Denizli kazâsı vakıfları (1486-1571)
The foundations of Denizli district (1486-1571)
- Tez No: 1011408
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN BEYAZIT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Denizli, Kent tarihi, Osmanlı Devleti, Vakıf hizmetleri, Vakıflar, Yerel tarih, Denizli, Urban history, Ottoman State, Foundation services, Foundations, Local history
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, XV. ve XVI. yüzyıl Denizli vakıf ve vakıf eserleri merkeze alınarak Güneybatı Anadolu'da konumlanan küçük ölçekli yerel bir bölgenin sosyo-kültürel geçmişi aydınlatılmıştır. Denizli vakıfları, kronolojik (Anadolu Selçuklu Devleti, İnançoğulları, Germiyanoğulları, Aydınoğulları, Osmanlı Devleti) ve coğrafî (Merkez, İbsili, Kaş Yenice, Aydos) bağlamda incelemeye tabi tutulmuş olup geniş bir perspektif doğrultusunda değerlendirilmiştir. Denizli'de varlık gösteren Osmanlı öncesi ve Osmanlı dönemine ilişkin bütün vakıf ve vakıf eserler (camii, mescid, tekke, zâviye, medrese, muallimhâne, bedesten, han, hamam, kervansaray, köprü, suyolu, çeşme, kuyu) tespit edilerek tematik ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Denizli vakıflarının tarihî kökeni, hukukî niteliği ve kuruluşu ile vakıfların genel yapısı, esasları, kapsamı, bağlayıcı unsurları ve vakıflara ilişkin ileri sürülen şartlar içinde bulunulan tarihî coğrafyanın önemi göz önünde bulundurularak ortaya konulmuştur. Denizli vakıfları, türleri (amaç, mülkiyet menşei, kurucuları) ve işlevlerine (hayrât-akârat) göre tasnif edilmiş olup kategorizasyonu yapılan kurumların farklı yönlerine ışık tutulmuştur. Denizli vakıflarının iktisadi yapısı mercek altına alınarak çeşitli alanlardan elde edilen gelir kaynakları ve taksimi ile vakıflara ait personel, döşeme, aydınlatma, tamirat vb. unsurlardan oluşan gider kalemleri ve dağılımına ilişkin kayıtlar gözler önüne serilmiştir. Denizli vakıflarının imar ve ihya edilmesine yönelik yapılan bakım ve onarım işlemlerine dair her türlü mesele ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Denizli vakıflarının yönetim, gözetim ve denetimi, vakıflarla ilgili çeşitli görevler ve görevli tayinleri, vakıflarda iş gören kamu görevlileri ve tasarruf hakları belirlenmiştir. Anadolu'nun somut kültürel varlıklarına ilişkin kompozisyonunun bir parçası olan Denizli vakıflarının tarihsel değerine odaklanılarak şehrin fizikî dokusuna olan etkileri de irdelenmiştir. Ayrıca kurumsal çerçevede Denizli vakıflarının Osmanlı Devleti içerisindeki yeri analiz edilerek mevcut durum büyük resim içerisine yerleştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, sheds light on the socio-cultural history of a small-scale local region located in Southwestern Anatolia, focusing on the foundation and foundation works of Denizli in the 15th and 16th centuries. The foundations of Denizli have been examined in chronological (Anatolian Seljuk State, İnançoğulları, Germiyanoğulları, Aydınoğulları, Ottoman Empire State) and geographical (Centre, İbsili, Kaş Yenice, Aydos) contexts and evaluated from a broad perspective. All foundations and foundation works (mosques, masjids, tekkes zawiyas, madrasahs, teachers houses, bedestans, inns, bathhouses, caravanserais, bridges, waterways, fountains, wells) of the pre-Ottoman and Ottoman periods in Denizli were identified and handled with a thematic and holistic approach. The historical origins, legal nature and establishment of Denizli foundations, along with the general structure, principles, scope, binding elements and conditions proposed for foundations, have been presented taking into account the importance of the historical geography in which they are located. Denizli foundations have been classified according to their types (purpose, origin of ownership, founders) and functions (charitable-source of revenue) and light has been shed on different aspects of the categorised institutions. The economic structure of the foundations of Denizli has been scrutinized and the sources of income from various fields and their distribution, as well as the records on the expense items of the foundations consisting of personnel, furnishing, lighting, repairs, etc. and their distribution have been revealed. All kinds of issues regarding the maintenance and repair operations carried out for the reconstruction and restoration of Denizli foundations were examined in detail. The management, supervision and control of Denizli foundations, various duties related to foundations and the appointment of officials, public officials working in foundations and their rights of disposal have been determined. Focusing on the historical value of Denizli foundations, which are a part of the composition of Anatolia's tangible cultural assets, their impact on the physical fabric of the city has also been examined. In addition, in the institutional framework, the place of Denizli foundations in the Ottoman Empire was analyzed and the current situation was placed in the big picture.
Benzer Tezler
- Ege bölgesi'ndeki inşaat iş kazalarının ve maliyetinin incelenmesi
Cost analysis of construction accidents in aegean region
UFUK ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
İnşaat MühendisliğiEge Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SELİM BARADAN
- Sakarya ili Sapanca ilçesi 112 acil yardım ambulanslarının bir yıl süreli çalışma performans analizi
The one year-term work performance analysis of 112 emergency ambulances in Sapanca district, Sakarya province
SALİH UYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İlk ve Acil YardımSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT UTKUCU
- Türkiye denizcilik sektöründe çalışma şartları (monografik bir etüd)
Başlık çevirisi yok
A.MURAT ASLANER
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
İşletmeİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN YAZGAN
- Denizli Sancağı Ezine-i Lazkiye (Sarayköy) Kazası'nın sosyo-ekonomik yapısı (Temettuat Defterlerine göre)
Socio-economic structure of Denizli Sanjak Ezine-i Lazkiye (Sarayköy) jurisdiction (According to Temettuat Registers)
MELEK ÖZTÜRK
- Cumhuriyet Döneminde Denizli kazası
In the period of republic, Denizli destrict
MEHMET ALİ UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
TarihAfyon Kocatepe ÜniversitesiTarih Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEJAT GÖYÜNÇ