Zeugma Mozaik Müzesi'nde yer alan mozaik motiflerinin makine halısı tasarımlarında kullanılması
The use of mosaic motifs in the Zeugma Mosaic Museum in machine carpet designs
- Tez No: 1010353
- Danışmanlar: PROF. NAİME DİDEM ÖZ
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Halı sektörü, Makine halısı, Mozaikler, Müzeler, Tasarım, Zeugma, Carpet sector, Machine carpet, Mosaics, Museums, Design, Zeugmas
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mozaik sanatı, küçük taş, cam veya seramik parçalarının belirli bir düzen içerisinde bir yüzeye yerleştirilmesiyle oluşturulan ve tarih boyunca mimari mekânların estetik ve kültürel kimliğini yansıtan önemli bir sanat dalıdır. Özellikle Roma Döneminde Anadolu'da gelişim gösteren mozaik sanatı, mitolojik sahneler, figüratif betimlemeler ve geometrik bezeme unsurlarıyla zengin bir görsel repertuar ortaya koymuştur. Bu mirasın en önemli örneklerinden biri Gaziantep'te bulunan Zeugma Antik Kenti'nde ve bölgenin farklı yerlerişim yerlerinden ortaya çıkarılan mozaiklerdir. Bu mozaikler, sahip oldukları motif çeşitliliği ve kompozisyon özellikleriyle günümüz tasarım disiplinleri için önemli bir ilham kaynağı olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Zeugma Mozaik Müzesi'nde yer alan mozaik panolarda görülen motiflerin çağdaş makine halısı tasarımına uyarlanabilirliğini araştırmak ve bu motiflerden hareketle özgün halı tasarımları geliştirmektir. Çalışma kapsamında mozaik sanatına ilişkin literatür incelenmiş, Zeugma Mozaik Müzesi'nde yer alan mozaik panolar üzerinde gözlem ve fotoğraflama çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Elde edilen görsel veriler doğrultusunda seçilen motifler Texcelle halı tasarım programında piksel tabanlı yöntemle yeniden çizilmiş ve tasarım ilkeleri çerçevesinde özgün halı kompozisyonları oluşturulmuştur. Araştırma sürecinde geliştirilen tasarımlar, makine halıcılığı üretim sistemleri dikkate alınarak hazırlanmış ve on adet özgün halı tasarımı elde edilmiştir. Bu tasarımlar Gaziantep'te faaliyet gösteren makine halısı üretim tesislerinde farklı tarak sıklıklarında ve çeşitli iplik türleri kullanılarak dokunmuştur. Uygulama sürecinde makine halıcılığı üretim teknikleri, kullanılan iplik türleri, tarak sıklıkları ve renk paletleri gibi teknik parametrelerin tasarım üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Zeugma mozaiklerinden seçilen motiflerin makine halısı tasarımına belirli tasarım ve üretim koşulları çerçevesinde uyarlanabilir olduğu tespit edilmiş; bu motiflerin çağdaş tasarım anlayışı içerisinde yeniden yorumlanabileceği ortaya konulmuştur. Bu araştırma, kültürel miras niteliği taşıyan mozaik motiflerinin güncel üretim teknolojileri aracılığıyla tasarım alanına aktarılabileceğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Bu yönüyle çalışma, geleneksel sanat mirasının çağdaş tasarım uygulamalarıyla bütünleştirilmesine yönelik disiplinler arası bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Mosaic art is an important art form created by arranging small pieces of stone, glass, or ceramic in a specific pattern on a surface, and throughout history it has reflected the aesthetic and cultural identity of architectural spaces. Mosaic art, which flourished particularly in Anatolia during the Roman period, has produced a rich visual repertoire featuring mythological scenes, figurative depictions, and geometric decorative elements. One of the most significant examples of this heritage is the mosaics discovered at the ancient city of Zeugma in Gaziantep and at various other sites in the region. These mosaics are considered a vital source of inspiration for contemporary design disciplines due to their diverse motifs and compositional characteristics. The aim of this study is to investigate the adaptability of the motifs observed on the mosaic panels at the Zeugma Mosaic Museum to contemporary machine-made carpet design and to develop original carpet designs based on these motifs. As part of the study, literature on mosaic art was reviewed, and observation and photography studies were conducted on the mosaic panels at the Zeugma Mosaic Museum. Based on the visual data obtained, selected motifs were redrawn using a pixel-based method in the Texcelle carpet design program, and original carpet compositions were created within the framework of design principles. The designs developed during the research process were created with machine-made carpet production systems in mind, resulting in ten original carpet designs. These designs were woven at machine-made carpet production facilities in Gaziantep using different reed densities and various types of yarn. During the implementation phase, the effects of technical parameters—such as machine-made carpet production techniques, yarn types, comb densities, and color palettes—on the designs were evaluated. The study concluded that motifs selected from Zeugma mosaics can be adapted to machine-made carpet designs within specific design and production conditions; it was demonstrated that these motifs can be reinterpreted within a contemporary design framework. This research is significant in demonstrating that mosaic motifs, which possess cultural heritage value, can be transferred into the design field through contemporary production technologies. In this regard, the study offers an interdisciplinary approach aimed at integrating traditional artistic heritage with contemporary design practices.
Benzer Tezler
- Caveat emptor: The intellectual consequences of undocumented excavation, with special reference to roman period archaeological material from Turkey
Dökümü yapılmamış kazıların entellektüel sonuçları: Türkiye`deki arkeolojik bulgulara özel atıfla
M. SHANNON HALEY
- Arkeolojik mirasın korunmasında ören yeri müzelerinin rolü
The role of the site museums on the protection of the archaeological heritage
NEVRA ERTÜRK
- Zeugma kazısına ait kemiklerin ve dişin elektron spin rezonans (ESR) yöntemiyle radyasyon miktarının belirlenmesi ve tarihlendirilmesi
Determination of the radidation dose and dating of the bones and tooth enamel from Zeugma excavation by electron spin resonance (ESR) method
TAMER DOĞAN
- Geoarchaeological investigations in Zeugma, Turkey
Zeugma'da (Türkiye) jeoarkeolojik araştırmalar
CEREN KARACA
Yüksek Lisans
İngilizce
2008
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
