Suriyeli mültecilerde toplum temelli ergoterapi müdahalesinin okupasyonel adalet ve toplumsal katılıma etkisinin incelenmesi
Examining the effect of community-based occupational therapy intervention on occupational justice and social participation in Syrian refugees
- Tez No: 1009266
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKÇEN AKYÜREK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Ergoterapi, Mülteciler, Toplumsal katılım, Refugees, Social participation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Katılımcı Okupasyonel Adalet Çerçevesi temel alınarak geliştirilen toplum temelli ergoterapi müdahalesinin Suriyeli mülteci bireylerin okupasyonel performans, okupasyonel memnuniyet, okupasyonel adalet algısı ve toplumsal katılım düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya İstanbul'da ikamet eden toplam 16 Suriyeli mülteci birey katılmıştır (müdahale grubu, n=8; kontrol grubu, n=8). Katılımcılar müdahale öncesi ve sonrası Kanada Okupasyonel Performans Ölçeği (KOPÖ), Okupasyonel Adalet Ölçeği-Mülteciler (OAÖ-M) ve Dünya Sağlık Örgütü Yetiyitimi Değerlendirme Çizelgesi 2.0 (DSÖ-YDÇ 2.0) ile değerlendirilmiştir. Müdahale grubuna beş hafta boyunca haftada iki gün olmak üzere yapılandırılmış toplam 10 seanslık toplum temelli ergoterapi müdahalesi uygulanmış, kontrol grubuna ise Türkiye'de mevcut kaynakların kullanımı ve hak bilinci konusunda 1 oturumluk eğitim verilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda müdahale grubunda okupasyonel adaletin tüm alt boyutları ve toplam puanı ile okupasyonel performans, okupasyonel memnuniyet ve toplumsal katılım düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı gelişmeler saptanmıştır (p<0,001). Grup içi karşılaştırmalarda da müdahale grubunda tüm değerlendirme araçları ve alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Kontrol grubunda ise okupasyonel adalet, okupasyonel performans, okupasyonel memnuniyet ve işlevsellik ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir (p>0,05). Elde edilen bulgular, toplum temelli ergoterapi müdahalesinin Suriyeli mülteci bireylerde okupasyonel adaletsizlik deneyimlerini azaltmada, günlük yaşam aktivitelerine katılımı güçlendirmede, bireylerin anlamlı okupasyonlara yönelik performans ve memnuniyetlerini artırmada ve toplumsal katılımlarını desteklemede etkili bir yaklaşım olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, mülteci popülasyonlarla çalışan ergoterapistlerin adalet, katılım ve insan hakları temelli toplum temelli ergoterapi yaklaşımlarını kanıta dayalı bir müdahale yöntemi olarak uygulamaları önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the effects of a community-based occupational therapy intervention developed on the basis of the Participatory Occupational Justice Framework on occupational performance, occupational satisfaction, perceptions of occupational justice, and social participation among Syrian refugees. A total of 16 Syrian refugees living in Istanbul participated in the study (intervention group, n=8; control group, n=8). Participants were assessed before and after the intervention using the Canadian Occupational Performance Measure (COPM), the Occupational Justice Scale for Refugees (OJS-R), and the World Health Organization Disability Assessment Schedule 2.0 (WHODAS 2.0). The intervention group received a structured 10-session community-based occupational therapy program delivered twice a week over five weeks, whereas the control group received a single-session training on the use of available resources in Türkiye and rights awareness. In the between-group comparisons, the intervention group showed statistically significant improvements in all subdimensions and total score of occupational justice, as well as in occupational performance, occupational satisfaction, and social participation (p<0.001). In the within-group comparisons, statistically significant differences were found in the intervention group across all assessment tools and subdimensions. In contrast, no statistically significant change was observed in the control group in measures of occupational justice, occupational performance, occupational satisfaction, or functioning (p>0.05). The findings indicate that community-based occupational therapy is an effective approach for reducing experiences of occupational injustice, strengthening participation in daily life activities, enhancing performance and satisfaction in meaningful occupations, and supporting social participation among Syrian refugees. Accordingly, it is recommended that occupational therapists working with refugee populations implement occupational justice, participation, and human rights-based community-based occupational therapy approaches as an evidence-based intervention method.
Benzer Tezler
- Stereotype threat spillover effect on risk-taking and prosocial behavior among Syrian refugees in Turkey
Basmakalıp yargı tehdidinin yayılma etkisinin Türkiye'deki Suriyeli mültecilerde risk alma ve toplum yanlısı davranışlar üzerine etkisi
KAAN BABAYİĞİT
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
PsikolojiTed ÜniversitesiGöç Çalışmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜHAL YEŞİLYURT GÜNDÜZ
DOÇ. DR. BERİL TÜRKOĞLU DEMİREL
- İsveç ve Türkiye'deki farklı STK'ların gözünden Suriyeli mülteci krizi
The Syrian refugee crisis from the perspectives of different NGOs in sweden and Turkey
SILA SEZGE ÇINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Siyasal Bilimlerİstanbul Bilgi ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VOLKAN YILMAZ
- Suriyeli mültecilerle birlikte yaşama kültürünün geliştirilmesi amacıyla düzenlenen göç ve sosyal uyum eğitim programının değerlendirilmesi
Evaluation of the migration and social cohesion education program developed to improve the culture of living together with Syrian refugees
GÜLÜSTAN KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiYaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET YILDIZ
- Suriyeli sığınmacı ve mültecilere sunulan sosyal hizmetlerin analizi: Almanya ve Türkiye örneği
Analysis of social services provided to Syrian asylum seekers and refugees: Cases of Germany and Turkey
DURMUŞ AYDIN
Doktora
Türkçe
2022
Sosyal HizmetYalova ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ RIZA ABAY
PROF. DR. İSMAİL BARIŞ
- Humanitarian assistance policies of the European Union towards syrian refugees in Turkey
Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki Suriyeli mültecilere yönelik insani yardım politikaları
CANSU ÇELİKER
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAŞAK KALE LACK