Sürdürülebilir kentsel dönüşüm kapsamında depreme dayanıklı yapıların geliştirilmesine yönelik yapısal onarım ve güçlendirme tekniklerinin mühendislik yaklaşımları ile incelenmesi
Investigation of engineering approaches to structural repair and strengthening techniques for developing earthquake-resilient structures within the scope of sustainable urban transformation
- Tez No: 1008933
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇİĞDEM AVCI KARATAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Depremsellik, Kentsel dönüşüm, Sürdürülebilirlik, Seismicity, Urban transformation, Sustainability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ulaştırma ve Lojistik Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin yüksek sismik risk taşıyan yapı stokunun sürdürülebilir kentsel dönüşüm ilkeleri çerçevesinde deprem dayanıklılığının artırılmasına yönelik yapısal onarım ve güçlendirme teknikleri incelenmiştir. Türkiye'de yaşanan 1939 Erzincan, 1999 Marmara ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri, mevcut yapıların önemli bir bölümünün güncel tasarım standartlarını karşılamadığını ve acil müdahale gerektirdiğini ortaya koymuştur. Geleneksel olarak yapıların yıkılarak yeniden inşa edilmesi, yüksek ekonomik maliyetler ve yüksek gömülü karbon emisyonu nedeniyle sürdürülebilirlik hedefleriyle çelişebilmektedir. Bu bağlamda, güçlendirme uygulamalarının yaklaşık %30–40 oranında daha düşük maliyetle ve daha kısa sürede yapısal güvenliğin sağlanmasına olanak tanıyan stratejik bir alternatif sunduğu değerlendirilmektedir. Çalışma kapsamında betonarme mantolama, betonarme perde ilavesi, çelik sargı ve son yıllarda yaygınlaşan Karbon Fiber Takviyeli Polimer (CFRP) sistemleri teknik, ekonomik ve çevresel açılardan karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Analizlerde, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY, 2018) esas alınmış; doğrusal olmayan (nonlinear) analiz yöntemleri kullanılarak yapıların taşıyıcı sistem performansları değerlendirilmiştir. Örnek yapı olarak, Yalova ilinde yer alan ve 2 kısmi bodrum kat, 1 bodrum kat, zemin kat ve 4 normal kat olmak üzere toplam 7 katlı bir yapı ele alınmıştır. Yapısal analizler sonucunda güçlendirme seçenekleri sunulmuştur. Karar verme sürecinde maliyet, uygulama süresi, enerji kaybı ve çevresel etki gibi kriterler dikkate alınmış; Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP), TOPSIS ve CRITIC gibi çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak en uygun güçlendirme alternatifi belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir kentsel dönüşümün yalnızca fiziksel yenileme değil; ekonomik, çevresel ve toplumsal dayanıklılığı birlikte ele alan bütüncül bir yaklaşım gerektirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak, TBDY 2018 esaslarına dayalı performans analizleriyle desteklenen yapısal güçlendirme uygulamalarının, mevcut yapıların deprem güvenliğinin artırılmasında etkin bir çözüm sunduğu ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Türkiye is located in a highly seismic region, and major earthquakes such as the 1939 Erzincan, 1999 Marmara, and 6 February 2023 Kahramanmaraş events have clearly demonstrated that a significant portion of the existing building stock does not meet current seismic safety requirements. Within this context, sustainable urban transformation should not be limited to demolition and reconstruction practices but should also incorporate effective structural repair and strengthening strategies to enhance earthquake resilience. This thesis investigates engineering-based structural repair and strengthening techniques aimed at improving the seismic performance of existing buildings within the framework of sustainable urban transformation. The study evaluates the effectiveness of strengthening approaches as an alternative to demolition, considering economic feasibility, environmental impact, and structural safety. Conventional demolition-based redevelopment practices often involve high construction costs and increased embodied carbon emissions, whereas strengthening techniques can provide seismic safety with approximately 30–40% lower cost and significantly shorter implementation periods. The research examines commonly used strengthening methods, including reinforced concrete jacketing, reinforced concrete shear wall addition, steel jacketing, and Carbon Fiber Reinforced Polymer (CFRP) systems. These techniques are comparatively assessed in terms of structural performance, construction duration, cost efficiency, and environmental impact. Structural analyses are conducted in accordance with the Turkish Building Earthquake Code (TBEC 2018) using nonlinear performance-based analysis methods. A case study building located in Yalova, consisting of two partial basement floors, one basement floor, a ground floor, and four typical floors, resulting in a total of seven stories, is analyzed to evaluate the applicability of strengthening solutions. The decision-making process incorporates multiple criteria, including cost, construction time, energy loss, and environmental effects. Multi-criteria decision-making (MCDM) techniques such as the Analytic Hierarchy Process (AHP), TOPSIS, and CRITIC methods are employed to determine the most appropriate strengthening alternative. The findings indicate that sustainable urban transformation requires an integrated approach that addresses not only physical renewal but also economic efficiency, environmental sustainability, and social resilience. Overall, the results demonstrate that performance-based strengthening strategies compliant with TBEC 2018 provide an effective and sustainable solution for enhancing the seismic safety of existing structures.
Benzer Tezler
- Determination of the mechanical and dynamic properties of recycled concrete aggregate for pavement design
Yol üstyapısı tasarımı için geri dönüştürülmüş beton agregalarının mekanik ve dinamik özelliklerin belirlenmesi
MERVE AKBAŞ
Doktora
İngilizce
2024
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP İYİSAN
- Resilient and sustainable smart cities: Cybersecurity, disaster management, and data-driven urban solutions
Dayanıklı ve sürdürülebilir akıllı şehirler: Siber güvenlik, afet yönetimi ve veri odaklı kent çözümleri
KIYMET KAYA
Doktora
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞULE GÜNDÜZ ÖGÜDÜCÜ
- Nanomaterial-enhanced recycled construction demolition waste for sustainable mortar production
Sürdürülebilir harç üretimi için nano malzeme ile geliştirilmiş geri dönüştürülmüş inşaat yıkıntı atıkları
ELİF ORMANCI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiNanobilim ve Nanomühendislik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRGÜL BENLİ
- Coğrafi bilgi sistemleri ile afet ve acil durum toplanma alanlarının erişilebilirlik analizi: Esenyurt örneği
Geographic information system-based accessibility analysis of disaster and emergency assembly areas: The case of Esenyurt district
EZGİ ŞENOL TANRIVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Embodied energy potential of demolition waste caused by earthquake and urban transformation
Deprem ve kentsel dönüşüm kaynaklı yıkım atıklarının gömülü enerji potansiyeli
CEREN ÇAKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CENK ÜSTÜNDAĞ