Kişilik tiplerine göre hedonik açlık durumunun antropometrik ölçümlere etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of hedonic hunger status on anthropometric measurements according to personality types
- Tez No: 1012732
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERSAN GÜRSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Günümüzde giderek artan obezite sorununun yalnızca fizyolojik açlıkla değil, psikolojik ve davranışsal etkenlerle de ilişkili olduğu vurgulanmaktadır. Bu kapsamda, bireyin enerji gereksinimi olmadığı halde lezzetli ve ödüllendirici besinlere yönelme isteği olarak tanımlanan hedonik açlık kavramı ön plana çıkmaktadır. Hedonik açlığın kilo artışı, obezite ve sağlıksız yeme davranışları ile ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Bunun yanında kişilik özelliklerinin de dürtü kontrolü, stres yönetimi ve yeme davranışları üzerinde etkili olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda çalışmamızda, erişkin bireylerde kişilik tiplerine göre hedonik açlık düzeylerinin beden kitle indeksi, bel çevresi, kalça çevresi gibi antropometrik ölçümler üzerindeki etkisi değerlendirilerek, kişilik tiplerinin bu ilişki üzerindeki rolünün ortaya konulması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma Kasım 2024-Nisan 2025 tarihleri arasında Erzincan ili Merkez ilçesine bağlı Kavakyolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi ve Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş arası yetişkinler üzerinde yapılmıştır. Veri toplama yöntemi olarak sosyo-demografik özellikleri içeren 20 soruluk bir anket, katılımcıların hedonik açlık düzeylerini değerlendirmek amacıyla Besin Gücü Ölçeği ve Kişilik tipleri değerlendirmesi için Taştan Kişilik Tipleri Ölçeği katılımcılara uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda ana kişilik tipleri ile hedonik açlık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır; ancak bazı kişilik tiplerinde daha yüksek puan eğilimi olduğu görülmüştür. Ana kişilik tiplerine göre besin gücü alt boyut puanları karşılaştırıldığında; besin bulunabilirliği (p=0,657), besin mevcudiyeti (p=0,599) ve besin tadına bakılması (p=0,051) alt boyutları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Besin bulunabilirliği alt boyutunda en yüksek medyan değer Tip 4 kişilik tipinde (2,67 [0,75]), besin mevcudiyeti alt boyutunda en yüksek medyan değer Tip 6 kişilik tipinde (4,00 [2,13]), besin tadına bakılması alt boyutunda ise en yüksek medyan değer Tip 5 kişilik tipinde (3,50 [1,10]) gözlenmiştir. Besin gücü toplam puanı açısından ana kişilik tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (F=1,064; p=0,387). Ancak tanımlayıcı olarak en yüksek ortalama toplam puan Tip 6 kişilik tipinde (3,02 ± 1,03) gözlenmiştir. ix BKİ ile besin bulunabilirliği (r=0,189; p<0,001) ve besin gücü toplam puanı (r=0,113; p=0,023) arasında düşük düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır. Kilo ile yalnızca besin bulunabilirliği arasında düşük düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,157; p=0,002). Boy ve üst kol çevresi ile besin gücü alt boyutları ve toplam puan arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bel ve kalça çevresi ile yalnızca besin bulunabilirliği alt boyutu arasında düşük düzeyde pozitif ilişki belirlenmiştir (sırasıyla r=0,107; p=0,032 ve r=0,142; p=0,004). Sonuç: Bu çalışmada, bazı kişilik tiplerinde daha yüksek hedonik açlık puanlarının gözlenmesi, kişilik özelliklerinin hedonik açlık üzerinde doğrudan değil, dolaylı mekanizmalar aracılığıyla etkili olabileceğini düşündürmektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, hedonik açlığın çok boyutlu bir yapı olduğu saptanmıştır. Bulgular, hedonik açlığın antropometrik göstergelerle düşük düzeyde ilişkili olabileceğini, ancak Enneagram temelli ana kişilik tipleri arasında hedonik açlık düzeyleri açısından anlamlı farklılık bulunmadığını göstermektedir. Bu nedenle kişilik özellikleri ile hedonik açlık arasındaki ilişkinin daha geniş örneklemli ve çok değişkenli çalışmalarla değerlendirilmesi gerekmektedir
Özet (Çeviri)
