Ergenlerde sosyal yeterlik ve riskli davranışlar arasında algılanan sosyal destek ve okula bağlanmanın çoklu aracılığı
The mediating role of perceived social support and school attachment in the relationship between social competence and risky behaviour among adolescents
- Tez No: 1010086
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL BAYTEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik danışma ve rehberlik, Psychological counseling and guidance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, ergenlerde sosyal yeterlik ile riskli davranışlar arasında algılanan sosyal destek ve okula bağlanmanın ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırmada ilişkisel model kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Orta Anadolu'daki iki il merkezinde üç farklı lise türüne devam eden 364 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada Algılanan Sosyal Yetkinlik, Okula Bağlılık, Algılanan Sosyal Destek (Arkadaşlar alt boyutu) ve Riskli Davranışlar Ölçekleri kullanılmıştır. Bulgular, sosyal yeterlik ve riskli davranışlar arasında algılanan akran desteğinin aracılılık ilişkisinin anlamsız olduğunu, ancak okula bağlanmanın aracılık ilişkisinin anlamlı olduğunu göstermiştir. Hem akrandan algılanan sosyal desteğin hem okula bağlanmanın seri aracı olduğu tüm modelin de anlamlı olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca riskli davranış puanları cinsiyete göre erkeklerde, kız öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sınıf düzeyine göre riskli davranış puanlarında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Öğrencilerin riskli davranış puanları anne ve baba eğitim düzeyine ve aile gelir düzeyine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Buna karşın, algılanan başarı düzeyine göre riskli davranış puanlarında anlamlı farklar bulunmuştur. Okul türlerine göre ise meslek lisesi (x̄=5,37) ile Fen lisesi (x̄=4,55) ve anadolu lisesi (x̄=4,56) arasında anlamlı farklar olduğu görülmüştür. Buna göre meslek lisesi öğrencilerinin riskli davranış sergileme olasılığı diğer iki okul türündeki öğrencilere göre daha yüksektir. Fen lisesi ve anadolu lisesi öğrencileri arasında ise anlamlı fark bulunmamıştır. Araştırma bulguları, ergenlerde riskli davranışları önlemeye yönelik müdahale programlarında akran sosyal desteğinin güçlendirilmesi, sosyal yeterliğin artırılması ve okula aidiyet duygusunun geliştirilmesinin kritik öneme sahip olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between perceived social support and school attachment, and their association with social competence and risky behaviors among adolescents. A correlational model was used in the study. The study sample consisted of 364 students attending three different types of high schools in two provincial centers in Central Anatolia. The Perceived Social Competence, School Attachment, Perceived Social Support (Friends subscale), and Risk Behaviors scales were used in the study. The findings indicated that the mediating relationship of perceived peer support between social competence and risky behaviors was not significant, whereas the mediating relationship of school attachment was significant. It was also found that the entire model, in which both perceived peer support and school attachment acted as serial mediators, was significant. Additionally, risky behavior scores were found to be significantly higher among male students compared to female students. No significant differences in risky behavior scores were detected based on grade level. Students' risky behavior scores did not show significant differences based on parental education level or family income level. However, significant differences in risky behavior scores were found based on perceived achievement level. Regarding school types, significant differences were observed between vocational high school (x̄=5.37) and science high school (x̄=4.55) and anatolian High School (x̄=4.56). According to the findings, vocational high school students are more likely to engage in risky behaviors than students at the other two types of schools. No significant difference was found between science high school and anatolian high school students. The research findings indicate that strengthening peer social support, enhancing social competence, and fostering a sense of belonging to school are of critical importance in intervention programs aimed at preventing risky behaviors among adolescents.
Benzer Tezler
- Ergenlerde çevrimiçi oyun ve sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin öz yeterlik ve riskli davranışlar bakımından incelenmesi
Online gaming and social media examination of addiction levels in adolescents in terms of self-efficacy and risky behaviors
HASNA NUR AŞÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜCEL YILMAZ
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri gösteren temel eğitim öğrencilerinde içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının bazı sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi
The investigation of internalizing and externalizing problems of secondary school students with symptoms of attention deficit and hyperactivity according to some socio-demographic variables
NESLİHAN TORTOP
- Ergenlerin madde bağımlılığından korunmasında özyeterlik psikoeğitim programının etkisi
The effect of the self-efficacy psychoeducation program on protecting adolescents from substance addiction
GÖKÇE İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİzmir Demokrasi ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ANIL
- Mesleki ve teknik anadolu liselerinde okuyan ergenlerin riskli sağlık davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of risky health behaviors of adolescents in vocational and technical anatolian high schools
SEVİM UĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYFER TEZEL
- Siber mağduriyet, akran zorbalığı, karanlık üçlü, riskli davranışlar ve prososyal davranışların siber zorba olan/olmayan ergenleri doğru sınıflandırma düzeyi
Accuracy of cyber victimization, peer bullying, dark triad, risk behaviors and prosocial behaviors in classifying cyberbully and non-cyberbully adolescents
RÜSTEM GÖKTÜRK HAYLI
Doktora
Türkçe
2022
Psikolojiİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL ÇIRAK