Zihinsel yetersizliği olan ergenlik dönemindeki bireylerin cinsel eğitimine yönelik ebeveyn ve öğretmen görüşleri: Karma desen bir araştırma
Parents and teachers views on the sexual education of adolescents with intellectual disabilities: A mixed-methods study
- Tez No: 1008732
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMÜR GÜREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Özel eğitim öğretmenleri, Special education teachers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Özel Eğitim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada zihinsel yetersizliği olan ergenlik dönemindeki bireylerin cinsel eğitimine yönelik ebeveyn ve özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni ile yürütülmüştür. Nicel boyutta, Adana ilinde yaşayan zihinsel yetersizliği olan ergenlik dönemindeki çocukların 163 ebeveyni araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırma verileri“Ergenlik Dönemindeki Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin Cinsel Gelişim Özellikleri Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler istatistik analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen veriler nicel verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra normallik varsayımına bağlı olarak Bağımsız Örneklem t testi, ANOVA, Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis H testleri uygulanarak ulaşılan bulgulara ait yorumlara yer verilmiştir. Ölçeğin bu araştırma kapsamında hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda fenomenolojik yaklaşım benimsenmiş ve Adana ilinde görev yapan 16 özel eğitim öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel veriler MAXQDA (26.0.0) programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş ve temalar altında incelenmiştir. Araştırma bulguları, zihinsel yetersizliği olan ergenlik dönemindeki çocukların cinsel eğitimine ilişkin ebeveyn görüşlerinin ebeveyn cinsiyeti ve yaşı bakımından anlamlı biçimde farklılaşmadığını göstermiştir. Buna karşılık ebeveyn eğitim düzeyi ve meslek durumu ile çocuğun cinsiyeti, yaşı, yetersizlik düzeyi ve öğrenim gördüğü okul türüne göre bazı alt boyutlarda ve ölçek toplam puanında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Nitel bulgular ise özel eğitim öğretmenlerinin cinsel eğitim sürecinde özellikle bilgi ve uygulama yeterliliği, mahremiyet ve sosyal güven, cinsel özbakım, davranış yönlendirme, cinsel tacizden korunma, duygusal değişimlerin yönetimi ve aile ile iş birliği konularında çeşitli güçlükler yaşadıklarını ortaya koymuştur. Araştırmanın sonucunda, zihinsel yetersizliği olan ergenlerin cinsel eğitiminin yalnızca bireysel gelişimle sınırlı bir konu olmadığı; aile, öğretmen, rehberlik hizmetleri ve okul ortamını birlikte kapsayan çok boyutlu bir süreç olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, aile ve okul iş birliğine dayalı, gelişim düzeyine uygun, sistemli ve koruyucu yönü güçlü cinsel eğitim uygulamalarının geliştirilmesinin gerekli olduğu değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the views of parents and special education teachers regarding the sexual education of adolescents with intellectual disabilities. The research was conducted using an explanatory sequential mixed-methods design. In the quantitative phase, 163 parents of adolescents with intellectual disabilities living in Adana, Türkiye, participated in the study. Data were collected using the Sexual Development Characteristics Scale of Individuals with Intellectual Disabilities in Adolescence developed. The quantitative data were analyzed using statistical analysis software. In addition to descriptive statistics, Independent Samples t-test, ANOVA, Mann–Whitney U test, and Kruskal–Wallis H test were applied depending on the assumption of normality, and the findings were interpreted accordingly. The Cronbach's alpha reliability coefficient calculated within the scope of this study indicated a high level of internal consistency for the scale. In the qualitative phase of the research, a phenomenological approach was adopted, and semi-structured interviews were conducted with 16 special education teachers working in Adana. Qualitative data were analyzed using the content analysis method with the MAXQDA (26.0.0) software and were examined under identified themes. The findings of the study indicated that parents' views on the sexual education of adolescents with intellectual disabilities did not differ significantly with respect to parental gender and age. In contrast, significant differences were identified in certain sub-dimensions and in the total scale score according to parental educational level and occupational status, as well as the child's gender, age, level of disability, and type of school attended. The qualitative findings further revealed that special education teachers experienced various difficulties in the sexual education process, particularly in relation to knowledge and practical competence, privacy and social safety, sexual self-care, behavior management, protection from sexual abuse, management of emotional changes, and collaboration with families. As a result of the study, it was determined that the sexual education of adolescents with intellectual disabilities is not a matter limited solely to individual development; rather, it is a multidimensional process encompassing the family, teachers, guidance services, and the school environment. Accordingly, it was concluded that there is a need to develop family- and school-based sexual education practices that are developmentally appropriate, systematic, and strongly oriented toward protection.
Benzer Tezler
- Ergenlik döneminde zihin yetersizliği olan çocukların ailelerine yönelik Aile Cinsellik Eğitim Programının (MT-ACEP) etkililiği
The effectiveness of the Familiy Sexuality Education Program (MT-ACEP) for the families of children with intellectual disabilities in adolescence
HÜSEYİN TEKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL MELEKOĞLU
- Ergenlik dönemindeki zihin yetersizliği olan bireylerin cinsel gelişim özelliklerinin ebeveyn görüşleri ile değerlendirilmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması
Evaluation of sexual development characteristics of children with intellectual disability in the adolescent period with opinion of parents: A scale development study
SÜLEYMAN GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ERATAY
- 11-18 yaş aralığındaki otizm spektrum bozukluğu bulunan çocuklar ile zihinsel yetersizliği olan çocukların cinsel gelişim özelliklerinin karşılaştırılması
Comparison of sexual development characteristics of 11-18 years old children with autism spectrum disorder and children with intellectual disabilities
BURAK EMRE KADAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ELAGÖZ YÜKSEL
- Ergenlik döneminde zihinsel yetersizliğe sahip çocuğu olan ebeveynlerin çocuklarının cinselliği ile ilgili görüşlerinin belirlenmesi
Identifiying the opinions of the parents ,who have a child suffering from mental deficiency in puberty, about their child's sexuality
YASİN GÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖNÜL AKÇAMETE
- Ergenlik dönemindeki çocukların sürekli öfke düzeyleri, öfke ifade stilleri ve saldırganlık seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between trait anger levels, anger expression styles and aggression in adolescents
SİMGE ÖZYAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ELAGÖZ YÜKSEL