Birinci basamak sağlık çalışanlarının HPV enfeksiyonu ve aşısı ile ilgili bilgi, tutum, davranış ve risk algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of primary healthcare workers' knowledge, attitudes, behaviors, and risk perceptions regarding HPV infection and vaccination
- Tez No: 1008430
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE İKİIŞIK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Birinci basamak sağlık hizmetleri, HPV, Papillomavirüs aşıları, Primary health care, Papillomavirus vaccines
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Human papilloma virüsü (HPV), başta serviks kanseri olmak üzere çeşitli kanserlere yol açabilen bir patojendir. Virüsten korunmanın en etkili yollarından biri aşıdır. Aşı uygulamalarında ise toplumun iknası ve aşılara güvenmesi konusunda sağlık çalışanlarına önemli görevler düşmektedir. Bu araştırmada Türkiye'de HPV aşısı ulusal programa dahil edilmeden önce aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının HPV enfeksiyonu ve aşısı ile ilgili bilgi düzeylerinin, risk algılarının, aşıya yönelik tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Araştırma kesitsel/tanımlayıcı türdedir. İstanbul'un Üsküdar, Çekmeköy ve Sultanbeyli ilçelerinde bulunan Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarına (ASÇ) 26 Kasım 2025 ve 15 Ocak 2026 tarihleri arasında anket uygulanmıştır. Aile Sağlığı Merkezlerine en az 3 ziyaret yapılarak araştırmaya katılmayı kabul eden kişilerden anketler toplanmıştır. Fiziki anketin verilemediği durumlarda çevrimiçi form şeklinde anketler iletilmiştir. Veriler SPSS v22.0 programında analiz edilmiş ve sonuçlar %95 güven aralığında, anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında hedeflenen 718 sağlık çalışanından; eksik veriler ve katılımı kabul etmeyenler çıkarıldıktan sonra toplam 604 kişiye (286 hekim, 318 ASÇ) ulaşılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 39,34±9,74 yıl olup %76,2si kadındır. Sağlık çalışanlarının HPV ile ilgili bilgi sorunlarından aldıkları ortalama puan 21,24 ± 4,88'dir ve %51,6'sının bilgi düzeyleri yeterlidir. Erkeklerin kadınlara göre (p<0,001), hekimlerin aile sağlığı çalışanlarına göre (p<0,001), meslekte 14 yıl ve altında çalışanların daha uzun süre çalışanlara göre (p=0,005) bilgi puanları anlamlı olarak daha yüksektir. Sağlık çalışanlarının %11,8'i HPV aşısı yaptırmıştır. Aşı yaptırmama nedenleri arasında ilk sırada kişinin kendini risk altında görmemesi yer almaktadır. Sağlık çalışanlarının %39,2'si HPV aşısını hastalarına her zaman önermektedir. En çok önerilen aşı dokuz valanlı aşıdır. Aşının önerilmeme nedenleri arasında ise zaman kısıtlılığı ve aşının ulusal aşı programında yer almaması sebepleri öne çıkmaktadır. Bilgi düzeyi yüksek olanlar düşük olanlara göre (p<0,001), cinsel sağlık konularını konuşmada zorluk çekmeyenlerin/az zorluk çekenlerin bu konuları konuşmada oldukça/çok zorlananlara göre (p<0,001) aşıyı önerme sıklığı anlamlı olarak daha yüksektir. Katılımcıların %34,9'u HPV ilişkili bir hastalığa yakalanma olasılığını kendi cinsiyetleri ve yaşındaki bir kişiden çok daha düşük görmektedir. Bununla birlikte sağlık çalışanlarının %27,6'sı gelecekte HPV ile ilgili bir hastalık geliştirme konusunda orta düzeyde endişelidir. Sağlık çalışanlarının risk algısı ile aşı yaptırma durumu arasında anlamlı ilişki bulunmazken, aşı önerme durumu ile anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bulgular, birinci basamak sağlık çalışanlarının HPV konusundaki bilgi eksikliğini ve düşük risk algısını ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçlarının, ulusal HPV aşılama stratejisi öncesinde planlanacak eğitimlerin kapsamını belirlemede ve sağlık çalışanlarını teşvik etmede stratejik katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Human papillomavirus (HPV) is a major pathogen causing various cancers, notably cervical cancer. Vaccination is the most effective prevention method, and healthcare professionals (HCPs) are pivotal in building public trust. This study aims to evaluate the knowledge levels, risk perceptions, and attitudes and behaviors toward the HPV infection and vaccine among primary care HCPs prior to its inclusion in the national immunization program of Türkiye. This cross-sectional/descriptive study was conducted between November 26, 2025, and January 15, 2026 in Family Health Centers located in the Üsküdar, Çekmeköy, and Sultanbeyli districts of İstanbul. Data were collected through at least three visits to each center from participants who consented to the study. In cases where physical questionnaires could not be provided, online forms were used. Data were analyzed using SPSS v22.0, and results were evaluated at a 95% confidence interval with a significance level of p<0.05. The study sample consisted of 604 healthcare professionals (286 physicians, 318 family health workers), following the exclusion of incomplete responses and non-participants from the targeted group of 718. The mean age of the participants was 39,34±9,74 years, and 76.2% were female. The mean HPV knowledge score was 21,24 ± 4,88, with 51.6% showing adequate knowledge. Scores were significantly higher in men (p<0.001), physicians (p<0.001), and those with ≤14 years of professional experience (p=0.005). Only 11.8% of HCPs had received the HPV vaccine. The primary reason for not being vaccinated was low self-risk perception. While 39.2% of HCPs always recommend the HPV vaccine to their patients, the nine-valent vaccine is the most frequently recommended. Time constraints and the absence of the vaccine in the national immunization program were the leading reasons for not recommending it. Recommendation frequency was significantly higher among those with high knowledge (p<0.001) and those comfortable discussing sexual health (p<0.001). Furthermore, 34.9% of participants perceived their infection risk as much lower than their peers. However, 27.6% were moderately concerned about developing an HPV-related disease in the future. While no significant relationship was found between risk perception and vaccination status, significant relationships were identified between risk perception and vaccine recommendation status. The findings highlight insufficient HPV knowledge and underestimated risk perception among primary HCPs. These results are expected to inform the content of training programs and the development of promotional health practices for staff before the national HPV vaccination program is implemented.
Benzer Tezler
- Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran bireylerin erişkin bağışıklaması hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of individuals applying to family medicine clinic about adult immunization
AYKUT UÇKUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- Altındağ 4 nolu Aile Sağlığı Merkezinde kadınlarda yapılan Human Papilloma Virüs (HPV) tarama sonuçlarının analizi
Analysis of Human Papilloma Virus (HPV) screening outcomes among women at Altındağ no. 4 Family Health Center
ESEN BÖLÜKBAŞI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
- Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran ebeveynlerin HPV aşısı ile ilgili tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes and behaviors of parents applying to primary health care services regarding HPV vaccine
NURÇİÇEK MUTLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların kanser taramaları konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening of patients attending family medicine polyclinic
HAKAN TEKPINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK
- Van ili aile sağlığı merkezlerinde ve toplum sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının kanser tarama testleri hakkındaki bilgi düzeylerinin ve farkındalık durumlarının araştırılması
Research of cancer screening test knowledge levels and awareness of healthcare workers who work in family health centers and community health centers in Van province
MUSTAFA GÖNEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KUŞASLAN AVCI