Kaçıngan kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu tanısı alan çocukların sosyal beceriler açısından otizm spektrumundaki çocuklarla karşılaştırılması
Comparison of children diagnosed with avoidant/restrictive food intake disorder and children on the autism spectrum in terms of social skills
- Tez No: 1008508
- Danışmanlar: PROF. DR. ESRA YÜRÜMEZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Kaçıngan Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu, Otistik Özellikler, Zihin Kuramı, Duygu Tanıma Becerisi, Yeme Bozukluğu, Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder, Autistic Traits, Theory of Mind, Emotion Recognition Ability, Eating Disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Kaçıngan Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu (KKYAB) görece yeni tanımlanmış bir yeme bozukluğu olup KKYAB' nin etiyolojisi ve KKYAB tanılı bireylerin sosyal becerilerine dair kısıtlı bilgiye ulaşılabilmektedir. Bu çalışmada, KKYAB tanılı ergenlerde duygu tanıma, zihin kuramı ve empati becerilerinin KKYAB belirtileri ile ilişkisi incelenmiş; ayrıca KKYAB grubunun otistik belirtiler açısından otizm spektrumu grubu ve sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran KKYAB tanılı 25 ergen, otizm spektrumundaki 25 ergen, 25 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. KKYAB tanısı DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders-5) kullanılarak konulmuştur. Tüm katılımcılara Sözel Olmayan İpuçlarını Değerlendirme Testi (SOİAB), Gözlerden Zihin Okuma Testi, Faux Pas Testi, KA-Sİ Empatik Eğilim Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Toronto Aleksitimi Ölçeği (TAS-20), Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (EDE-Q-13), Dokuz Maddeli Kaçıngan Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu Ölçeği (NIAS), 6-18 Yaş Çocuklar için Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ), ve tüm katılımcıların ebeveynlerine 6-18 Yaş Çocuklar için Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ), Sosyal Cevaplılık Ölçeği (SCÖ), Dokuz Maddeli Kaçıngan Kısıtlı Yiyecek Alımı Bozukluğu Ölçeği (NIAS) uygulanmıştır. Bulgular: KKYAB grubundaki ergenlerin SOİAB performansları ve Gözlerden Zihin Okuma Testi puanları sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. KKYAB grubunda ASÖ, KA-Sİ, TAS-20 ölçek puanları açısından sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bununla birlikte, KKYAB tanılı ergenlerde NIAS ölçek puanları ile TAS-20, SCÖ, ASÖ ölçekleri alt boyut puanları ve toplam puanları, ÇDDÖ içe yönelim problemleri, kaygı, depresyon, sosyal zorluklar, otistik özellikler, dikkat eksikliği problemleri, somatik yakınmalar alt alan puanlarının anlamlı korelasyonlar gösterdiği saptanmıştır. Sonuç: KKYAB grubundaki ergenlerde duygu tanıma ve zihin kuramı becerilerindeki güçlüklerin sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunması, tedavi sürecinde sosyal becerilerin geliştirilmesine yönelik girişimlerin etkili olacağını, KKYAB klinik görünümünün ile otizm ile benzer noktalarının olabileceğini göstermektedir. Gelecek araştırmalarda, daha geniş örneklemler ve boylamsal tasarımlarla bu ilişkilerin daha derinlemesine incelenmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder (ARFID) is a relatively newly defined eating disorder, and there is limited information regarding its etiology and the social skills of individuals diagnosed with ARFID. In this study, the relationships between emotion recognition, theory of mind, and empathy skills and ARFID symptoms in adolescents with ARFID were examined. Additionally, the ARFID group was compared with an autism spectrum group and a healthy control group in terms of autistic symptoms. Materials and Methods: The study included 25 adolescents diagnosed with ARFID who presented to the Child and Adolescent Psychiatry outpatient clinic of Ankara University Faculty of Medicine, 25 adolescents on the autism spectrum, and 25 healthy controls. The diagnosis of ARFID was made according to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5). All participants completed the Test of Perception of Affect via Non-Verbal Cues (TPANC), the Reading the Mind in the Eyes Test, the Faux Pas Test, the KA-SI Empathic Tendency Scale, the Perceived Stress Scale (PSS), the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), the Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q-13), the Nine-Item Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder Screen (NIAS), and the Child Behavior Checklist for Ages 6–18 (CBCL). In addition, the parents of all participants completed the Child Behavior Checklist for Ages 6–18 (CBCL), the Social Responsiveness Scale (SRS), and the Nine-Item Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder Screen (NIAS). Results: Adolescents in the ARFID group demonstrated significantly lower performance on the TPANC and lower scores on the Reading the Mind in the Eyes Test compared with healthy controls. No significant differences were found between the ARFID group and healthy controls in terms of PSS, KA-SI, and TAS-20 scale scores. However, significant correlations were found between NIAS scores and the subscale and total scores of TAS-20, SRS, and PSS in adolescents with ARFID. Additionally, NIAS scores were significantly correlated with the CBCL subscale scores for internalizing problems, anxiety, depression, social difficulties, autistic traits, attention problems, and somatic complaints. Conclusion: The finding that adolescents in the ARFID group showed significantly greater difficulties in emotion recognition and theory of mind abilities compared with healthy controls suggests that interventions aimed at improving social skills may be beneficial during the treatment process. These findings also indicate that the clinical presentation of ARFID may share certain features with autism. Future research with larger samples and longitudinal designs is needed to further explore these relationships.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem çocuklarda görülen beslenme/yeme bozukluğu ile maternal faktörlerin ilişkisinin değerlendirilmesi
Association of maternal factors with feeding/eating disorders in preschool children
SILA KUTLAR KAPICI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİDEM BEHİCE ÖZTOP
- Otizm spektrum bozukluğu ve kaçıngan/kısıtlı yiyecek alım bozukluğu tanılı çocukların duyu profili, yeme davranışı ve yaşam kalitesinin incelenmesi
An evaluation of the sensory profile, eating behavior and quality of life children diagnosed with autism spectrum disorder and avoidant/restrictive food intake
REYHAN ÇALIŞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
- Malnütrisyonlu okul öncesi dönem çocuklarında maternal duygu düzenleme becerileri, ebeveyn kabul reddi ile çocuğun yeme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between maternal emotion regulation, parental acceptance–rejection, and eating behaviors in malnourished preschool children
AYŞEGÜL DEMİR ÇEVİRİCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSER ŞENSES DİNÇ
- Kaçıngan/kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu olan okul çağı çocuklarında yürütücü işlevler ve duygu düzenlemenin incelenmesi
Investigation of executive functions and emotion regulation in school age childreen with avoidant/restrictive food intake disorder
EMRAH KARAKUŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAYFUN KARA
- Otizm spektrum bozukluğuna eşlik eden kaçıngan kısıtlı yiyecek alım bozukluğunda ebeveyn faktörlerinin etkisinin incelenmesi
Examining the role of parental factors in avoidant/restrictive food intake disorder comorbid with autism spectrum disorder
BEYZA DEVELİ KARACA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
PsikiyatriManisa Celal Bayar ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN DENİZ UZUN ÇAKIR