Madde bağımlılığının sosyolojik nedenleri ve etkileri: Sosyal bağışıklık sistemi analojisi üzerinden Malatya örneği
Sociological causes and effects of substance addiction: The case of Malatya through the analogy of the social immune system
- Tez No: 1010515
- Danışmanlar: PROF. DR. VEHBİ BAYHAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Günümüzde madde bağımlılığı, her yaştan insanı etkileyen ve özellikle sentetik maddelerin yaygınlaşmasıyla daha karmaşık ve hızla büyüyen bir sorun haline gelmiştir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, bireyi ve toplumu olumsuz olarak etkileyen madde bağımlılığının sosyolojik nedenlerini ve etkilerini derinlemesine incelemektir. Yöntem: Nitel olarak tasarlanan bu araştırmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Malatya İnönü Üniversitesi Alkol ve Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezinde ve Yeşilay Danışmanlık Merkezinde tedavi gören ve Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde yükümlü olarak bulunan 41 erkek madde bağımlısı, 19 kadın madde bağımlısı ve madde bağımlılığı alanında çalışan 9 alan uzmanı oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme tekniği kullanılarak belirlenmiş ve veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile gerçekleştirilen yüz yüze derinlemesine mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular: Bu araştırmada gerçekleştirilen tematik analiz sonucunda, madde bağımlılığı sürecine ilişkin üç ana tema ve bu temalar altında toplam on altı alt tema elde edilmiştir. Ana temalar; sosyal bağışıklık sisteminin zayıflaması ile maddeye başlama süreci, bağımlılık alt kültürüne yönelme ve entegrasyon süreci ile sosyal bağışıklık sisteminin işlev kaybı ve bağımlılığın çok boyutlu etkileri olarak belirlenmiştir. Sonuç: Madde bağımlılığı, bireysel bir tercihten ziyade, sosyal bağların zayıflamasıyla başlayan, bireyin bağımlılık alt kültürüne yönelmesi ile derinleşen ve süreç içerisinde sosyal bağışıklık sisteminin işlev kaybıyla birlikte çok boyutlu sonuçlar üreten dinamik bir süreç olarak ortaya çıkmaktadır. Bu süreçte birey, yalnızca madde kullanımına yönelmekle kalmamakta; aynı zamanda bağımlılık alt kültürüne entegre olarak sosyal çevresiyle ilişkisini yeniden yapılandırmakta ve zamanla damgalanma, sosyal sermaye kaybı, aile ilişkilerinde bozulma ve toplumsal hayattan uzaklaşma gibi çok yönlü etkilerle karşı karşıya kalmaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: Today, substance addiction has become a rapidly growing problem affecting individuals of all ages, and has become more complex with the widespread use of synthetic substances. In this context, the aim of this study is to examine in depth the sociological causes and effects of substance addiction, which negatively affects both individuals and society. Method: This research was designed qualitatively and employed a phenomenological approach. The study group consists of 41 male substance users and 19 female substance users receiving treatment at Malatya İnönü University Alcohol and Substance Addiction Treatment Center and the Green Crescent Counseling Center, as well as individuals under supervision at the Probation Directorate, along with 9 field experts working in the area of substance addiction. The study group of the research was determined using purposive sampling technique, and the data were collected through face-to-face in-depth interviews conducted with a semi-structured interview form. Results: As a result of the thematic analysis conducted in this study, three main themes and a total of sixteen sub-themes related to the process of substance addiction were identified. The main themes were determined as: the process of initiating substance use through the weakening of the social immune system, the process of orientation toward and integration into the addiction subculture, and the loss of function of the social immune system along with the multidimensional effects of substance addiction. Conclusion: Substance addiction emerges not as an individual choice but as a dynamic process that begins with the weakening of social bonds, deepens through the individual's orientation toward the addiction subculture, and produces multidimensional outcomes with the loss of function of the social immune system. In this process, individuals not only turn to substance use but also restructure their social relationships through integration into the addiction subculture, and over time experience multiple consequences such as stigmatization, loss of social capital, deterioration of family relations, and withdrawal from social life.
Benzer Tezler
- State and civil society relation in Türkiye: The case of women csos
Türkiye'de Devlet ve sivil toplum ilişkisi: Kadın örgütleri örneği
TUNA YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ERGUN ÖZBOLAT
- Kamu güvenliği açısından kentsel suçlar: Kütahya madde bağımlılığı örneği
Urban crimes in terms of public safety: Example of substance addiction in Kütahya
EMRE HAN BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiKütahya Dumlupınar ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YAVUZ BOZKURT
- Dış yardımların Afrika ülkelerinin bağımsızlığına etkileri: Etiyopya örneği
The effects of foreign aid on the independence of African countries: The case of Ethiopia
MELESE TEFERI ADUGNA
- Uyuşturucu kullanımının sosyolojik boyutu uyuşturucuya yönelik talep azaltımı
The sociological dimension and demand reduction of drug abuse
ESEN YILDIRIM