Erken okuryazarlıkta sınıf içi dinamikler ve çocuk edebiyatı bağlamının ilişkisi
The relationship between classroom dynamics and the context of children's literature in early literacy
- Tez No: 1009700
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP CEREN ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönemde çocukların erken okuryazarlık becerilerinin gelişiminde sınıf içi dinamikler ile çocuk edebiyatı bağlamının rolünü incelemektir. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Ege Bölgesi'nde yer alan bir ilin ilçe merkezindeki Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan iki öğretmen ile bu öğretmenlerin sınıflarında öğrenim gören 60–72 ay aralığındaki 23 çocuk oluşturmaktadır. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Araştırma verileri, Erken Okuryazarlık Testi (EROT), Sınıf İçi Gözlem ve Değerlendirme Formu ile Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmış, nitel veriler ise betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, çocukların EROT toplam puanlarında son test lehine anlamlı artış görülmüştür. Alt boyutlar incelendiğinde, özellikle işlev bilgisi ve dinlediğini anlama becerilerinde anlamlı gelişim saptanırken; ses bilgisel farkındalık, harf bilgisi ve sözcük bilgisi alanlarında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Gözlem bulguları, sınıf içi etkileşim kalitesi, öğretmen rehberliği, materyal zenginliği ve çocuk edebiyatı ürünlerinin kullanım biçiminin bu farklılaşmada etkili olabileceğini göstermektedir. Özellikle kitap okuma etkinliklerinin çoğunlukla geleneksel biçimde yürütüldüğü, etkileşimli okuma stratejilerinin ise sınırlı düzeyde kullanıldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, okul öncesi dönemde erken okuryazarlık gelişiminin tüm beceri alanlarında kendiliğinden gerçekleşmediği; öğretmen rehberliği, planlı öğretim süreçleri ve çocuk edebiyatı ürünlerinin etkileşim temelli kullanımı ile desteklenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, okul öncesi sınıf ortamlarının erken okuryazarlık hedefleri doğrultusunda zenginleştirilmesi ve öğretmenlerin uygulama becerilerini geliştirmeye yönelik mesleki desteklerin artırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the role of classroom dynamics and the context of children's literature in the development of early literacy skills among preschool children. A convergent parallel design, one of the mixed methods research designs, was employed in the study. The participants consisted of two teachers working in preschool education institutions affiliated with the Ministry of National Education in the district center of a province located in the Aegean Region of Türkiye, and 23 children aged 60–72 months enrolled in these teachers' classrooms. Participants were selected through criterion sampling, a purposive sampling method. The data were collected through the Early Literacy Test (EROT), the Classroom Observation and Evaluation Form, and the Personal Information Form. Quantitative data were analyzed using the Wilcoxon Signed-Rank Test, while qualitative data were analyzed descriptively. The findings revealed a significant increase in children's total EROT posttest scores compared to pretest scores. When sub-dimensions were examined, significant improvements were observed, particularly in functional knowledge and listening comprehension, whereas no significant differences were observed in phonological awareness, letter knowledge, and vocabulary-related domains. Observation findings indicated that classroom interaction quality, teacher guidance, material richness, and the way children's literature materials were used may have contributed to these differences. In particular, storybook reading activities were mostly conducted in a traditional manner, while interactive reading strategies were used only sparingly. As a result, the findings suggest that early literacy development in the preschool period does not occur spontaneously across all skill domains; rather, it should be supported through teacher guidance, planned instructional processes, and interaction-based use of children's literature materials. Accordingly, it is recommended that preschool classroom environments be enriched in line with early literacy goals and that professional support to improve teachers' instructional practices be expanded.
Benzer Tezler
- Risk grubunda olan ve olmayan 60-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of early literacy skills of 60-72 months-old children with and without risk in terms of various variables
HİLAL GENGEÇ
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSA BİRKAN GÜLDENOĞLU
- Okul öncesi erken okuryazarlık ortamı değerlendirme aracı geliştirme çalışması
Preschool early literacy environment evaluation tool development study
TUÇE YÜCE ÇAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SONNUR IŞITAN
- A multilevel analysis of home and classroom literacy environments in relation to preschoolers' early literacy development
Okul öncesi dönem erken okuryazarlık becerilerinin eviçi ve sınıf okuryazarlık ortamları ile olan ilişkinin çok düzeyli analizi
DİLEK ALTUN
Doktora
İngilizce
2016
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. FEYZA ERDEN
- Okul öncesi çocuklarda erken okuryazarlığa ilişkin motivasyonel inancın gelişimi
Development of motivational beliefs about early literacy in preschool children
KARDELEN KUŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimBalıkesir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONNUR IŞITAN
- Özel eğitim anaokullarında çalışan öğretmenlerin erken okuryazarlık bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of early literacy knowledge levels of teachers working in special education kindergartens
MERVE GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHTAP COŞGUN BAŞAR