Cenine yönelik genetik müdahalenin -İslam hukuku açısından değerlendirilmesi (Embriyo özelinde)
An assessment of genetic intervention on the fetus from the perspective of Islamic law (With a focus on the embryo)
- Tez No: 1011019
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYTAÇ AYDIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Genetik mühendisliği çağımız açısından popüler alanlardan biridir. Genom düzenleme teknikleriyle ortaya çıkan somut gelişmeler, genetik isminin daha çok duyulur olmasına sebep olmuştur. CRISPR-Cas9 tekniğiyle birlikte genetik alanında yeni bir dönem başlatılmıştır. Genetik hususunda kabiliyetlerin geliştirilmesiyle fiziksel, zihinsel, davranışsal ve ruhsal özellikler genlerle ilişkilendirilmeye başlamış, insanın doğadaki özne konumu tartışmaya açılmıştır. Yaşanan bu gelişmeler dini, hukuki ve etik problemleri de beraberinde getirmiştir. Karma araştırma yöntemleri kullanılan çalışmamızda konu hakkında genetik bilgilendirme yapılmış, embriyo üzerinde araştırma ve genetik müdahale uygulamaları ele alınmış, niyet, amaç ve kapsam açısından değerlendirilmiştir. Biyoteknolojinin son türü olan CRISPR-Cas9 tekniğiyle birlikte genetik müdahale kapsamında hangi uygulamalara yer verildiği, beklenen fayda, başarı oranı ve fıkhî hükümlere etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca genom düzenlemenin ortaya çıkaracağı muhtemel problemlere, maslahat-mefsedet yönlerine, kullanım alanlarına ve insanlığı hangi şeylerin beklediğine dikkat çekilmiştir. Bu bağlamda embriyonun kullanım alanlarına ilişkin yaklaşımlar ele alınmış, insanın genler üzerindeki müdahale hakkı, etkileri ve sonuçlarının tartışılması gaye edinilmiştir. Embriyoya yönelik genetik müdahalelerin incelendiği tezimizde ilgili fıkhî hükümlerin embriyonun hukuki statüsü, niyet ve kullanım amacına göre farklılık arz ettiği anlaşılmıştır. Güncel gelişmelerden hareketle genom düzenleme uygulamaları önleme, tedavi, iyileştirme ve geliştirme amaçlı sürdürülmektedir. Bunun yanında teknik sorunlar içermesi sebebiyle tedavi açısından da henüz net bir durum söz konusu değildir. Bu bakımdan kişinin germ hattında sonuçları öngörülemeyen bir uygulamanın yapılması caiz görülmemektedir. Genom düzenlemenin daha tehlikeli boyutlara sebebiyet vermememesi için sedd-i zerâi kapsamında engellenmesi gerekmektedir. Buna karşın gelecekte etkinlik ve güvenlik problemleri aşıldığında tedavi amacıyla uygulanmasının önünde bir engel kalmayacaktır. Fakat çoğunluğun karşı çıkmasına rağmen kamu düzeni ve toplumsal varlığı korumak adına geliştirme amaçlı müdahaleler için kapının tamamen kapatılmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
Genetic engineering is one of the most popular fields of our time. Concrete developments arising from genome editing techniques have led to the name“genetics”becoming more widely known. The CRISPR-Cas9 technique has ushered in a new era in genetics. With the advancement of capabilities in genetics, physical, mental, behavioral, and psychological traits have begun to be linked to genes, opening up the debate on the position of humans in nature. These developments have also brought with them religious, legal, and ethical issues. In our study, which employed mixed research methods, genetic information on the subject was provided, research and genetic intervention practices on embryos were discussed, and they were evaluated in terms of intent, purpose, and scope. The study sought to identify which applications fall under genetic intervention using the CRISPR-Cas9 technique, the latest form of biotechnology, and to determine the expected benefits, success rates, and impact on Islamic rulings. Furthermore, attention was drawn to the potential problems that genome editing may cause, its benefits and harms, its areas of application, and what awaits humanity. In this context, approaches to the areas of application of embryos were discussed, and the aim was to debate the right of humans to intervene in genes, its effects, and its consequences. In our thesis examining genetic interventions on embryos, it has been understood that the relevant fiqh rulings differ according to the legal status of the embryo, the intention, and the purpose of use. Based on current developments, genome editing applications are being pursued for prevention, treatment, improvement, and development purposes. However, due to technical issues, the situation is not yet clear in terms of treatment. In this regard, it is not permissible to perform an application with unpredictable consequences on a person's germ line. To prevent genome editing from causing more dangerous consequences, it must be prevented within the scope of“sedd-i zerai”. However, once efficacy and safety issues are overcome in the future, there will be no obstacle to its use for therapeutic purposes. However, despite majority opposition, it was concluded that the door should not be completely closed to developmental interventions in order to protect public order and social cohesion.
Benzer Tezler
- Serological investigation of peste des petits ruminants in lambs in Iraq-Kirkuk region
Irak–Kerkük bölgesinde kuzularda küçük ruminant vebası (pestedes petits ruminants ppr)'ın seroprevalansı
SARWAT KHORSHED RAHEEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Sağlık YönetimiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSağlık Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN KOZAT
- Dudak damak yarıklı hastalarda kanin dişlerinin pulpa hacminin ölçümü ile yaş tayini değerlendirilmesi: Retrospektif bir çalışma
Evaluation of age estimation by pulp volume measurement of canine teeth in patients with cleft lip and palate: A retrospective study
ELİF AKBAŞ AKÇA
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2023
Diş Hekimliğiİstanbul ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA ÇAKIR KARABAŞ
- Ailesel dental transpoziyon olgularında ekzom dizileme yöntemi kullanılarak aday gen araştırılması
Candidate gene identification using whole exome sequencing method in familial dental transposition cases
ABDURRAHMAN BALABAN
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2020
Diş HekimliğiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiOrtodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖKMEN KURT
- Köpeklerde doğal meme tümörlerinde HER2 ifadesinin ve apoptotik mekanizmaların araştırılması
Investigation of HER2 expression and apoptotic mechanisms in naturally occurring mammary tumors in dogs
AYŞE NUR AKKOÇ
Doktora
Türkçe
2020
Veteriner HekimliğiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiVeterinerlik Patolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT TOPLU
- Köpeklerde spermaya ilave edilen CAPE'in (caffeic acid phenethyl ester) dondurma ve çözdürme sonrası sperma kalitesi üzerine etkisi
Effect of CAPE (caffeic acid phenethyl ester) added to semen in dogs on semen quality after freezing and thawing
AYTUĞ HAKSES
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Veteriner HekimliğiAfyon Kocatepe ÜniversitesiDölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH AVDATEK
- Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile dental yaş tayininde kesitsel alan ve hacim parametrelerinin analizi
Analysis of cross-sectional area and volume parameters in dental age determination using cone-beam computed tomography
MELTEM HOROZ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2026
Diş HekimliğiKırıkkale ÜniversitesiAğız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE AYDOĞDU BAYINDIR