Hekimlerde fiziksel aktivite düzeyi ve tükenmişlik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between physical activity level and burnout in physicians
- Tez No: 1009456
- Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Fiziksel aktivite, tükenmişlik, hekimler, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi, Physical activity, burnout, physicians, Maslach Burnout Inventory, International Physical Activity Questionnaire
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hekimler, yoğun iş yükü, nöbet sistemi ve yüksek stres düzeyi nedeniyle tükenmişlik açısından riskli bir meslek grubudur. Fiziksel aktivitenin ruhsal iyilik hâlini destekleyici ve stresle baş etmede olumlu etkileri iyi bilinmekle birlikte, hekimlerde fiziksel aktivite ile tükenmişlik arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı olarak değerlendirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çalışma ile hekimlerde fiziksel aktivite düzeyi ile tükenmişlik arasındaki ilişkiyi değerlendirmek ve sosyodemografik, mesleki ve yaşam tarzı özelliklerinin bu ilişki üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel ve gözlemsel çalışma, 15.11.2025–15.12.2025 tarihleri arasında İstanbul ilinde görev yapan asistan ve uzman hekimler üzerinde yürütülmüştür. Veriler çevrimiçi anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak sosyodemografik, mesleki ve yaşam tarzı özelliklerini içeren anket formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (IPAQ-KF) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyi metabolik eşdeğer (MET) - dakika/hafta değerlerine göre değerlendirilmiştir. Veriler SPSS kullanılarak analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra grup karşılaştırmaları ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Hekimlerin fiziksel aktivite durumunu yordayan faktörleri belirlemek amacıyla Çoklu Lojistik Regresyon analizi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 265 hekim katılmış olup katılımcıların %60,8'i kadın ve %68,7'si asistan hekimdir. Katılımcıların %47,2'si fiziksel olarak inaktif, %45,3'ü düşük ve %7,5'i yeterli düzeyde aktif olarak sınıflandırılmıştır. Haftalık toplam MET ortalaması 1054,77±1184,78 olarak bulunmuştur. Fiziksel aktivite düzeyi erkek, bekâr, yalnız yaşayan, çocuksuz hekimler ve cerrahlarda daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi ile yaş arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Çoklu lojistik regresyon analizinde, fiziksel olarak aktif olma durumunun bağımsız belirleyicilerinin çocuk sahibi olma ve alkol kullanımı olduğu saptanmıştır (p<0,05). Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyut puan ortalamaları; duygusal tükenmişlik için 20,02±7,02, duyarsızlaşma için 7,72±3,69 ve kişisel başarı için 20,05±4,16 olarak saptanmıştır. Kadın hekimlerde duygusal tükenmişlik; bekâr, yalnız yaşayan ve çocuğu olmayan hekimlerde duyarsızlaşma düzeyi daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Uzman hekimlerde kişisel başarı puanları daha yüksek saptanmıştır (p=0,005). Duyarsızlaşma ile yaş ve mesleki deneyim arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi ile duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma arasında anlamlı ilişki saptanmazken, kişisel başarı ile pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0,004). Sonuç: Bu çalışma, hekimlerde fiziksel aktivite düzeyinin genel olarak düşük olduğunu ve tükenmişliğin bazı bireysel ve mesleki özelliklerle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Fiziksel aktivitenin tükenmişliğin tüm alt boyutları ile benzer düzeyde ilişkili olmadığı; özellikle kişisel başarı algısı ile pozitif yönde ilişkili olduğu, buna karşılık duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşmanın daha çok mesleki faktörlerle ilişkili olabileceği görülmüştür. Tükenmişliğin azaltılmasına yönelik yaklaşımların yalnızca bireysel davranış değişiklikleri ile sınırlı kalmaması; çalışma koşulları ve iş yükü gibi yapısal faktörleri de içerecek şekilde ele alınmasının önemine işaret etmektedir. Bu bulgular, hekimlerde tükenmişliğin çok boyutlu bir yapıda değerlendirilebileceğini ve fiziksel aktivitenin bu bağlamda destekleyici bir unsur olarak ele alınabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Physicians are a professional group at high risk of burnout due to heavy workload, shift work, and high levels of occupational stress. Although the beneficial effects of physical activity on psychological well-being and stress management are well known, evaluation of the relationship between physical activity and burnout among physicians in more detail is needed. This study aimed to assess the relationship between physical activity levels and burnout, among physicians, and to examine the influences of sociodemographic, occupational, and lifestyle factors on this relationship. Materials and Methods: This cross-sectional and observational study was conducted among resident and specialist physicians working in Istanbul between November 15, 2025 