Modern Arap romanında toplum, kimlik ve hafıza: 1967 Savaşı üzerinden bir analiz
Society, identity and memory in the modern Arabic novel: An analysis through the 1967 War
- Tez No: 1012324
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH KIZILCIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Arap edebiyatı, Arabian literature
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 1967 Arap-İsrail Savaşı'nın modern Arap romanının biçimsel ve tematik dönüşümündeki kurucu etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, savaşın yalnızca askeri bir yenilgi olarak değil; aynı zamanda Arap toplumlarının siyasal, ideolojik ve kültürel düzlemde yaşadığı çok katmanlı bir kriz olarak romanlara nasıl yansıdığını ele almaktadır. Tez kapsamında Mısır, Suriye, Ürdün ve Filistin'den, Necîb Mahfûz, Cemal el-Gîtânî, Sunullah İbrahim, Halim Berekât, Teysîr es-Subûl ve Ğassân Kenefânî'ye ait toplam sekiz roman seçilmiştir. Seçilen romanlar üzerinden kimlik, yenilgi, direniş ve umut temaları derinlemesine analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, 1967 sonrası Arap romanında üç temel karakter tipolojisinin öne çıktığı tespit edilmiştir: iktidarla uzlaşan işbirlikçiler, direnişi seçen bilinçli özne ve çelişkiler içinde bocalayan birey. Bu karakterler aracılığıyla savaşın yalnızca fiziksel değil, psikolojik ve ideolojik sonuçları da görünür kılınmıştır. Romanlar, aynı zamanda yeni bir Arap öznesinin inşasına zemin hazırlamış; özellikle umut söylemi ve kadın temsili üzerinden kolektif direniş bilincini güçlendirmiştir. Bu tez, modern Arap romanını yalnızca sanatsal bir tür değil; söylemsel bir mücadele alanı olarak değerlendirmekte ve savaş-sonrası birey ve toplumun içerisinde bulunduğu krizi edebiyat üzerinden analiz etmeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the formative impact of the 1967 Arab-Israeli War on the formal and thematic transformation of the modern Arabic novel. It approaches the war not only as a military defeat but as a multilayered crisis—political, ideological, and cultural—reflected in literary narratives. The thesis analyzes the themes of identity, defeat, resistance, and hope through eight selected novels from Egypt, Syria, Jordan, and Palestine, written by authors such as Naguib Mahfouz, Gamal al-Ghitani, Sonallah Ibrahim, Halim Barakat, Tayseer al-Sboul, and Ghassan Kanafani. The analysis identifies three main character typologies in post-1967 Arabic fiction: collaborators who align with political power, conscious subjects who choose resistance, and individuals caught in existential and ideological confusion. Through these figures, the novels render not only the material but also the psychological and ideological consequences of the war visible. Furthermore, these literary works contribute to the construction of a new Arab subjectivity, especially by reinforcing collective resistance through the themes of hope and female agency. This thesis argues that the modern Arabic novel should be viewed not only as an artistic genre, but also as a discursive field of ideological confrontation. It aims to analyze the crisis faced by the individual and society in the post-war Arab world through the lens of literature.
Benzer Tezler
- Muhammed Ferîd Ebû Hadîd'in tarihî romanları üzerine tahlilî bir inceleme
An analytical study on the historical novels of Muhammad Farid Abu Hadid
RAZİYE KARA
Doktora
Türkçe
2026
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEDRETTİN AYTAÇ
- Tellu'l-Verd romanında göç olgusu
Migration phenomenon in the novel of Tellu'l-Verd
NEGİHAN DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN DÜZGÜN
- Latîfe Ez-Zeyyât'ın el-Bâbu'l-Meftûh adlı romanında kadın, kimlik ve ideoloji
Identity, ideology and women in Latîfe ez-Zeyyât's novel el-Bâbu'l-Meftûh
FETİYE YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMuş Alparslan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HARMANCI
- Modern Kuveyt edebiyatında Tâlib Er-Rifâ'î ve“En-Necdî”(Kaptan) adlı eserinin teknik açıdan incelenmesi
Taleb Al-Refai in modern Kuwaiti literature and a technical analysis of his work“Al-Najdi”(The Captain)
ÇİĞDEM YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH KIZILCIK
- Eymen el-Atûm'un romanlarında Kur'ân etkisi
The influence of the Qur'an in Eymen al-Atum's novels
MUHAMMED İKBAL SEVGİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıBatman ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞAHİN ŞİMŞEK