Background and Purpose: It is emphasized that the increasingly prevalent problem of obesity today is associated not only with physiological hunger but also with psychological and behavioral factors. In this context, the concept of hedonic hunger, defined as the desire to consume palatable and rewarding foods despite the absence of an actual energy requirement, has gained prominence. Hedonic hunger is thought to be associated with weight gain, obesity, and unhealthy eating behaviors. In addition, personality traits are known to influence impulse control, stress management, and eating behaviors. In this regard, the present study aimed to evaluate the effects of hedonic hunger levels, according to personality types, on anthropometric measurements such as body mass index, waist circumference, and hip circumference in adults, and to reveal the role of personality types in this relationship. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between November 2024 and April 2025 among adults aged 18–65 years who applied to Kavakyolu Training Family Health Center in the central district of Erzincan province and the Family Medicine Outpatient Clinic of Erzincan Mengücek Gazi Training and Research Hospital. As a data collection method, a 20-item questionnaire including sociodemographic characteristics was administered. In addition, the Power of Food Scale was used to assess participants' hedonic hunger levels, and the Taştan Personality Types Scale was applied to evaluate personality types. Results: No statistically significant difference was found between primary personality types and hedonic hunger levels in our study; however, a tendency toward higher scores was observed in certain personality types. When the Power of Food Scale subdimension scores were compared according to primary personality types, no statistically significant differences were detected among the groups in terms of the food available (p=0.657), food present (p=0.599), and food tasted (p=0.051) subdimensions (p>0.05). In the food available subdimension, the highest median value was observed in Type 4 personality type (2.67 [0.75]); in the food present subdimension, the highest median value was observed in Type 6 personality type (4.00 [2.13]); and in the food tasted subdimension, the highest median value was observed in Type 5 personality type (3.50 [1.10]). xi No statistically significant difference was found among the primary personality types in terms of the total Power of Food Scale score (F=1.064; p=0.387). However, descriptively, the highest mean total score was observed in Type 6 personality type (3.02 ± 1.03). A weak positive correlation was found between BMI and the food available subdimension (r=0.189; p<0.001), as well as the total Power of Food Scale score (r=0.113; p=0.023). Body weight was positively correlated at a weak level only with the food available subdimension (r=0.157; p=0.002). No statistically significant relationship was found between height and upper arm circumference and the Power of Food Scale subdimensions or total score (p>0.05). Waist and hip circumference were weakly positively correlated only with the food available subdimension (r=0.107; p=0.032 and r=0.142; p=0.004, respectively). Conclusion: In the present study, the effects of hedonic hunger levels on anthropometric measurements were evaluated in adults with different Enneagram personality types. The higher hedonic hunger scores observed in certain personality groups suggest that personality traits may influence hedonic hunger through indirect rather than direct mechanisms. The findings indicate that hedonic hunger is a multidimensional construct associated with eating habits, dieting history, physical activity level, sleep patterns, social media use, and environmental factors. However, its relationship with variables such as personality traits appears to be more complex and potentially mediated by multiple behavioral and psychological pathways.
Benzer Tezler
- Effects of dielectric barrier discharge cold plasma on the quality of dandelion root infusions
Dielektrik bariyer boşaltım soğuk plazmanın karahindiba kökü infüzyonlarının kalitesi üzerine etkisi
BERFİN EDA ELÇİK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALE KIRKIN GÖZÜKIRMIZI
- Kişilik tiplerine göre serbest zaman engelleriyle baş etme stratejilerinin incelenmesi
Examination of leisure time constraints negotiation strategies according to personality traits
ZEYNEP ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiRekreasyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE MÜFTÜLER
- Enneagram kişilik tiplerine göre bireyin sahipolduğu kişilik tipinin fonksiyonel rekreasyon tercihine etkisi
The effect of the individual's personality type onfunctional recreation preference according to enneagram personality types
ELİF NAZLI KADEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TurizmAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVREN GÜÇER
- Akademik güdülenmenin kişilik tiplerine göre incelenmesi (spor bilimleri fakülte)
Examining academic motivation according to personality types (faculty of sport sciences)
MERVE NUR BİRCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAKAN ÜNAL
- Z kuşağı öğretmenlerinin kişilik tiplerine göre mesleki değerleri
Professional values of generation Z teachers according to their personality types
GÖNÜL EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İşletmeGümüşhane Üniversitesiİnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE ŞİMŞEK