Çocuk sosyolojisi bağlamında öğretmenlerin özel gereksinimli çocukların haklarına yönelik görüşleri
Teachers' views on the rights of children with special needs in the context of the sociology of childhood
- Tez No: 1011582
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİLEK EROL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Sosyoloji, Education and Training, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocukluk, yalnızca bireysel gelişim süreçleriyle değil, aynı zamanda içinde bulunulan toplumsal yapı ve bu yapının çocuklara atfettiği anlamlarla şekillenen sosyal bir olgudur. Bu bağlamda özel gereksinimli çocukların haklarının nasıl algılandığı ve uygulamaya yansıtıldığı, çocuk sosyolojisi açısından önemli bir inceleme alanı oluşturmaktadır. Bu çalışma, özel gereksinimli çocukların sahip oldukları temel hakların öğretmenler tarafından nasıl değerlendirildiğini ve eğitim ortamlarında bu hakların ne ölçüde gözetildiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada öğretmenlerin; ayrım gözetmeme, çocuğun yüksek yararı, yaşama ve gelişim ile katılım haklarına ilişkin görüşleri ve bu haklara yönelik ihlal olarak değerlendirdikleri durumlar incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma deseninde yürütülmüş; veri toplama tekniği olarak görüşmeden yararlanılmış ve bu kapsamda yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Uşak ili Merkez Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı kurumlarda görev yapan ve 0–8 yaş aralığındaki özel gereksinimli çocuklarla çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Veriler, yüzyüze bireysel görüşmeler yoluyla elde edilmiş ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde öğretmen ifadeleri doğrultusunda ana temalar ve alt temalar oluşturularak öğretmenlerin deneyimlerine dayalı bulgular sistematik biçimde ele alınmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin özel gereksinimli çocukların haklarına ilişkin farkındalıklarının farklı düzeylerde olduğu, hak temelli uygulamaların ise çeşitli yapısal ve uygulamaya dönük sınırlılıklar içerisinde gerçekleştirildiği görülmüştür. Araştırma ayrıca öğretmenlerin çocuk haklarını yalnızca hukuki metinlerde tanımlanan belirleyici ilkeler olarak değil, eğitim ortamlarında günlük uygulamalara yön veren, pedagojik kararları şekillendiren temel bir referans çerçevesi olarak değerlendirdiklerini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, özel gereksinimli çocukların eğitim ortamlarında hak temelli ve kapsayıcı yaklaşımlarla desteklenmesine yönelik çalışmalara katkı sunması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Childhood is a social phenomenon shaped not only by individual developmental processes but also by the social structure within which it occurs and the meanings that structure ascribes to children. In this context, how the rights of children with special needs are perceived and reflected in practice constitutes an important area of study from the perspective of child sociology. This study aims to reveal how teachers assess the fundamental rights of children with special needs and to what extent these rights are upheld in educational settings. The research examined teachers' views on the rights to non-discrimination, the best interests of the child, the right to life and development, and the right to participation, as well as the situations they considered to be violations of these rights. The study employed a qualitative research design; interviews were used as the data collection method, and a semi structured interview guide was used. The study group consisted of teachers working in institutions affiliated with the Uşak Provincial Directorate of National Education who work with children with special needs aged 0–8. Data were collected through face-to-face individual interviews and analyzed using content analysis. During the analysis, main themes and subthemes were identified from teachers' statements, and findings grounded in their experiences were systematically addressed. The research revealed that teachers' awareness of the rights of children with special needs varies across different levels, and that rights-based practices are implemented within various structural and practical constraints. It reveals that teachers view children's rights not merely as definitive principles defined in legal texts, but as a fundamental reference framework that guides daily practices in educational settings and shapes pedagogical decisions. It is expected that the findings will contribute to efforts to support children with special needs in educational settings through rights-based and inclusive approaches.
Benzer Tezler
- Kaynaştırma eğitimi üzerine sosyolojik bir inceleme -Van kent merkezi örneği-
A sociological study on inclusion education -Van city example
FATMA ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SosyolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUVAT PARİN
- Ergenlerin toplumsallaşmasında internet kullanımının aile ve okul bağlamında yarattığı sorunlar
The problems of teen-age socialization related with spending time on internet from the perspectives of family and school
BELGİN ARSLAN CANSEVER
- Okul öncesi eğitim kurumlarında Montessori eğitim deneyimine sahip öğretmenlerin görüşleri üzerine nitel bir araştırma: (Trabzon ili örneği)
A qualitative study on the views of teachers with Montessori education experience in preschool education institutions: The case of Trabzon province
AYŞEN KARACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİNE GÖZÜBÜYÜK TAMER
- Sınıf öğretmenlerinin matematiğe ilişkin cinsiyet kalıp yargılarının belirlenmesi ve öğrencilere yansımalarının incelenmesi
Determination of primary school teachers' mathematical gender stereotypes and examination of their reflection on students
ÖZGE NURLU
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİYE AKSOY
- Eğitim sisteminin yeni aktörleri: Koçlar ve danışmanlar İstanbul örneği-2020
New subjects of the education system: Coaches and consultants example of Istanbul-2020
ŞÜKRAN GÜZELİŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİRDEVS GÜMÜŞOĞLU