Okul psikolojik danışmanları iş doyumu ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Development of school counselors job satisfaction scale: Validity and reliability study
- Tez No: 1010494
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİL EKŞİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik ölçekler, Yapısal geçerlik, Psychological scales, Construct validty
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmanın temel amacı, okullarda görev yapan psikolojik danışman/rehber öğretmenlerin iş doyumu düzeylerini belirleyebilmek adına geçerli-güvenilir bir ölçek geliştirmek ve tasarlanan ölçeği psikometrik açıdan incelemektir. Sürecin başında iş doyumuna ilişkin alan yazını incelenmiş; ilgili kavram üzerinden okul psikolojik danışmanlarına yönelik yürütülen çalışmalar ele alınmıştır. Bu bağlamda, alan yazınında anlam bulan açık uçlu sorularla okul psikolojik danışmanları için iş doyumu kavramının çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda 60 maddelik soru havuzu oluşturulduktan sonra bu sorular farklı uzmanlık alanlarında görev yapan 12 uzmanın görüşüne sunulmuştur. Uzman görüşünün ardından revize edilmiş toplam 57 maddelik bir taslak oluşturulmuştur. Oluşturulan bu taslak 16 okul psikolojik danışmanına uygulandıktan sonra geri bildirimlere göre maddeler son halini almıştır. Taslak form ve nihai formlar faktör analizleri için yaşları 24-57 arasında olan 529 okul psikolojik danışmanına (XOrt: 32,58; XSS: 6,63) uygulanmıştır. Faktör analizlerinin yapılması için IBM SPSS Statistics 29 ile IBM SPSS Amos 29 Graphics uygulamaları kullanılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda 27 madde ve 6 alt boyuttan oluşan yapı, toplam varyansın %65,42'sini açıklamaktadır. Ayrıca bu yapının test edilmesi için yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda oluşturulan yapının kabul edilebilir uyum değerlerine sahip olduğu görülmüştür (χ²/df: 2,442; RMSEA: .071; SRMR: .058; GFI: .850; CFI: .890; IFI: .891). Cinsiyet temelinde yürütülen Çoklu Grup Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda, ölçme değişmezliği kriterlerinin sağlandığı görülmüştür. Madde analizi çalışmalarında ise .343 ile .593 arasında olan madde-toplam korelasyon katsayılarının anlamlı olduğu ve kabul edilebilir değerlere sahip olduğu belirlenmiştir (p<.01). Öte yandan Bağımsız Gruplar t-Testi analizi sonucunda ölçeğe ait her maddenin yeterli ayırt edicilik seviyesine sahip olduğu ortaya koyulmuştur (p<.01). Ölçüt (uyum) geçerliği kapsamında geliştirilen ölçek ile Öğretmen İş Doyumu Ölçeği'nden elde edilen sonuçlar arasında olumlu yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r= .640, p<.01). Güvenirlik analizi çalışmalarında ölçeğin toplam iç tutarlık katsayısı .899 olarak belirlenirken alt boyutları için .718 ile .877 arasında değişen değerler hesaplanmıştır. Ayrıca 2-3 hafta arayla uygulanan ölçekten elde edilen sonuçlar arasında olumlu yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (r= .893, p<.01). Elde edilen nihai bulguların, Okul Psikolojik Danışmanları İş Doyumu Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceği yönünde destekleyici nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The main aim of this study is to develop a valid and reliable scale to determine the job satisfaction levels of school counselors and to examine the designed scale psychometrically. At the beginning of the process, the literature regarding job satisfaction was reviewed, and studies conducted on school counselors regarding the relevant concept were addressed. In this context, an attempt was made to outline the framework of the job satisfaction concept for school counselors using open-ended questions grounded in the literature. Following the creation of a 60-item pool based on the obtained data, these questions were submitted to the opinion of 12 experts working in different fields of expertise. Following the expert opinion, a revised draft consisting of 57 items was created. After this draft was administered to 16 school counselors, the items were finalized based on the feedback. The draft and final forms were administered to 529 school counselors aged between 24 and 57 (Mean: 32.58; SD: 6.63) for factor analyses. IBM SPSS Statistics 29 and IBM SPSS Amos 29 Graphics applications were used to analyze the data obtained from the sample group. As a result of the Exploratory Factor Analysis (EFA), the structure consisting of 27 items and 6 sub-dimensions explains 65.42% of the total variance. Furthermore, as a result of the Confirmatory Factor Analysis (CFA) conducted to test this structure, it was observed that the designed structure had acceptable fit indices (χ²/df: 2.442; RMSEA: .071; SRMR: .058; GFI: .850; CFI: .890; IFI: .891). As a result of the Multi-Group Confirmatory Factor Analysis conducted on the basis of gender, it was observed that the criteria for measurement invariance were met. In item analysis studies, it was determined that the item-total correlation coefficients, ranging between .343 and .593, were significant and had acceptable values (p<.01). On the other hand, Independent Samples t-Test analysis revealed that each item of the scale had a sufficient level of discrimination (p<.01). Within the scope of criterion (concurrent) validity, a significant positive relationship was found between the results obtained from the developed scale and the Teacher Job Satisfaction Scale (r= .640, p<.01). In reliability analysis studies, while the total internal consistency coefficient of the scale was determined as .899, values ranging between .718 and .877 were calculated for the sub-dimensions. Additionally, a significant positive relationship was detected between the results obtained from the scale administered at an interval of 2-3 weeks (r= .893, p<.01). The final findings suggest that Job Satisfaction Scale for School Counselors can be used as a valid and reliable measurement tool.
Benzer Tezler
- Öz-yetkinlik ve mesleki doyum arasında çocukluk çağı travmalarının aracı rolünün incelenmesi
The investigation role of childhood traumas in the between self-efficacy and job satisfaction
ECE CÖMERTPAY
- Çeşitli değişkenlere göre rehber öğretmenlerin meslek doyumlarının karşılaştırılması
JOB satisfaction of the school counseler that shows difference for various variable is been compared
ERCAN KOCAYÖRÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIZ KUZGUN
- Okullarda çalışan psikolojik danışmanların örgütsel bağlılıkları, iş doyumları ve iş erteleme davranışları arasındaki ilişki
The relationship between organizational commitment, job satisfaction and workplace procrastination behaviors of psychological counselors working in schools
SAADET SİNEM YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiToros ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUAZZEZ DENİZ GİRAY
- Psikolojik danışmanların mesleki tatmin, tükenmişlik ve merhamet yorgunluğu düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Investigation of the levels of psychological counselors' career satisfaction, burnout and compassion fatigue according to various variables
AYKUT AYDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESAT ŞANLI
- Lise öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçları ile problemli internet kullanımları arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracılık rolü
The role of life satisfaction in the relationship between high school students' basic psychological needs and problematic internet use
SİNAN OKUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZEKES