Kâdı Nu'mân (363/974) ve Fâtımî-İsmâilî düşüncedeki yeri
Qadi Nu'man (363/974) and his role in Fatimid-Ismaili thought
- Tez No: 1011733
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÜMİT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kadı Nu'man hicri 3.yy.ın sonlarında Kayrevan'da dünyaya gelmiştir. Babası önde gelen Maliki fakihlerinden olup kendisinin de Maliki fıkhını öğrendiği daha sonraları ise İsmaili mezhebini benimsediği rivayet edilir. İlk Fatımi halifesi Mehdi Billah'ın 314/926'da hizmetine giren Nu'man çeşitli görevler üstlenmiş daha sonraları da Mansur-Billah döneminde Trablus kadısı olmuştur. Bu görevini ifa ederken yeni başkent Mansuriye'ye davet edilip başdailik makamına getirilmiştir. 340/951 yılında aldığı bu görevi ömrünün sonuna kadar ifa eden Kadı Nu'man, İsmaili doktrininin sistemleştirilmesi ve yaygınlaşması için birçok faaliyetlerde bulunmuştur. 363/974 yılında vefat eden Kadı Nu'man'dan sonra yerine oğlu getirilmiş olup başdailik makamı neredeyse yarım asır boyunca Kâdı Nu'man'ın ailesine tevdi edilmiştir. İlmi birikimi, üst düzeydeki resmi görevleriyle devlet kademesinde önemli bir rol oynayan Kadı Nu'man, halifelerle kurduğu ikili ilişkileri sebebiyle siyasi olarak da oldukça güçlü bir konumdaydı. Bu gücü dolayısıyla Fatimiler arasında oldukça saygın bir mevkiye ve güçlü bir otoriteye sahipti. İsmaili doktrininin fikir babalarından ve te'vil konusundaki otoritelerinden biri aynı zamanda da Fatımiler'in en yetkin fakihlerinden ve resmi tarih tezlerini inşa eden tarihçilerinden biriydi. Vaaz, sohbet ve derslerini halka açık sahalarda yapan Kadı Nu'man bu sayede fikirlerini ve İsmaili düşünceyi geniş halk kesimlerine yayabilme şansını buldu. Fakihliğindeki yetkinliğiyle Fatımi Devleti'nin hukuk sisteminin oluşmasında ciddi rol oynamıştır. Onun sayesinde Fatımi-İsmaili fıkhı sistematik bir hale gelmiş ve müstakil bir fıkıh mezhebine de dönüşmüştür. Fatımi-İsmaili Devleti, Abbasiler döneminde kurulmuş ve onlara alternatif olma iddiası taşımıştır. İlerleyen süreçte Şii-İsmaili öğretiden hareket etmekle birlikte ve tüm Müslümanların hilafet merkezi olma iddiasını gündeme taşımıştır. Hem bunun etkisi hem de devlet olmanın gerektirdiği ihtiyaçla Kadı Nu'man'ın da katkısıyla başta hukuk yapısı olmak üzere devlet sistemi ele alınıp, gözden geçirilerek gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Kadı Nu'man diğer İsmaili dailerinin aksine daha itidalli bir yol benimseyip, Kur'an ve Sünnet'in esaslarına bağlı kalmış, imamet anlayışını da tarihi bakış açısıyla inşa etmiştir. İlmi yetkinliği ve siyasi nüfuzuyla elde ettiği makamlar sayesinde İsmaili düşünceye yapmış olduğu katkı günümüze kadar etkisini sürdürmüş olup hala eserleri İsmaililer arasında okunurluğunu sürdürmektedir. İsmaili düşünce üzerinde bu kadar etkiye sahip olması sebebiyle biz“Kadı Nu'man'ın Fatımi-İsmaili Düşüncedeki Yeri”bağlamında onun eserlerini, hakkında yapılan çalışmaları inceleyip te'vil anlayışını, Kuzey Afrika'da İsmaili davetin başlangıcını, İsmaili davet hakkındaki fikirlerini, imamet ve velayet hakkındaki görüşlerini ele alacağız. Böylece Kadı Nu'man'ın Fatımi/İsmaili düşüncedeki yerini ve önemini ortaya koymaya gayret edeceğiz.
