II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de bir savaş ekonomisi uygulaması: Toprak Mahsulleri Vergisi (1943-1946)
A wartime economic policy in Türkiye during World War II: The Agricultural Products Tax (1943-1946)
- Tez No: 1007898
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN DİKMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: II. Dünya Savaşı, Savaş Ekonomisi, Toprak Mahsulleri Vergisi, World War II, War Economy, Agricultural Products Tax
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Türkiye, II. Dünya Savaşı yıllarında, savaş ekonomisi kapsamında Toprak Mahsulleri Vergisi'ni uygulamaya koymuştur. Mali bir araç olmasının yanı sıra işlevsel bir politika aracı olan bu vergi, pek çok ekonomik ve mali sonuç doğurmuştur. Çalışma; Toprak Mahsulleri Vergisi'nin uygulama sürecini, sonuçlarını savaş ekonomisindeki etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. İlk bölümde; savaş ekonomisi kavramı, Türkiye'nin savaş öncesi ekonomik gelişimi ve dönemdeki diğer olağanüstü uygulamalar ele alınmaktadır. Toprak Mahsulleri Vergisi'nin uygulama sürecinin anlatıldığı ikinci bölümde, savaş yılları tarım politikaları, Toprak Mahsulleri Vergisi'nin getirilmesine ilişkin nedenler, verginin uygulanma sürecini düzenleyen 4429 ile 4553 sayılı kanunlar, verginin niteliği, özellikleri ve uygulamada karşılaşılan sorunlar incelenmiştir. Üçüncü bölümde Toprak Mahsulleri Vergisi'nin mali, ekonomik ve siyasi sonuçları incelenmiştir. Verginin mali getirisi ve savaş ekonomisine katkısı sınırlı kalırken, iaşe sorununun çözümü ve hububat fiyatlarının dengelenmesinde olumlu etkileri olmuştur. Ancak vergi yükünün küçük çiftçiler üzerinde yoğunlaşması sosyo-ekonomik eşitsizlikleri artırmış, uygulamadaki aksaklıklar ise siyasi tepkileri güçlendirerek siyasi iktidarları vergi ve tarım politikaları yönünden temkinli davranmaya yöneltmiştir. Sonuç olarak Toprak Mahsulleri Vergisi, doğurduğu çok yönlü sonuçlar itibarıyla önemli bir savaş ekonomisi uygulamasıdır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Turkey implemented the Agricultural Products Tax during World War II within the framework of a war economy. Beyond being a fiscal instrument, this tax also functioned as a policy tool and led to various economic and financial outcomes. This study aims to evaluate the implementation process and outcomes of the Agricultural Products Tax, as well as its effectiveness within the war economy. The first chapter examines the concept of the war economy, Turkey's pre-war economic development, and other extraordinary measures of the period. The second chapter, which focuses on the implementation process of the Agricultural Products Tax, analyzes wartime agricultural policies, the reasons for the introduction of the tax, Laws No. 4429 and 4553 regulating its implementation, the nature and characteristics of the tax, and the problems encountered in practice. The third chapter examines the fiscal, economic, and political consequences of the Agricultural Products Tax. While its fiscal revenue and contribution to the war economy remained limited, it played a positive role in addressing provisioning problems and stabilizing grain prices. However, the concentration of the tax burden on small farmers increased socio-economic inequalities, and implementation problems strengthened political reactions, leading governments to adopt a more cautious approach to tax and agricultural policies. In conclusion, the Agricultural Products Tax was an important wartime economic measure in terms of its multifaceted consequences.
Benzer Tezler
- İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de savaş ekonomisi uygulamaları
War economy applications in Turkey during the Second World War years
YUSUF EMRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER METİN
- Doğu Avrupa gelişmeleri -Türkiye'ye etkileri-
Başlık çevirisi yok
MEHMET ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BENER KARAKARTAL
- Kore Savaşı sırasında Türkiye'de yaşanan sosyal ve ekonomik gelişmeler
Korean War lived during social and economic developments in Turkey
HATİCE ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA EDİP ÇELİK
- İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'nin sosyo-ekonomik durumu (1939-1945)
Turkey's social and economical situation during the World II (1939-1945)
HASAN ÇETİN