Ergen-ebeveyn ilişkisi, ebeveyn tutumları ve dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adolescent-parent relationships, parental attitudes, and digital game addiction
- Tez No: 1011376
- Danışmanlar: PROF. DR. LATİFE KABAKLI ÇİMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Aile içi ilişkiler, Aile tutumu, Ana-baba tutumu, Ana-baba-genç ilişkileri, Bilgisayar oyunları, Oyun bağımlılığı, Family relations, Family attitude, Parents attitude, Parents-adolescent relations, Computer games, Game addiction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, ergenlerde dijital oyun bağımlılığı ile anne-baba tutumları ve ebeveyn–ergen ilişkileri arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama (korelasyonel) deseninde yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Tekirdağ ili Çerkezköy ilçesinde bulunan devlet ortaokullarında öğrenim gören öğrenciler oluşturmakta; örneklemini ise uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 500 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Anne-Baba–Ergen İlişkileri Ölçeği, Anne-Baba Tutum Ölçeği ve Ergenler İçin Oyun Bağımlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım varsayımını karşılamaması nedeniyle analizlerde parametrik olmayan istatistiksel yöntemler (Mann–Whitney U testi, Kruskal–Wallis H testi ve Spearman sıra farkları korelasyon katsayısı) kullanılmıştır. Araştırma bulguları, ergenlerin anne-baba–ergen ilişkileri, anne-baba tutumları ve dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin; cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, ebeveyn eğitim durumu, ebeveyn çalışma durumu ve teknoloji kullanımı gibi demografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaşmadığını göstermiştir. Toplam ölçek puanları üzerinden yapılan korelasyon analizlerinde, anne-baba–ergen ilişkileri, anne-baba tutumları ve dijital oyun bağımlılığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu bulgu, aileye ilişkin genel değişkenlerin, dijital oyun bağımlılığını doğrudan açıklayan güçlü belirleyiciler olarak ortaya çıkmadığını göstermektedir. Bununla birlikte alt boyut düzeyinde yapılan analizler, ebeveyn–ergen iletişimi ile dijital oyun bağımlılığının bilişsel meşguliyet alt boyutu arasında zayıf ancak istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Bu sonuç, ebeveyn ergen iletişiminin niceliğinden ziyade niteliğinin ve işlevinin belirleyici olabileceğine işaret etmektedir. Araştırma bulguları genel olarak, dijital oyun bağımlılığının aile bağlamından tamamen bağımsız bir olgu olmadığını; ancak ebeveyn-ergen ilişkileri ve anne-baba tutumlarının etkisinin çoğu zaman dolaylı, alt boyutlara özgü ve bağlama duyarlı biçimde ortaya çıktığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, ergenlerde dijital oyun bağımlılığını açıklamada aile değişkenlerinin tek başına yeterli olmadığını, bunun yerine bireysel özellikler, sosyal çevre ve dijital kullanım alışkanlıkları gibi farklı değişkenlerin birlikte ele alınmasının daha kapsamlı bir değerlendirme sağlayacağını göstermektedir. Bu doğrultuda, özellikle aile danışmanlığı ve önleyici müdahale çalışmalarında ebeveyn–ergen iletişiminin niteliğinin güçlendirilmesi, ebeveynlerin sınır koyma stratejilerinin geliştirilmesi ve dijital oyun kullanımına yönelik bilinçli rehberlik yaklaşımlarının benimsenmesi önemli bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationships between digital game addiction in adolescents and parental attitudes as well as parent–adolescent relationships. The study was conducted within the framework of a quantitative research approach using a correlational survey design. The population consisted of students enrolled in public middle schools in the Çerkezköy district of Tekirdağ province during the 2025–2026 academic year. The sample comprised 500 middle school students selected through a convenience sampling method. Data were collected using the Personal Information Form, the Parent–Adolescent Relationship Scale, the Parental Attitude Scale, and the Game Addiction Scale for Adolescents. The data were analyzed using the SPSS statistical software package. Since the data did not meet the assumption of normality, nonparametric statistical methods were employed, including the Mann–Whitney U test, the Kruskal–Wallis H test, and Spearman's rank-order correlation coefficient. The findings indicated that adolescents' levels of parent–adolescent relationships, parental attitudes, and digital game addiction did not differ significantly according to demographic variables such as gender, age, grade level, parental education level, parental employment status, and technology use. Correlation analyses based on total scale scores revealed no statistically significant relationships among parent–adolescent relationships, parental attitudes, and digital game addiction. These findings suggest that general family-related variables do not function as strong direct explanatory factors of digital game addiction. However, subdimension-level analyses revealed a weak but statistically significant relationship between parent–adolescent communication and the cognitive preoccupation subdimension of digital game addiction. This finding suggests that the quality and functional characteristics of parent–adolescent communication may be more influential than its frequency. Overall, the results indicate that digital game addiction is not entirely independent of the family context; however, the influence of parent–adolescent relationships and parental attitudes appears to operate indirectly, in a subdimension-specific and context-sensitive manner. The findings further demonstrate that family variables alone are insufficient to explain digital game addiction in adolescents. A more comprehensive understanding requires consideration of additional factors such as individual characteristics, social environment, and digital usage patterns. Accordingly, particularly within the scope of family counseling and preventive intervention programs, strengthening the quality of parent–adolescent communication, enhancing parents' boundary-setting strategies, and adopting informed guidance approaches toward digital game use emerge as critical priorities.
Benzer Tezler
- Lise öğrencilerinde problemli internet-oyun kullanımı ve NEİY/Sosyal İçe Çekilme (Hikikomori) riskinin yaygınlığı ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Examining problematic internet-gaming use and NEET/Social Withdrawal (Hikikomori) risk prevalence and related variables among high school students
GİZEM ONARAL
Doktora
Türkçe
2020
PsikolojiAydın Adnan Menderes ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM GÜNSELİ DEREBOY
- Dijital-oyun kullanıcısı ergen hastalarda oyun oynama bilişlerinin, motivasyonlarının ve oyun oynama bozukluğu risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of gaming cognitions, motivations and gaming disorder risk factors among adolescent patients using digital-games
SARPER İÇEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriGazi ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMEN IŞIK MENGÜ
- Erken çocukluk dönemindeki çocukların zeka düzeyleri ve sosyal becerileri ile ailelerin ebeveynlik ve dijital ebeveynlik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between intelligence levels and social skills of early childhood children and parenting and digital parenting attitudes of families
KÜBRA KUZU JAFARI
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN ASUDE BAŞAL
- Ebeveynlerde yeme davranışı ile ebeveyn besleme tarzı arasındaki ilişki ve erken çocukluk çağı obezitesi üzerine etkisi
The relationship between parental behavior and parental feeding style in parents and effects on early childhood obesity
HANDE GÜRÜN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Halk SağlığıMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLŞAD SAVE
PROF. DR. YAŞAR KESKİN
- Okul öncesi çocuğu bulunan ebeveynlerin oyunlaştırma kullanıcı tipleri, dijital ağız ve diş sağlığı eğitimine yönelik görüşleri, demografik özellikleri ve dijital araç kullanım alışkanlıkları arasındaki etkileşimli ilişkilerinin değerlendirilmesi
Evaluating the interrelationships among gamification user types, perceptions of digital oral health education, demographics, and digital tool use in parents of preschool children
NESLİHAN KAR
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2026
Diş HekimliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER TÜZÜNER