Ortak söz varlığı ile oluşturulan metinlerin zihinsel hazırlık süreçleri ve öğrenme motivasyonuna etkisine ilişkin bir inceleme: Bosna Hersek örneği
A study on the effect of texts created with shared vocabulary on mental preparation processes and learning motivation: The case of Bosnia and Herzegovina
- Tez No: 1012049
- Danışmanlar: PROF. DR. NEZİR TEMUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Eğitim ve Öğretim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Education and Training, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dil öğretimi, birçok süreci içinde barındıran çok boyutlu bir öğrenme-öğretme sürecidir. Yapı, anlam ve işlev çerçevesinde sürdürülen dil öğretimi doğrusal değil döngüsel bir süreç içerir. Bilgi ve beceri alanlarının bütüncül bir şekilde konumlandığı bu döngüsel öğretim sürecinde ses ve söz, anlamlandırma faliyetinin birincil unsurlarıdır. Bu sebeple anlanlandırma sürecinin başlangıcı olan zihinsel hazırlık aşamasında söz varlığı unsurları, duyuşsal araçlarla gerçekleşen bilişsel işlemlemenin başarılı bir şekilde gerçekleşmesini sağlayan bir bilgi alanıdır. Ana dil ile hedef dil arasında ortak sözcüklerin varlığı öğrencinin, bilgiyi sıfırdan öğrenmek yerine mevcut bilgiyi transfer etmesini sağlar. Ortak söz varlığı çoğunlukla benzer ses yapılarını da beraberinde getirir. Öğrenci; hedef dildeki sesleri daha kolay ayırt eder, doğru telaffuzu daha hızlı edinir, işitsel tanıma eşiği düşer. Ortak sözcükleri tanıyan öğrenci, bağlamdan anlam çıkarma becerisini erken dönemde kullanmaya başlar. Bu durum okuma hızını artırır, sözlüğe olan bağımlılığı azaltır, öz yeterliliği güçlendirir. Böylece Dil öğreniminin en büyük engellerinden biri olan yabancılık hissi, ortak söz varlığı sayesinde azalır. Öğrenci ilk günden bazı sözcükleri tanıdığında motivasyon yükselir, dil kaygısı düşer. Bu araştırmada, Bosna Hersek'te yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin Türkçe ile Boşnakça arasında ortaklık taşıyan söz varlığı unsurları dikkate alınarak uyarlanmış okuma metinlerini anlamlandırma süreçleri incelenmiştir. Araştırmanın amacı, ortak söz varlığına dayalı metin uyarlamalarının öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyleri, zihinsel hazırlık süreçleri, sözlü katılımları ve öğrenme motivasyonları üzerindeki etkisini belirlemektir. Sonuç olarak araştırmada, Bosna Hersek'te yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ortak söz varlığına dayalı metin uyarlama yaklaşımının işlevsel ve geliştirilebilir bir potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Bu yaklaşımın, yerelleştirilmiş materyal geliştirme, sözcük öğretimi, okuduğunu anlama becerisinin desteklenmesi ve öğrencilerin Türkçeye yönelik yakınlık duygusunun güçlendirilmesi açısından katkı sağlayabileceği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Language teaching is a multidimensional learning and teaching process that encompasses many interrelated processes. Language teaching, carried out within the framework of structure, meaning, and function, involves not a linear but a cyclical process. In this cyclical teaching process, where knowledge and skill areas are positioned holistically, sound and vocabulary are the primary elements of meaning-making. Therefore, in the mental preparation stage, which constitutes the beginning of the meaning-making process, vocabulary elements function as a field of knowledge that enables the successful realization of cognitive processing through affective means. The presence of shared words between the mother tongue and the target language enables students to transfer their existing knowledge rather than learning information from scratch. Shared vocabulary often brings along similar sound structures. In this way, students can distinguish the sounds in the target language more easily, acquire correct pronunciation more quickly, and experience a lower threshold of auditory recognition. Students who recognize shared words begin to use contextual inference skills at an early stage. This increases reading speed, reduces dependence on the dictionary, and strengthens self-efficacy. Thus, the feeling of foreignness, which is one of the greatest obstacles in language learning, decreases through shared vocabulary. When students recognize some words from the very beginning, their motivation increases and language anxiety decreases. In this study, the meaning-making processes of students learning Turkish as a foreign language in Bosnia and Herzegovina were examined through reading texts adapted by taking into account vocabulary elements shared between Turkish and Bosnian. The aim of the study is to determine the effects of shared vocabulary-based text adaptations on students' reading comprehension levels, mental preparation processes, oral participation, and learning motivation. As a result, the study found that the shared vocabulary-based text adaptation approach has a functional and developable potential in teaching Turkish as a foreign language in Bosnia and Herzegovina. It is considered that this approach may contribute to localized material development, vocabulary teaching, the support of reading comprehension skills, and the strengthening of students' sense of familiarity with Turkish
Benzer Tezler
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarının metin merkezli ölçütler bağlamında incelenmesi
Analysis of teaching Turkish as a foreign language coursebooks in terms of textuality features
YASİN GÖKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL HİRİK
- Kuramsal metinler bağlamında mimarlıkta sürekliliğe bakış: Vitruvius, Alberti ve Le Corbusier
An Approach towards the explanation of continuity in architecture' in context through analysis of theorctical textsi vitruvius, Alberti and Le corbusier
ERCÜMENT GÖRGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BELKIS ULUOĞLU
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Yabancılara Türkçe öğretiminde mühendislik alanı ile ilgili akademik söz varlığı
Academic vocabulary in the field of engineering in teaching Turkish as a foreign language
NAZİK MÜGE TEKİN
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURETTİN DEMİR
- Türkçenin Sesi Radyosundaki dinleme metinlerinin söz varlığı açısından incelenmesi: Türkçe Öğreniyorum A1-A2 örneği
Listening texts on the voice of Turkish Radio examination in terms of vocabulary: I am learning Turkish A1-A2 example
TUĞBA ÇAKIRCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL OGUR