Patron-yanaşma kavramı çerçevesinde Amerika Birleşik Devletleri–Suudi Arabistan ilişkileri
The United States-Saudi Arabia relations within the framework of the patron-client concept
- Tez No: 1012337
- Danışmanlar: PROF. DR. SAADET GÜLDEN AYMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler, küresel güç dağılımında yaşanan değişimlere ve uluslararası sistemin geçirdiği köklü dönüşümlere rağmen ortak stratejik çıkarlar temelinde seksen yılı aşkın bir süredir sürdürülmektedir. Taraflar arasındaki ilişkinin sürekliliği iki ülke arasındaki ilişkinin konjonktürel değil, karşılıklı bağımlılık üreten bir özelliğe sahip olduğunu göstermektedir. Çalışmada iki ülke arasındaki ilişki, patron-yanaşma devlet çerçevesi üzerinden incelenmektedir. Çalışmanın temel amacı, uluslararası sistemin iki kutuplu yapısından çok kutuplu veya yapısal bir geçiş dönemine evrilmesinin, ABD ve Suudi Arabistan arasındaki asimetrik güç dinamiklerini, karşılıklı çıkar tanımlamalarını ve bağımlılık ilişkisini nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymaktır. Çalışmada tarihsel karşılaştırmalı analiz yöntemi kullanılmıştır. Tarihsel süreçler bağlamsallaştırılarak uluslararası sistemin çift kutuplu, çok kutuplu ya da kutupsuz yapısal koşullarıyla ilişkilendirilmiştir. Özellikle Soğuk Savaş dönemi ve onu izleyen süreçte devletlerin politika pratikleri çok boyutlu bir analizle ele alınmıştır. Strateji belgeleri, ikili anlaşmalar, resmî açıklamalar, düşünce kuruluşu raporları ve akademik literatürden oluşan ikincil kaynaklar sistematik biçimde taranmıştır. Araştırmanın kapsamı, modern Suudi Arabistan'ın kuruluşundan başlayarak bölgesel güç dengelerinde önemli bir kırılma potansiyeli taşıyan 2025 yılı“On İki Gün Savaşı”na kadar olan dönemle sınırlandırılmıştır. Çalışma, küresel güç dağılımındaki yeniden yapılanma ile tarafların ihtiyaç ve kaynaklarını yeniden tanımlamaları sonucunda ABD-Suudi Arabistan ilişkilerinin geleneksel patron-yanaşma devlet dinamiğinden belirli ölçüde saptığı ve yapısal bir dönüşüm geçirdiğini göstermektedir. Soğuk Savaş döneminde yüksek tehdit algısının neden olduğu katı güvenlik bağımlılığı, çok kutuplu uluslararası sistemin sağladığı imkânlarla daha pragmatik bir ilişki biçimine dönüşmüştür. Suudi Arabistan'ın petrol gelirlerine dayalı ekonomik gücü, Vizyon 2030 kapsamında dönüştürülen toplumsal yapısı ve dış politikada benimsediği çok yönlü açılımlar, ülkenin ABD'den görece daha bağımsız hareket edebilme kapasitesini artırmıştır. Sistemdeki yapısal dönüşümlerle birlikte patron-yanaşma devlet ilişkisi, daha dinamik ve tarafların karşılıklı hamleleriyle şekillenen bir hâl almıştır.
Özet (Çeviri)
Relations between the United States and Saudi Arabia have endured for more than eight decades grounded in shared strategic interests, despite shifts in the global distribution of power and profound transformations in the international system. The continuity of relations between the parties indicates that the bilateral relationship is not merely conjunctural but rather exhibits characteristics that generate mutual interdependence. This study examines the relationship between the two countries through the framework of patron-client state relations. Its primary objective is to analyze how the evolution of the international system from a bipolar structure toward a multipolar, or transitional, structural order has transformed the asymmetric power dynamics, mutual interest formulations, and patterns of dependency between the United States and Saudi Arabia. This study employs historical comparative analysis. Historical processes are contextualized and linked to the structural conditions of bipolar, multipolar, or non-polar configurations of the international system. Particular attention is devoted to the Cold War and its aftermath, during which state policy practices are analyzed in a multidimensional manner. Secondary sources, including strategic documents, bilateral agreements, official statements, think tank reports, and academic literature, are systematically reviewed. The scope of the research is delimited to the period from the founding of modern Saudi Arabia to the 2025“Twelve-Day War,”which is considered to carry significant potential for a critical rupture in regional power balances. The findings demonstrate that, as a result of the restructuring of global power distribution and the redefinition of the parties' needs and resources, US-Saudi relations have partially diverged from the traditional patron-client dynamic and undergone a structural transformation. The rigid security dependency driven by heightened threat perceptions during the Cold War has evolved into a more pragmatic form of engagement, facilitated by the opportunities afforded by a multipolar international system. Saudi Arabia's economic strength based on oil revenues, the societal transformation pursued under Vision 2030, and its increasingly multidirectional foreign policy orientation have enhanced the country's capacity to act with relative autonomy from the United States. In tandem with structural changes in the system, the patron-client relationship has thus assumed a more dynamic character, shaped by reciprocal actions and strategic adjustments on both sides.
Benzer Tezler
- Paradigms and dynamic change in the Turkish party system
Türk siyasi parti sisteminde paradigmalar ve dinamik değişkenlik
FRED MİCHAEL WUTHRİCH
Doktora
İngilizce
2011
Siyasal Bilimlerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN HEPER
- Patron yapısının bobin boyamaya etkisnin araştırılması
Influence of tube dye transfer surface area to the dyeing quality of yarn bobbin
MERVE ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiPamukkale ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. RESUL FETTAHOV
- Oppressed patron, free client? How can de facto states enjoy a more liberal and democratic regime than their patron states?
Mazlum patron, özgür müşteri? Tanınmayan devletler, patron devletlerinden nasıl daha liberal ve demokratik bir rejime sahip olabilir?
MİYUKİ KONNAİ
Doktora
İngilizce
2025
Siyasal Bilimlerİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. IOANNIS GRIGORIADIS
- Babıali`de Dokuz Patron Olayı
Nine Bosses Incident in Babıali
HASAN ÜSTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
GazetecilikAnkara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KORKMAZ ALEMDAR