Mimarlık tarih yazımında nörobilimsel bir biyografi denemesi: sedad hakkı eldem (1908-1988)
A neuroscientific approach to biography in architectural historiography: sedad hakki eldem (1908-1988)
- Tez No: 1010050
- Danışmanlar: PROF. DR. NEŞE GURALLAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Biyografi, Mimarlık, Biography, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde biyografileri konu edinen, biyografi yazımını değerlendiren ve mimar biyografilerinin nasıl şekillendirilebileceğini tartışan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu tez, alandaki bu boşluğu dikkate alarak, mimarların kendilikleri ile mesleki üretimleri arasındaki karşılıklı etkileşimi biyografi aracılığıyla inceleyerek mimarlık tarihi yazımına alternatif bir perspektif önermektedir. Tez çalışması, biyografi yazımına ilişkin kavramsal ve eleştirel bir tartışma zemini; bu zeminden beslenerek geliştirilen özgün bir mimar biyografi yazım modeli ve söz konusu modele dayalı olarak kurgulanan bir biyografi denemesi üzerine yapılandırılmıştır. Önerilen biyografi yazım modeli, mimarın yaşamını nörobilim ve sosyal bilimler literatürü ışığında anlamaya ve aktarmaya çalışmakta; böylece biyografi yazımında sıklıkla eleştirilen, biyografın öznel yorumlarına dayalı ve gerçeği yansıtmayan bilgi üretimini, bilimsel temellere dayandırılmış değerlendirmelerle azaltmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma, mimar biyografisi aracılığıyla, bireysel yaşam öyküsü içinde mesleki üretim ve süreçlerin üslupsal, biçimsel, tipolojik ve benzeri yaklaşımların ötesinde ele alınabileceğini ortaya koymaktadır. Çalışma, bu üretim ve süreçleri, dönemin aktörleri ile sosyal, kültürel, politik bağlamların yanı sıra insani ve biyolojik boyutları da içeren bir kavrayışla yorumlamakta ve mimarlık tarihine yeni bir yazma ve değerlendirme ekseni sunmaktadır. Böylece, alandaki kuramsal ve yöntemsel boşluklara yanıt verebilecek nitelikte bilgi üretmeyi, yeni açılımlar sağlamayı ve sorular geliştirmeyi hedeflemektedir. Tez, mimar biyografi denemesi kapsamında, bireyselliği ve yaşamını ayrıntılı biçimde belgeleyen yönüyle ön planda olan Sedad Hakkı Eldem'in yaşam öyküsünü ele almaktadır. Detaylı literatür incelemeleri, arşiv taramaları ve sözlü tarih görüşmeleriyle desteklenen mevcut tez çalışması, Sedad Hakkı Eldem'in yaşamını bütüncül biçimde ele alan ilk biyografik çalışma olmasıyla da literatüre anlamlı bir katkı kazandırma niyetindedir.
Özet (Çeviri)
Today, studies that focus on biographies examine the practice of biographical writing and discuss how the biographies of architects, which can be constructed, remain rather limited. Considering this gap in the field, this thesis examines the reciprocal interaction between architects' identities and their professional production through biography, thereby proposing an alternative perspective for architectural historiography. The thesis is structured around a conceptual and critical framework for biographical writing; an original model for writing architects' biographies developed from this framework; and a biographical case study constructed in accordance with the proposed model. The proposed biographical writing model seeks to understand and convey the architect's life in light of neuroscience and social science literature, thereby aiming to reduce, through scientifically grounded evaluations, the production of subjective and potentially misleading information, often criticized in biographical writing for relying on the author's personal interpretations. This study demonstrates that, through architectural biography, professional works and processes within an individual life story can be examined beyond stylistic, formal, typological, and similar approaches. It interprets these works and processes through an understanding that encompasses the period's actors, as well as its social, cultural, and political contexts, alongside the human and biological dimensions, thereby offering a new framework for writing and evaluating architectural history. Thus, the study aims to generate knowledge, uncover new insights, and develop questions that address theoretical and methodological gaps in the field. As a biographical case study, the thesis examines the life story of Sedad Hakkı Eldem, an architect remarkable for his individuality and his detailed documentation of his own life. Supported by extensive literature reviews, archival research, and oral history interviews, this thesis aims to contribute to the literature as the first holistic biography of Sedad Hakkı Eldem.
Benzer Tezler
- 20. yüzyılın ikinci yarısında mimarlık tarih yazımında mimarlık tanımları: Kavramlar, kuramlar, amaçlar
Definitions of architecture in architectural history in the second half of the 20th century: Concepts, theories, objectives
UĞUR ÇALDAŞ
Doktora
Türkçe
2022
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UFUK DOĞRUSÖZ
- The Construction of Turkish modern architecture in history writing
Mimarlık tarih yazımında modern Türk mimarlığının kurgulanması
BİLGEN BOYACIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2003
Mimarlıkİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM ERKARSLAN
- Questioning an“icon of change”: The Nuruosmaniye complex and the writing of Ottoman architectural history
Nuruosmaniye külliyesinin Osmanlı mimarlık tarih yazımında bir“değişim simgesi”olarak irdelenmesi
FATMA SELVA SUMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
Sanat TarihiBoğaziçi ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. AHMET ERSOY
- Tarih yazımında idealize edilmiş mimar imgesi ve Sedad Hakkı Eldem örneği
The image of the idealized architect in history and the case of Sedad Hakki Eldem
KÜBRA SABRİYE KOYUNCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Mimarlıkİstanbul Bilgi ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KÜTÜKÇÜOĞLU
- On the (RE) construction of the modern (s) within the historiography of architecture
Modern (ler) in tarih yazımında (yeniden) kurgulanması üzerine
TANSEL KORKMAZ
Doktora
İngilizce
1998
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALUK PAMİR