyüme ve gelişmeleri üzerine etkisi
The effect of nutritional habits on growth and development of preschool children
RIDVAN AKDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP BALCI
- 3-6 yaş çocukların anne sütü alma ve ek gıdaya geçiş durumları ile mevcut beslenme alışkanlıklarının karşılaştırılması
Comparison of breastfeeding and transition to solid foods with current feeding habits of 3-6 year old children
GÜLSEREN GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
HemşirelikKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHTAP SÖNMEZ