The effect of morphological transformation on urban heat distribution: A multifaceted microclimatic assessment of post-earthquake reconstruction zones in Elaziğ
Morfolojik dönüşümün kentsel ısı dağılımı üzerindeki etkisi: Elazığ'daki deprem sonrası yeniden yapılanma bölgelerinin çok boyutlu mikroklimatik değerlendirmesi
- Tez No: 1007907
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEM BERRİN ÇAKMAKLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Gökyüzü Görüş Faktörü (SVF), Kentsel Isı Adası (UHI), Deprem Sonrası Yeniden Yapılanma, Kentsel Rüzgâr Alanı, Evrensel Termal İklim İndeksi (UTCI), Sky View Factor (SVF), Urban Heat Island (UHI), Post-Earthquake Reconstruction, Urban Wind Field, Universal Thermal Climate Index (UTCI)
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 2020 yılında meydana gelen deprem sonrasında Elazığ'da gerçekleştirilen kentsel yeniden yapılanmanın, kentsel morfoloji ve termal çevre üzerindeki etkilerini incelemektedir. Deprem sonrası yeniden yapılanma süreçlerinde çoğunlukla yapısal güvenlik önceliklendirilirken, kentsel mikroiklim ve dış mekân termal konforuna olan etkiler sıklıkla göz ardı edilmektedir. Bu bağlamda tez kapsamında, deprem sonrası önemli morfolojik dönüşümler geçiren Abdullah Paşa, Mustafa Paşa ve Sürsürü bölgeleri ele alınmıştır. Deprem öncesi (2020) ve yeniden yapılanma sonrası (2025) kentsel konfigürasyonlar, hesaplamalı simülasyon araçları kullanılarak karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Kentsel morfoloji, Gökyüzü Görüş Faktörü'nün (SVF) hesaplanması amacıyla Rhinoceros 3D ve Grasshopper ortamında modellenmiş; Potansiyel Hava Sıcaklığı (PAT), rüzgâr hızı ve Evrensel Termal İklim İndeksi (UTCI) gibi mikroklimatik parametreler ENVI-met yazılımı ile simüle edilmiştir. Analizler, hem gündüz termal stres koşullarını hem de gece soğuma davranışını değerlendirmek amacıyla kritik gün içi zaman dilimlerini kapsamaktadır. Elde edilen bulgular, deprem sonrası yeniden yapılanmanın termal stresi homojen biçimde azaltmadığını, aksine kentsel ısının mekânsal dağılımını yeniden organize ettiğini göstermektedir. Bazı alanlarda gökyüzü açıklığı artmış olsa da bu durum termal konforu tutarlı biçimde iyileştirmemiş; kimi bölgelerde gündüz saatlerinde artan ısı yükleriyle ilişkilendirilmiştir. Sonuç olarak, SVF'nin yerel termal koşullar üzerinde etkili ancak tek başına belirleyici olmayan bir morfolojik parametre olduğu; UTCI ile olan ilişkisinin kentsel konfigürasyona bağlı olarak değişkenlik gösterdiği ortaya konmuştur. Çalışma, deprem sonrası kentsel yeniden yapılanma süreçlerinde yapısal dayanıklılığın yanı sıra iklime duyarlı morfolojik stratejilerin de bütüncül biçimde ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of post-earthquake urban reconstruction on urban morphology and the thermal environment in Elazığ, focusing on the changes following the 2020 earthquake. While post-disaster reconstruction primarily prioritizes structural safety, its implications for urban microclimate and outdoor thermal comfort are often overlooked. In this context, the thesis investigates three regions in Abdullah Paşa, Mustafa Paşa, and Sürsürü, that underwent significant morphological transformation after the earthquake. A comparative analysis of pre-earthquake (2020) and post-reconstruction (2025) urban configurations was conducted using computational simulation tools. Urban morphology was modelled in Rhinoceros 3D and Grasshopper to calculate the Sky View Factor (SVF), while microclimatic parameters—including Potential Air Temperature (PAT), wind speed, and the Universal Thermal Climate Index (UTCI)—were simulated using ENVI-met. The analysis covers critical diurnal periods to assess both daytime thermal stress and nocturnal cooling behaviour within the urban canopy. The results indicate that post-earthquake reconstruction did not lead to a uniform reduction in thermal stress; instead, it reorganised the spatial distribution of urban heat across neighbourhoods. Although sky openness increased in several areas, this change did not consistently improve thermal comfort, and in some cases was associated with intensified daytime heat exposure. The findings demonstrate that SVF is a key but non-exclusive morphological parameter, whose relationship with UTCI is highly context-dependent and varies with urban configuration. The study concludes that post-disaster urban reconstruction should integrate climate-sensitive morphological strategies alongside structural resilience to enhance long-term thermal performance and urban livability.
Benzer Tezler
- Kentsel mikro iklimin iyileştirilmesine yönelik kent dokularında ısı adası etki değerlendirme ve azaltım stratejileri geliştirme modeli: İstanbul örneği
The model of urban heat island impact assessment and mitigation strategies in urban fabric to improve urban microclimate: The case of İstanbul
DENİZ ERDEM OKUMUŞ
Doktora
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TERZİ
- Üsküp kent merkezinin tarihsel doku değişimi ve 'Üsküp 2014' projesi
Analyzing transformation of historical pattern of Skopje city center and Skopje 2014 project
ÖZGE ERYİĞİT ANKAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiAna Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. YASİN ÇAĞATAY SEÇKİN
- Parametric modelling for the mitigation of urban heat island effect: A model proposal
Kentsel ısı adası etkisi azaltımında parametrik modelleme: Bir model önerisi
BEGÜM SAKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OLGU ÇALIŞKAN
- Bir metafor olarak köpük kent
Foam city as a metaphor
SABRİYE DERYA YÜCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM AKSOY
- Kent çeperindeki kırsal alanın dönüşümü ve kentsel morfolojik özellikleri: Düzce Şıralık örneği
Transformation of the rural area on the city surroundings and urban morphological features: Duzce Şiralik example
NURBANU YILDIZ İNCİ