and December 15, 2025. Data were collected through an online questionnaire. The data collection tools included a questionnaire covering sociodemographic, occupational, and lifestyle characteristics, the International Physical Activity Questionnaire–Short Form (IPAQ-SF), and the Maslach Burnout Inventory (MBI). Physical activity levels were evaluated based on Metabolic Equivalent of Task (MET) -minutes per week. Statistical analyses were performed using SPSS. In addition to descriptive statistics, group comparisons and correlation analyses were conducted. Multiple Logistic Regression analysis was performed to identify the factors predicting the physical activity status of physicians. A p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 265 physicians participated in the study, of whom 60.8% were female and 68.7% were residents. According to physical activity levels, 47.2% of the participants were classified as inactive, 45.3% as having low activity, and 7.5% as sufficiently active. The mean weekly total MET score was 1054.77±1184.78. Physical activity levels were higher among male, single, living-alone, childless physicians and surgeons (p < 0.05). A statistically significant negative correlation was found between physical activity level and age (p<0.05). In multiple logistic regression analysis, having children and alcohol consumption were identified as independent predictors of physical activity status (p<0.05). The mean scores of the Maslach Burnout Inventory subscales were 20.02±7.02 for emotional exhaustion, 7.72±3.69 for depersonalization, and 20.05±4.16 for personal accomplishment. Emotional exhaustion scores were higher in female physicians, while depersonalization scores were higher in single, living alone, and childless physicians (p<0.05). Personal accomplishment scores were higher among specialist physicians (p=0.005). Depersonalization was negatively correlated with age and professional experience (p<0.05). No significant association was found between physical activity level and emotional exhaustion or depersonalization, whereas a positive and statistically significant association was observed between physical activity level and personal accomplishment (p=0.004). Conclusion: This study demonstrates that physical activity levels among physicians are generally low and that burnout may be associated with certain individual and occupational characteristics. Physical activity was not found to be similarly associated with all subdimensions of burnout; it showed a positive relationship particularly with personal accomplishment, whereas emotional exhaustion and depersonalization appeared to be more closely related to occupational factors. These findings indicate that approaches aimed at reducing burnout should not be limited to individual behavioral changes alone, but should also incorporate structural factors such as working conditions and workload. Overall, the results suggest that burnout among physicians can be addressed as a multidimensional construct and that physical activity may be considered as a supportive factor in this context.
Benzer Tezler
- Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı 65 yaş üstü bireylerde ağız diş sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi ve klinik kırılganlık durumlarının belirlenerek aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between oral health-related quality of life and clinical frailty in individuals aged 65 and older registered at a family health center
ALİ BAŞBUĞU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. RAMAZAN VURAL
- Aile hekimleri ve aile hekimliği araştırma görevlilerininçalışma yaşam kalitesi ve etkileyen faktörler
Family physicians and family medicine research assistants' quality of work life and influencing factors
ŞERİFE NUR PAMPU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUR DEMİRBAŞ
PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU
- Ankara Bilkent Şehir Hastanesi asistanlarında fiziksel aktivite düzeyi ve mesleki doyum
Physical activity level and job satisfaction among resident physicians at Ankara Bilkent City Hospital
DİLARA AKYÜREK İLHAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KASIM
- Hekimlerin periyodik sağlık muayeneleri hakkındaki bilgi düzeyi ve davranışları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının birlikte değerlendirilmesi
Assessment of physicians' level of knowledge and behaviors about periodic health examinations and healthy lifestyle behavior
OGÜN TAYDAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
- Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesinde çalışan asistan hekimlerde sosyal medya bağımlılık düzeyi ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between social media addiction level and quality of life in residents working at Çukurova University Faculty of Medicine Balcali Hospital
MEHMET SAİT KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiÇukurova ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA SAATÇI