Tıbb-ı Nebevî ve Kütüb-i Sitte'de tıb bölümleri
Prophetic medicine and the medical chapters in The Kutub al-Sittah
- Tez No: 1011523
- Danışmanlar: PROF. DR. SABRİ ÇAP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Hadis, Hadith
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Maharet sahibi olma ve ustalık gibi anlamlarda kullanılan tabîb kelimesi, başlangıçta maharetli ve kabiliyetli kişiler için kullanılırken zamanla tıp alanında uzman kişiler için de kullanılmaya başlamıştır.“Peygamber tıbbı”anlamına gelen tıbb-ı nebevî,“et-Tıbbü'l-İslâmî, İslâm tıbbı, Islamic Medicine”terkipleriyle de anılır. Bu tezde öncelikle Hz. Peygamber'in tıb bilgisine dair ileri sürülen yaklaşımlar ele alınmış; bu çerçevede söz konusu bilginin vahiy, beşerî tecrübe ve dönemin toplumsal birikimi ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Ardından tıbb-ı nebevî kavramının ortaya çıkışı, bu kavram etrafında oluşan literatür ve ilgili rivayetlerin sıhhat durumu üzerinde durulmuştur. Araştırmanın önemli yönlerinden birini, hadis kitaplarında yer alan tıb bölümlerinin muhtevası oluşturmaktadır. Bu bağlamda hadis eserlerinde tıbla ilgili rivayetlerin hangi konu başlıkları altında toplandığı, nasıl tertip edildiği ve genel olarak hangi muhteva alanları etrafında şekillendiği incelenmiştir. Koruyucu hekimlik, tedavi metotları, ilaç olarak önerilen nesneler ve manevî rahatsızlıklara yönelik tedavi önerileri, bu muhtevanın temel başlıkları olarak değerlendirilmiştir. Böylece hadis kitaplarındaki tıb bölümlerinin yalnızca dağınık rivayetlerden oluşmadığı, aksine belirli konu kümeleri etrafında şekillenen bir içerik yapısına sahip olduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tıbb-ı nebevî literatüründe yer alan mevzû rivayetlere ise bu alanın sıhhat boyutunu tamamlayan yardımcı bir unsur olarak yer verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise Kütüb-i Sitte içerisinde müstakil olarak“Kitâbü't-Tıb”bulunan Buhârî, Ebû Dâvûd, Tirmizî ve İbn Mâce'nin ilgili bölümleri şekil, teknik ve muhteva bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu incelemede bâb başlıkları, rivayet sayıları, konu dağılımları ve genel bölüm yapıları dikkate alınmış; eserler arasındaki ortak ve farklı yönler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu yönüyle çalışma, hadis kitaplarında tıb bölümlerinin muhteva yapısını ortaya koymayı ve Kütüb-i Sitte'deki tıb bölümlerini karşılaştırmalı bir bakışla değerlendirmeyi amaçlayan bir araştırma niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The word tabib, which denotes meanings such as possessing skill and mastery, was initially used for skilful and capable individuals; over time, however, it also came to refer to those specialised in the field of medicine. al-Tibb al-Nabawi, meaning“Prophetic medicine”, is also referred to by such terms as al-Tibb al-Islami and Islamic Medicine. This thesis first examines the approaches put forward regarding the source of the Prophet's medical knowledge. In this context, the relationship of this knowledge with revelation, human experience, and the social accumulation of the period is evaluated. Subsequently, the emergence of the concept of al-Tibb al-Nabawi, the literature formed around this concept, and the authenticity status of the related narrations are discussed. One of the important aspects of this research is the content of the medical sections found in hadith books. In this regard, the study examines under which subject headings the narrations related to medicine are collected in hadith works, how they are arranged, and around which general content areas they are shaped. Preventive medicine, treatment methods, objects recommended as medicine, and treatment recommendations for spiritual ailments are evaluated as the main headings of this content. Thus, the study seeks to demonstrate that the medical sections in hadith books do not merely consist of scattered narrations, but rather possess a content structure shaped around specific thematic clusters. Fabricated narrations found in the literature of al-Tibb al-Nabawi are addressed as an auxiliary element that complements the authenticity dimension of this field. In the final chapter of the study, the relevant sections of al-Bukhari, Abu Dawud, al-Tirmidhi, and Ibn Majah, which contain independent“Kitab al-Tibb”sections within the Kutub al-Sittah, are examined comparatively in terms of form, technique, and content. In this analysis, chapter headings, the number of narrations, thematic distributions, and the general structure of the sections are taken into consideration, and the common and distinctive features among these works are identified. In this respect, the study constitutes a research project that aims to reveal the content structure of the medical sections in hadith books and to evaluate the medical sections in the Kutub al-Sittah from a comparative perspective.
Benzer Tezler
- Tıbb-ı nebevî bağlamında“Gerçek Tıp Yitik Şifanın İzinde”kitabındaki rivayetlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the hadiths in the book named“Gerçek Tip-Yitik Şifanin İzinde”in the context of tibb-i Nebewî
SEMA KÖKSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE BATMAZ
- Hadislerde içecekler (Kütüb-i Tis'a'nın Kitabü'l-Eşribe özelinde)
Beverages in hadiths (Tith special reference to the Kitāb al-Ashriba of the Kutub al-Tisʿa)
CELAL KARDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinBitlis Eren ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DİNÇOĞLU
- Ahmed-i Da'i Tıbb-ı Nebevi: İmla - fonetik - morfoloji - karşılaştırmalı metin, indeks ve sözlük, I. cilt
Başlık çevirisi yok
ÖNDER ÇAĞIRAN
Doktora
Türkçe
1992
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜRER GÜLSEVİN
- Şî'â'ya göre Tıbb-ı nebevi rivayetleri ve Ehl-i Sünnet rivayetleri ile mukayesesi (Kitâbu Tıbbı Ehl-i Beyti'n-Nebî özelinde)
The comparison between Sunnis? narratives and Shia?s narratives of the medicine of the prophet (Hz. Mohammed (s.a.s.)) (Kitâbu Tıbbi Ehl-i Beyti?n-Nebî özelinde)
AYŞE DUMANLI
- İbn Kayyim El-Cevziyye Ve Hüseyin Remzi'ye Ait“Tıbb-ı Nebevi”kaynaklı eserlerin karşılaştırması
Comparison Of“Prophetic Medicine”sourced works of Ibn Qayyim Al-Jawziyya And Huseyin Remzi
ABDURRAHİM KUŞÇUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
FelsefeÇankırı Karatekin ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN YILDIZ