Çalışma hayatının gölgesinde aile: İlkokul kadın sınıf öğretmenlerinin iş-aile arasında denge kurma çabası ve algıları
Family in the shadow of working life: Primary school female classroom teachers' efforts and perceptions to found a balance between work and family
- Tez No: 1009595
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YASİN YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Labour Economics and Industrial Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İlkokulda çalışan kadın sınıf öğretmenlerinin iş ve aile yaşamı dengesini nasıl kurduklarının, karşılaştıkları zorlukları ve bu süreçteki algılarının incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji (olgubilim) deseni kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini Bandırma ilçesinde görev yapmakta olan tüm kadın sınıf öğretmenleri oluştururken, çalışma grubunu, amaçlı örnekleme metodu ile seçilmiş olan 12 kadın sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulmuş 13 açık uçlu sorudan meydana gelen mülakat formu kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; Aile ve İş Rolleri Arasındaki Dengeyi Kurma Biçimleri teması incelendiğinde, katılımcıların; iş ile aile dengesini sağlarken kendilerinden ödün verdiklerini, yükün çoğunun kadın üzerinde toplandığının ifade edildiği belirlenmiştir. Ayrıca iş ve aile rollerini ayrı tutulduğu, evde anne/ev hanımı, okulda ise öğretmen kimliğini sürdürdükleri, öğretmenlik rolünün eve taşınmasının rol karışıklığına yol açtığı belirlenmiştir. Planlı çalışmanın ve sınır koymanın dengeyi sağlamada etkili olduğu da sonuçlar arasındadır. Ev İçi Görev Paylaşımı ve Destek Kaynakları temasında, eşlerle dengeli görev paylaşımı yapıldığı veya eşlerden yüksek destek alındığı ifade edilmiştir. Ancak eş desteği olsa bile ana sorumluluğun kadınlarda olduğu da bildirilmiştir. Çocukların ev içindeki sorumluluklarının kadınlar tarafından üstlenildiği, akrabalardan destek alınmadığı ve sürecin eşle birlikte yürütüldüğü belirlenmiştir. Ücretli ev içi destek, iş arkadaşlarından psikososyal destek ve okul yönetiminden alınan kurumsal destek ise düşük sıklıkta gözlemlenmiştir. Gelecek Planları ve Eğitim Sistemi Önerileri temasında katılımcılar yapısal düzenlemelerle ilgili önerilerini dile getirmiştir. Emeklilikle dengenin kolaylaşacağı, çocukların büyümesiyle yükün azalacağı düşünceleri ifade edilmiştir. Doğum izni ve esnek çalışma modellerine vurgu yapılmış ve öğretmenlerin ders yükünün azaltılması gerektiği bildirilmiştir. Diğer öneriler arasında kreş imkânı, bürokrasi yükünün azaltılması, teknolojik donanımın artırılması, çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi ve ek süre sağlanması yer almıştır. İşin Aile Yaşamına Etkileri temasında katılımcıların çoğu, mesleğin ilk yıllarında yaşanan stresin aile yaşamını olumsuz etkilediğini bildirmiş, zamanla bu etkinin azaldığı da ifade edilmiştir. Ancak, iş kaynaklı stresin aile yaşamında devam ettiği de görüşler arasındadır. Katılımcıların tükenmişlik hissettikleri, çocuklarına yeterince zaman ayıramamanın getirdiği suçluluk hissettikleri de belirlenmiştir. Stres ve Başa Çıkma temasında ise katılımcıların stresle başa çıkma yöntemleri ortaya konmuştur. Bazıları sosyal desteklerden faydalandığını ifade ederken, çoğu iş sorunlarını okulda çözmeyi tercih ettiğini belirtmiştir. Planlı çalışmanın ve eş desteğinin stres düzeyini azalttığı ifade edilmiştir. En sık kullanılan stresle başa çıkma stratejisi planlı ve programlı olmaktır. Katılımcıların bir kısmı zamanı yönetmeye yardımcı olan çeşitli yöntemler kullanmaktadır. Çalışmada son olarak sosyal kurumsal destekler arasında en çok eş ve aile içi destek öne çıkmıştır. Katılımcılar, iş-aile dengesini sağlamak için aile içinde görev paylaşımının yanı sıra, eş desteğinin artırılmasının ve planlı çalışmanın önemini vurgulamaktadır. Diğer öneriler arasında iş ve ev dengesini ayırma, yardım talep etme ve sorunları paylaşma gibi yöntemler bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study, which aims to examine how female primary school teachers balance their work and family lives, the challenges they face, and their perceptions during this process, utilizes a phenomenological design from qualitative research methods. The study's population consisted of all female classroom teachers working in the Bandırma district, while the study group comprised 12 female classroom teachers selected using a purposive sampling method. A researcher-developed interview form consisting of 13 open-ended questions was used as the data collection tool. The results indicated that participants, when examining the theme“Ways of Balancing Work and Family Roles,”expressed that they made personal sacrifices while balancing work and family, and that most of the burden fell on women. Furthermore, it was determined that work and family roles were kept separate, maintaining the identity of mother/housewife at home and teacher at school, and that the transfer of the teaching role to the home led to role confusion. The findings also indicated that planning and setting boundaries were effective in achieving balance. In the theme“Domestic Task Sharing and Support Sources,”participants reported a balanced distribution of tasks with spouses or high levels of support from spouses. However, even with spousal support, women were also reported to bear the primary responsibility. It was determined that women assumed responsibility for children at home, received no support from relatives, and the process was carried out jointly with their spouses. Paid domestic support, psychosocial support from colleagues, and institutional support from school administration were observed at low frequencies. In the theme“Future Plans and Education System Suggestions,”participants expressed suggestions for structural adjustments. They expressed the belief that retirement would facilitate balance and that the burden would decrease as children grew older. Maternity leave and flexible working models were emphasized, and teachers' teaching loads should be reduced. Other suggestions included providing daycare facilities, reducing bureaucratic, increasing technological equipment, reorganizing working hours, and providing additional time. In the theme“Impacts of Work on Family Life,”most participants reported that the stress experienced in the early years of their career negatively impacted their family life, with this decreasing over time. However, there were also opinions that work-related stress persisted in family life. Participants were also found to experience burnout and guilt stemming from not being able to spend enough time with their children. The Stress and Coping theme outlined participants' stress coping strategies. While some reported benefiting from social support, most stated they preferred to resolve work-related issues at school. It was stated that structured work and spousal support reduced stress levels. The most common stress coping strategy was being organized and scheduled. Some participants employed various methods to help manage time. Finally, among the social and institutional support in the study, spousal and family support were the most prominent. Participants emphasized the importance of increasing spousal support and structured work, along with sharing tasks within the family, to achieve work-family balance. Other suggestions included methods such as separating work and home, asking for help, and sharing problems.
Benzer Tezler
- Türkiye'de üreme çağındaki kadınlarda karşılanmamış aile planlaması ihtiyacına etki eden faktörler
Factors affecting the unmet need for family planning among women of reproductive age in Turkey
GAMZE BAYRAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile PlanlamasıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKAN GÜNAY
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Mimar Giulio Mongeri ve eserlerindeki cephe anlayışı
Architect Giulio Mongeri and facade insight in his works
ZEYNEP ÖZKAN TEKNECİ
- Türkiye'de okul öncesi eğitim programlarının (1952-2024) afet dirençliliği bakımından incelenmesi, oyun tabanlı afet farkındalık etkinlikleri
Analysis of preschool education programs in Türkiye (1952-2024) in terms of disaster resilience, play-based disaster awareness
ESEN AYANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiAfet ve Acil Durum Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NİLGÜN OKAY