Dijital yayın platformlarının film rekabetçiliği üzerindeki dönüştürücü etkisi: Türkiye ve Avrupa film endüstrilerinin karşılaştırmalı analizi
The transformative impact of digital streaming platforms on film competitiveness: A comparative analysis of the Turkish and European film industries
- Tez No: 1008733
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞEN AKKOR GÜL, PROF. DR. HERITIANA RANAIVOSON
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Radyo-Televizyon, Sahne ve Görüntü Sanatları, İletişim Bilimleri, Radio and Television, Performing and Visual Arts, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Dijital platformlar, Görsel-işitsel medya, OTT platformları, Türk sineması, Yeni medya, Digital platforms, Visual-auditory media, OTT platfroms, Turkish cinema, New media
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, dijital yayın platformlarının film endüstrisindeki rekabet dinamiklerini nasıl dönüştürdüğünü, Türkiye ve Avrupa film endüstrileri bağlamında karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışma, platformlaşma sürecinin yerel dijital platformlar, bağımsız yapımcılar, yerel dağıtımcılar ve ulusal film endüstrileri için pazara giriş koşullarını, finansman yapılarını ve içerik görünürlüğünü nasıl yeniden şekillendirdiği üzerine odaklanmaktadır. Özellikle algoritmik öneri sistemlerinin kültürel çeşitlilik üzerindeki potansiyel etkileri ve yerel içeriklerin küresel kataloglardaki konumu, tezin temel tartışma alanlarını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, dijitalleşmenin yalnızca teknolojik bir altyapı değişimi değil, aynı zamanda endüstrinin ekonomik mantığını, güç ilişkilerini ve kültürel üretim koşullarını temelden yeniden yapılandıran karmaşık bir sosyo-ekonomik ve politik süreç olduğu vurgulanmaktadır. Tezin temel hedefi, bu dönüşümün farklı coğrafi ve yasal bağlamlarda film endüstrisinde rekabetçilik koşullarını ve iş modellerini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Bu araştırmada, yasal düzenleyici çerçeveler politika analizi yoluyla incelenmiştir. Sonrasında nitel ve karşılaştırmalı bir tasarım benimseyerek, Türkiye ve Avrupa film endüstrilerinden yirmi medya profesyoneliyle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirmiş ve elde edilen veriler gömülü teori yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular, platformlaşmanın film endüstrisinde doğrudan bir demokratikleşme yaratmaktan ziyade, küresel sermaye, veri kontrolü, teknolojik altyapı ve fikri mülkiyet sahipliği etrafında şekillenen yeni bir rekabet düzeni ortaya çıkardığını göstermektedir. Platform temelli dijital ekosistemde rekabet avantajının; teknolojik kapasite, veri hâkimiyeti, algoritmik görünürlük ve içerik haklarının dikey biçimde bütünleştirilmesine dayandığı görülmektedir. Avrupa Birliği'nin Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi (AVMSD) ve Creative Europe gibi destek mekanizmaları, tekelleşme, kültürel homojenleşme ve algoritmik şeffaflık eksikliği gibi platformlaşma kaynaklı risklerin sınırlandırılmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu düzenleyici çerçeve, özellikle küçük pazarlar ve bağımsız yapımcılar açısından koruyucu bir işlev üstlenmektedir. Buna karşılık Türkiye'deki düzenleyici yapının daha çok içerik denetimi, lisanslama ve vergilendirme ekseninde şekillendiği; film endüstrisinin rekabet gücünü artırmaya, kültürel çeşitliliği desteklemeye ve yerel aktörlerin dijital platform ekosistemindeki görünürlüğünü güçlendirmeye yönelik yapısal politikaların ise sınırlı kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This doctoral dissertation comparatively examines how digital streaming platforms are transforming the competitive dynamics of the film industry in the contexts of Türkiye and Europe. It focuses on how platformization reshapes market entry conditions, financing structures, and content visibility for local digital platforms, independent producers, local distributors, and national film industries. In particular, the potential effects of algorithmic recommendation systems on cultural diversity and the position of local content within global catalogues constitute the central areas of discussion. In this respect, digitalization is approached not merely as a change in technological infrastructure, but as a complex socio-economic and political process that fundamentally reorganizes the industry's economic logic, power relations, and conditions of cultural production. The main aim of the dissertation is to reveal how this transformation affects competitiveness conditions and business models in the film industry across different geographical and regulatory contexts. In this study, legal and regulatory frameworks were examined through policy analysis. The research adopts a qualitative and comparative design. Within this framework, semi-structured in-depth interviews were conducted with twenty media professionals from the Turkish and European film industries, and the data obtained from these interviews were analyzed through grounded theory. The findings show that platformization has not directly produced a democratization of the film industry; rather, it has created a new competitive order shaped around global capital, data control, technological infrastructure, and ownership of intellectual property. In the platform-based digital ecosystem, competitive advantage increasingly depends on the vertical integration of technological capacity, data dominance, algorithmic visibility, and content rights. Regulatory frameworks and support mechanisms such as the European Union's Audiovisual Media Services Directive (AVMSD) and Creative Europe play an important role in limiting platform-related risks, including monopolization, cultural homogenization, and the lack of algorithmic transparency. This regulatory framework serves a protective function, particularly for small markets and independent producers. In contrast, the regulatory structure in Türkiye is largely shaped around content control, licensing, and taxation, while structural policies aimed at strengthening the competitiveness of the film industry, supporting cultural diversity, and improving the visibility of local actors within the digital platform ecosystem remain limited.
Benzer Tezler
- The impact of streaming platforms on independent film production in Türkiye: Experience of independent producers
Dijital yayın platformlarının Türkiye'deki bağımsız film yapımına etkisi: Bağımsız yapımcıların deneyimleri
GİZAY AKDOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İletişim Bilimleriİstanbul Bilgi ÜniversitesiKültür Politikaları ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MESRURE MELİS BİLGİN KOEN
- Instrument development to evaluate the usability of OTT platforms
OTT platformlarının kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi için enstrüman geliştirme
MUHAMMED ÇAĞRI COŞKUN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM ALTIN GÜMÜŞSOY
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYCAN PEKPAZAR
- Toplumsal cinsiyet bağlamında bilgisayar oyunlarında kadın karakterlerin“Rolü”Marıo Bros örneği
Başlık çevirisi yok
EREN SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FAİK KARTELLİ
- Marka kişiliği ile marka sadakati arasındaki ilişkide marka aşkının rolü: Netflix örneği
The role of brand love in the relationship between brand personality and brand loyalty: The Netflix example
İPEK KÜTÜK
- Görsel-işitsel çeviride distopya: Sıcak Kafa dizisinin Arapça altyazı çevirisi
Dystopia in audio-visual translation: Arabic subtitle translation of the Sicak Kafa series
ALİME BÜŞRA HAMZAYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mütercim-TercümanlıkAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. GÜLFEM KURT