Özet (Çeviri)
Qadi Nu'man was born in Kairouan at the end of the 3rd century AH. His father was one of the prominent Maliki jurists, and it is said that he himself learned Maliki jurisprudence before later converting to the Ismaili sect. Nu'man entered the service of the first Fatimid caliph, al-Mahdi Billah, in 314 AH, where he took on various duties. Later, during the reign of al-Mansur Billah, he became the judge of Tripoli. While performing this duty, he was invited to the new capital, Mansuriyya, where he was appointed to the position of chief da'i. Qadı Nu'man held this position from 340 AH until the end of his life, engaging in numerous activities to systematize and spread Ismaili doctrine. After his death in 363 AH, his son succeeded him, and the position of chief da'i remained in his family for nearly half a century. With his scholarly knowledge and high-level official duties, Qadı Nu'man played a significant role in the state apparatus and held considerable political power due to his close relationships with the caliphs. This power made him a highly respected and authoritative figure among the Fatimids. He was one of the key thinkers behind the Ismaili doctrine, an authority on esoteric interpretation (ta'wil), and one of the most competent jurists of the Fatimids, as well as a historian who helped construct the official historical narratives. By delivering sermons, lectures, and teachings in public spaces, Qadı Nu'man had the opportunity to spread his ideas and Ismaili thought to a broad audience. His expertise in jurisprudence played a crucial role in the formation of the legal system of the Fatimid state. Thanks to him, Ismaili jurisprudence became systematic and evolved into an independent school of law. When the Fatimid-Ismaili state was established during the Abbasid era as an alternative Shia caliphate, Qadı Nu'man's influence led to the review and adaptation of the system to meet the needs of the state. Unlike other Ismaili da'is, Qadı Nu'man adopted a more moderate approach, adhering to the principles of the Qur'an and Sunnah, and developed the concept of Imamate with a historical perspective. The Ismaili thought that he shaped, thanks to his scholarly expertise and political influence, has been preserved by the Ismailis to this day, and his works continue to be widely read. Due to his significant influence on Ismaili thought, we will examine Qadı Nu'man's works and the studies conducted about him in the context of“Qadı Nu'man's Place in Fatimid-Ismaili Thought.”We will also explore his understanding of ta'wil, the beginnings of the Ismaili mission in North Africa, his ideas on the Ismaili mission, and his views on Imamate and Wilayat. In doing so, we will thoroughly analyze Qadı Nu'man's place and importance in Fatimid-Ismaili thought.
Benzer Tezler
- 18-49 yaş grubu evli kadınların eş şiddetine maruz kalmaları ile aile planlaması tutum ve davranışları arasındaki ilişki
The relationship between exposure to domestic violence family planning attitude and behavior among married woman aged 18-49
SÜHEYLA DEMİRTAŞ ALPSALAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kadın Hastalıkları ve DoğumSivas Cumhuriyet ÜniversitesiDoğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER TUĞUT
- Kütahya Merkez İlçede bünyesinde pazara yönelik süt sığırcılığına yer veren tarım işletmelerinin ekonomik analizi ve planlaması
The Economic analysis and planning of farms with market oriented dairy cattle enterprises in the central districts of kütahya province
HALİL FİDAN
- Effect of hydroxyurea treatment on inflammatory markers in BCR-ABL negative myeloproliferative neoplasia patient group
BCR-ABL negatif myeloproliferatif neoplazi hasta grubunda hidroksiüre tedavisinin inflamatuar marker ve indeksler üzerine etkisi
OĞUZ ALTUNOK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN YOKUŞ
UZMAN İSTEMİ SERİN
- Preterm eylemin erken tanısında Il-8'in prediktif değeri
Başlık çevirisi yok
SİBEL ÖZLER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Kadın Hastalıkları ve DoğumSağlık BakanlığıKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. H. CAVİDAN GÜLERMAN