Turp (Raphanus sativus L.) bitkisinde tuzluluk stresine karşı askorbik asit ve salisilik asit uygulamalarının verim parametreleri ve antioksidan enzimler üzerine etkileri
Effects of ascorbic acid and salicylic acid applications on yield parameters and antioxidant enzymes in radish (Raphanus sativus L.) plants under salinity stress
- Tez No: 1010027
- Danışmanlar: PROF. DR. DENİZ EKİNCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Biyoteknoloji, Agriculture, Biotechnology
- Anahtar Kelimeler: Abiyotik stres, Antioksidan enzimler, Abiotic stress, Antioxidant enzymes
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Enzim ve Mikrobiyal Biyoteknoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tez çalışmasında, turp (Raphanus sativus L.) bitkisinin tuzluluk stresine karşı gösterdiği fizyolojik ve biyokimyasal yanıtlar ile askorbik asit (ASA) ve salisilik asit (SA) uygulamalarının bu yanıtlar üzerindeki etkileşimli etkileri araştırılmıştır. Faktöriyel deneme desenine göre yürütülen çalışmada, üç farklı sulama suyu tuzluluğu seviyesi [T0: 0.38 dS m⁻¹ (kontrol), T1: 3.0 dS m⁻¹ (orta), T2: 7.0 dS m⁻¹ (yüksek)] ile üç farklı dışsal uygulama [kontrol, ASA (1 mM), SA (2 mM)] kombinasyonları değerlendirilmiştir. Turp bitkilerinin toprak üstü aksamında oksidatif stres göstergesi olan malondialdehit (MDA) içeriği ile osmotik düzenleyici prolin birikimi analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, artan sulama suyu tuzluluğunun MDA düzeylerinde belirgin artışlara neden olduğunu göstermiştir. Kontrol koşullarında 0,38 μmol/g taze ağırlık olan MDA değeri, orta seviye tuzlulukta %64 artarak 0,62 μmol/g, yüksek tuzlulukta ise %162 oranında artış göstererek 1,00 μmol/g seviyesine ulaşmıştır. Prolin birikimi kontrol koşullarında 2.27 μg/g olarak belirlenirken, T1 seviyesinde 3.06 μg/g (%34.8 artış) ve T2 seviyesinde 4.98 μg/g (%119.4 artış) değerlerine ulaşarak bitkinin osmotik dengeyi korumaya yönelik metabolik adaptasyonunu ortaya koymuştur. Varyans analizi sonuçları, sulama suyu tuzluluğunun hem MDA (F=109, P<0.001) hem de prolin (F=141.849, P<0.001) düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak oldukça önemli etkiler oluşturduğunu doğrulamıştır. Dışsal uygulamalar değerlendirildiğinde, SA uygulamasının MDA düzeylerinde %48 oranında azalma sağlayarak ASA'nın %35'lik azaltıcı etkisinden daha etkili olduğu belirlenmiştir. Özellikle yüksek tuzluluk koşullarında SA uygulaması ile MDA değeri 0,18 μmol/g seviyesine düşerken, prolin birikimi 6,06 μg/g değerine ulaşmıştır. Sulama suyu tuzluluğu ve dışsal uygulamalar arasındaki interaksiyonların her iki parametre açısından da istatistiksel olarak anlamlı (P<0.001) olması, uygulamaların etkinliğinin stres düzeyine bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. Sonuç olarak, düşük tuzlulukta ASA, orta seviyede her iki uygulama, yüksek tuzlulukta ise SA uygulamasının tercih edilmesi gerektiği ortaya konmuş ve elde edilen bulgular sürdürülebilir tarım açısından önemli katkılar sunmuştur.
Özet (Çeviri)
In this doctoral dissertation, the physiological and biochemical responses of radish (Raphanus sativus L.) to salinity stress and the interactive effects of ascorbic acid (ASA) and salicylic acid (SA) applications on these responses were investigated. The study was conducted using a factorial experimental design, including three irrigation water salinity levels [T0: 0.38 dS m⁻¹ (control), T1: 3.0 dS m⁻¹ (moderate), T2: 7.0 dS m⁻¹ (high)] and three exogenous treatments [control, ASA (1 mM), SA (2 mM)]. Malondialdehyde (MDA) content, as an indicator of oxidative stress, and proline accumulation, as an osmotic regulator, were analyzed in the aboveground parts of radish plants. The results demonstrated that increasing irrigation water salinity caused significant increases in MDA levels. Under control conditions, MDA content was 0.38 μmol/g fresh weight, which increased by 64% to 0.62 μmol/g under moderate salinity and showed a dramatic 162% increase to 1.00 μmol/g under high salinity. Proline accumulation was 2.27 μg/g under control conditions, rising to 3.06 μg/g (34.8% increase) at T1 and to 4.98 μg/g (119.4% increase) at T2, indicating a metabolic adaptation aimed at maintaining osmotic balance. Analysis of variance confirmed that irrigation water salinity had highly significant effects on both MDA (F = 109, P < 0.001) and proline (F = 141.849, P < 0.001) levels. Evaluation of exogenous treatments revealed that SA reduced MDA levels by 48%, exceeding the 35% reduction achieved by ASA. Under high salinity conditions, SA application decreased MDA content to 0.18 μmol/g while increasing proline accumulation to 6.06 μg/g. The interaction between irrigation water salinity and exogenous treatments was highly significant (P < 0.001) for both parameters, indicating that the effectiveness of the treatments depended on stress intensity. Consequently, ASA was more effective under low salinity (0.38 dS m⁻¹), both treatments were effective at moderate salinity (3.0 dS m⁻¹), and SA was clearly superior under high salinity (7.0 dS m⁻¹). These findings provide practical strategies for sustainable agricultural practices under climate change conditions.
Benzer Tezler
- Farklı seviyelerde tuzlu sulama suyu, humik asit ve deniz yosunu ekstraktı kullanımının turpun fizyolojik ve morfolojik özelliklerine etkisi
The effect of using different levels of saline irrigation water, humic acid and seaweed extract on the physiological and morphological characteristics of radish
KÜBRA MANTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUAT ŞENSOY
- Yerel turp genetik kaynaklarının yüksek sıcaklığa dayanım düzeylerinin klasik testleme ve biyokimyasal yöntemlerden yararlanılarak belirlenmesi ve tarla koşullarında fenotipik seleksiyon
Determination of high temperature resistance levels of local radish genetic resources using classical testing and biochemical methods and phenotypic selection in field conditions
SEDA ATASOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BALKAYA
- Erzurum'da lahana sineği, delia radicum (L.) (anthomyiidae: diptera)'un tanımı ve biyolojisi üzerinde araştırmalar
Morfhological and biological studies on cabbage fly, delia radicum (L.) (anthomyiidae: diptera) in Erzurum
ÜMİT AVCI
- Piyasada bulunan Raphanus sativus l.(Turp) bitkisinin farklı varyetelerinin biyolojik aktivite yönünden incelenmesi
Investigation of different varieties of Raphanus sativus l.(radish) plant in the market in terms of biological activity
MERVE CEYLAN ALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eczacılık ve FarmakolojiEge ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN İREM KAYA
- Kahramanmaraş koşullarında turp bitkisinin ikinci ürün mısır bitkisi üzerinde allelopatik etkisinin araştırılması
The investigation of allelopathic effect of radish plant on the second crop corn plant in Kahramanmaras conditions
TUĞBA NARLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ZiraatKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEYLA İDİKUT