Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan çocukların ebeveynleriyle yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
An analysis of postgraduate theses conducted with parents of children diagnosed with autism spectrum disorder
- Tez No: 1009826
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ŞEBNEM KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı olan çocukların ebeveynlerine odaklanan lisansüstü tezlerin incelenmesidir. Bu doğrultuda hem tezlerin yöntem açısından özellikleri hem de ortaya koydukları bulgular birlikte değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına göre doküman analizi ile yürütülmüştür. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde“Otizm Spektrum Bozukluğu”ve“ebeveyn”anahtar sözcükleriyle yapılan tarama sonucunda 116 tez çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan“Tez İnceleme Formu”aracılığı ile işlenerek analize hazır hale getirilmiş ve içerik analizi ile çözümlenerek tablolarla betimsel olarak sunulmuştur. Araştırmanın sonucunda OSB tanısı olan çocukların ebeveynlerini ele alan lisansüstü tezlerin son yıllarda belirgin biçimde arttığı, büyük bölümünün yüksek lisans düzeyinde hazırlandığı, yöntem olarak da çoğunlukla nicel desenlerin tercih edildiği görülmüştür. Çalışmaların örneklemlerinin ise amaçlı ve kolayda örnekleme yöntemleri ile belirlendiği tespit edilmiştir. Çalışmaların veri toplama araçları ve veri analiz yöntemleri incelendiğinde standart ölçme araçlarının ve betimsel analizlerin kullanıldığı görülmektedir. İçerik yönünden incelendiğinde, çalışmaların belirli konular etrafında toplandığı görülmektedir. Özellikle müdahale ve eğitim programlarının etkililiği, ebeveynlerin psikolojik iyi oluşu, aile işlevleri, öz yeterlik, sosyal destek, çocukların gelişimsel özellikleri, farkındalık, erken tanı, beslenme, dijital yaşam ve hizmetlere erişim en sık ele alınan başlıklar arasında yer almaktadır. Araştırma sonuçlarına göre; aile ve ebeveyn danışmanlığına yönelik müdahale programlarının başarısını uzun vadeli etkileriyle değerlendirecek yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Gelecekte yapılacak iv araştırmaların, betimleyici yöntemlerin ötesine geçerek ebeveynlerin yaşadığı stres, tükenmişlik ve psikolojik iyi oluş gibi kritik süreçleri koruyucu faktörlerle birlikte ele alan, daha derinlikli ve çok değişkenli bir bakış açısıyla kurgulanması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine postgraduate theses focusing on the parents of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD). In this context, both the methodological characteristics of the theses and the findings they produced were evaluated together. The research was conducted through document analysis in line with the qualitative research approach. A search carried out in the National Thesis Center of the Council of Higher Education using the keywords“Autism Spectrum Disorder”and“parent”resulted in 116 theses being included in the study. The data were processed and prepared for analysis through the“Thesis Review Form”developed by the researcher, then analyzed by means of content analysis and presented descriptively in tables. The results of the study showed that postgraduate theses addressing the parents of children diagnosed with ASD have increased significantly in recent years, that most of these studies were prepared at the master's level, and that quantitative designs were mostly preferred as the research method. It was also determined that the samples in these studies were selected mainly through purposive and convenience sampling methods. When the data collection tools and data analysis methods used in the studies were examined, it was found that measurement tools and descriptive analyses were commonly employed. In terms of content, the studies were seen to cluster around certain topics. In particular, the effectiveness of intervention and education programs, the psychological well-being of parents, family functioning, self-efficacy, social support, children's developmental characteristics, awareness, early diagnosis, nutrition, digital life, and access to services were among the most frequently addressed topics. In this context, more research could be conducted to examine the effectiveness of family counselling, parenting support and family-based psychosocial support programmes. According to the research vi findings, there is a need for new studies to evaluate the success of intervention programmes aimed at family and parental counselling in terms of their long-term effects. It is recommended that future research move beyond descriptive methods and be designed with a more in-depth and multi-variable perspective, addressing critical processes such as the stress, burnout and psychological well-being experienced by parents, alongside protective factors.
Benzer Tezler
- Stereotipik hareket bozukluğu ve nöroinflamasyon ilişkisi
The relationship between stereotypical movement disorder and neuroinflammation
RUKEN DEMİRKOL TUNCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK ÜNAL
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerine çevrimiçi koçluk ile sunulan doğal öğretim müdahale programının etkililiği
Effectiveness of naturalistic teaching intervention presented with online coaching to parents of children with autism spectrum disorders
AHMET İLKHAN YETKİN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEYSEL AKSOY
- 18-36 aylık çocuğu olan ebeveynlerin otizm spektrum bozukluğu hakkındaki bilgi düzeyi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of autism spectrum disorder knowledge among parents of children aged 18–36 months and related factors
ALPEREN BURUCU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABAH TÜZÜN
DR. ERKAN GÖKMEN
- Kantitatif – çocuklar için otizm kontrol listesi (k-çok) ölçeğinin Türkçe versiyonunun oluşturulması ve geçerlik ve güvenirlik araştırması
Evaluation of validity and reliability of The Turkish version of quantitative checklist for autism in toddlers (q- chat)
ASİLAY ŞEKER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA DEMİRCİ
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde geniş otizm fenotipi özelliklerinin regresif ve regresif olmayan gruplarda karşılaştırılması ve ebeveyn çocuk ilişkisine etkisi
Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarin ebeveynlerinde geniş otizm fenotipi özelliklerinin regresif ve regresif olmayan gruplarda karşılaştırılması ve ebeveyn çocuk ilişkisine etkisi
BEYZA NUR BAYSAR KANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERVE ÇIKILI UYTUN