Ortaöğretim öğrencilerinin sıfır atık hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi
Determining the knowledge, attitudes, and behaviors of high school students regarding zero
- Tez No: 1010896
- Danışmanlar: PROF. DR. OSMAN ÇİMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Biyoloji, Education and Training, Biology
- Anahtar Kelimeler: Biyoloji, Eğitim, Sıfır atık, Biology, Education, Zero waste
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin sıfır atık konusundaki bilgi, tutum ve davranış düzeylerini belirlemek, bu değişkenlerin birbiriyle olan ilişkilerini ve demografik faktörlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Nicel araştırma yaklaşımıyla yürütülen çalışma, ilişkisel tarama modeline göre desenlenmiştir. Araştırmanın örneklemini 2025–2026 eğitim öğretim yılında Ankara ilindeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören toplam 480 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ile araştırmacı tarafından geliştirilen Sıfır Atık Davranış Ölçeği, Sıfır Atık Tutum Ölçeği ve Sıfır Atık Bilgi Testi kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilmiş; normallik incelemelerinde çarpıklık ve basıklık değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu görülmüş ve parametrik testlerin kullanımına karar verilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin bilgi, tutum ve davranış düzeylerinin ölçek aralıklarına göre orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Cinsiyet değişkenine göre kız öğrencilerin sıfır atığa yönelik bilgi, tutum ve davranış puanlarının erkek öğrencilere göre anlamlı biçimde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sınıf düzeyi açısından 9. sınıf öğrencilerinin davranış puanlarının en yüksek olduğu, sınıf düzeyi arttıkça bu puanlarda azalma eğilimi görüldüğü saptanmıştır. Tutum ve bilgi düzeylerinde ise 10. sınıf öğrencilerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Aile gelir düzeyinin öğrencilerin sıfır atığa yönelik bilgi, tutum ve davranışlarında anlamlı bir farklılık oluşturmadığı görülürken, anne eğitim düzeyinin de anlamlı bir etki yaratmadığı tespit edilmiştir. Buna karşın baba eğitim düzeyine göre öğrencilerin sıfır atık davranış puanlarında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ölçekler arası ilişkiler incelendiğinde, tutum–davranış ve tutum–bilgi arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu, en güçlü ilişkinin tutum ile davranış arasında gerçekleştiği belirlenmiştir. Araştırma sonuçları genel olarak öğrencilerin çevre ve sıfır atık konusundaki farkındalıklarının çeşitli sosyo-demografik faktörlerden etkilendiğini göstermektedir. Çevre eğitiminde yalnızca bilgi aktarımının yeterli olmadığı; olumlu tutum gelişimini destekleyici uygulamaların davranış değişimini güçlendirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, alanyazındaki benzer çalışmalarla paralellik göstermekte ve okul temelli çevre eğitiminin önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine high school students' levels of knowledge, attitudes, and behaviors regarding zero waste, as well as to examine the relationships among these variables and whether they differ according to demographic factors. The study was conducted using a quantitative research approach and was designed in accordance with the relational survey model. The sample consisted of 480 students enrolled in secondary education institutions in Ankara during the 2025–2026 academic year. As data collection tools, a personal information form and the Zero Waste Behavior Scale, Zero Waste Attitude Scale, and Zero Waste Knowledge Test developed by the researcher were used. The obtained data were analyzed through the SPSS program; normality analyses indicated that skewness and kurtosis values were within acceptable limits, and therefore, parametric tests were employed. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analysis were used for data analysis. Findings revealed that students' knowledge, attitude, and behavior levels were at a moderate level according to the scale ranges. Female students scored significantly higher than male students in zero waste knowledge, attitudes, and behaviors. In terms of grade level, 9th-grade students had the highest behavior scores, which tended to decrease as grade level increased. For attitude and knowledge levels, 10th-grade students stood out. While family income level did not significantly affect students' zero waste knowledge, attitudes, or behaviors, mother's education level was also found to have no significant impact. However, father's education level showed significant differences in students' zero waste behavior scores. Correlation analyses revealed positive and significant relationships between attitudes and behaviors and between attitudes and knowledge, with the strongest relationship observed between attitude and behavior. Overall, the results indicate that students' environmental and zero waste awareness is influenced by various socio-demographic factors. The findings highlight that environmental education should not rely solely on knowledge transmission; practices that foster positive attitude development play a crucial role in supporting behavioral change. The results are consistent with previous studies in the literature and underscore the importance of school-based environmental education.
Benzer Tezler
- Bursa ili için evsel katı atıkta sıfır atık uygulanabilirliği: Bir anket çalışması
Zero waste applicability in domestic solid waste for Bursa: A survey study
NOUR ALJBILI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiBursa Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMET ÖZTÜRK
- Ortaöğretim öğrencilerinin modern fizik konularını günlük hayata transfer düzeylerinin incelenmesi
An investigation of high school students' level of transferring modern physics topics into everdaylife
ONUR YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimÇukurova Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. NURİ EMRAHOĞLU
- Sıfır kavramıyla ilgili öğrenci anlayışlarının ve matematik öğretmenlerinin bu anlayışlarla ilgili bilgilerinin incelenmesi
Investigation of students' conception of the zero concept and knowledge of mathematics teachers these conceptions
NAİM ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MatematikCumhuriyet ÜniversitesiOrtaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT BÜTÜN
- Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Adana ve Hatay Eğitim Yüksekokullarındaki öğrencilerin 1987 ÖSS puanları ile akademik başarılarının karşılaştırılması
Başlık çevirisi yok
KEZBAN KURAN
Doktora
Türkçe
1988
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DOĞAN ÇAĞLAR
- Trabzon ili üniversite öğrencilerinde alkol kullanım, alkol kullanım bozukluğu, madde kullanım prevalansı ve etkileyen faktörler
Prevalence of alcohol use, alcohol use disorder, substance use and affecting factors in university students in Trabzon province
CANSU AĞRALI GÜNDOĞMUŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Halk SağlığıKaradeniz Teknik ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL TURHAN