Yöneticilerin kullandıkları güç kaynakları ile öğretmenlerin motivasyonları arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin aracılık rolü
The mediating role of psychological capital i̇n the relationship between administrators' use of power resources and teachers' motivation
- Tez No: 1012954
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin kullandığı güç kaynakları ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin aracılık rolünü incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modelleri kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Bursa ili Osmangazi merkez ilçesinde bulunan resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 9.134 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini tabakalı örnekleme yönetimine göre belirlenen 472 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler,“Yönetsel Güç Kaynakları Ölçeği”,“Öğretmen Motivasyonu Ölçeği”ve“Psikolojik Sermaye Ölçeği”kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS ve LİSREL programlarıyla analiz edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin faktör yapılarının doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle, grup karşılaştırmalarında parametrik testlerden bağımsız örneklemler t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı (r), yordayıcı ilişkilerin belirlenmesinde çoklu doğrusal regresyon analizi ve değişkenler arasındaki nedensel ilişkilerin test edilmesinde yol analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçları yönetsel güç kaynaklarından özellikle ödül, uzmanlık ve karizmatik güç türleriyle öğretmen motivasyonu arasındaki orta düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki olduğunu; bununla birlikte psikolojik sermaye ile öğretmen motivasyonu arasında da orta düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermektedir. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin t-testi sonuçları incelendiğinde; ödül, yasal ve uzmanlık güç değişkenlerinin öğretmen motivasyonu üzerinde anlamlı bir yordayıcı oldukları fakat zorlayıcı ve karizmatik güç değişkenlerinin öğretmen motivasyonu üzerinde anlamlı bir yordayıcı olmadıkları belirlenmiştir. Ayrıca regresyon sonuçları, öğretmenlerin psikolojik sermaye düzeyleri ile motivasyonları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin t-testi sonuçları incelendiğinde; iyimserlik, umut ve öz-yeterlik değişkenlerinin öğretmen motivasyonu üzerinde anlamlı bir yordayıcı oldukları fakat dayanıklık değişkeninin öğretmen motivasyonu üzerinde anlamlı bir yordayıcı olmadığı belirlenmiştir. Standartlaştırılmış regresyon katsayıları incelendiğinde, öğretmenlerin psikolojik sermayelerini yordamada en güçlü değişkenin uzmanlık gücü olduğu görülmektedir. Araştırmada okul yöneticilerinin kullandığı güç kaynakları ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin aracılık rolünü tespit etmek için SPSS process makrosuyla 5000 örneklem büyüklüğünde %95 güven aralığında bootstrapping analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; yöneticilerin yasal, ödül, uzmanlık ve karizmatik güç kaynakları ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin istatistiksel olarak anlamlı bir aracı değişken rolü üstlendiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the mediating role of psychological capital in the relationship between the power resources used by school administrators and teachers' motivation levels. The study was conducted using descriptive and correlational survey models from quantitative research methods. The population of the study consists of 9,134 teachers working in public elementary, middle, and high schools in the Osmangazi district of Bursa province during the 2022-2023 academic year. The sample of the study consists of 472 teachers selected according to stratified sampling. Data were collected using the“Organizational Power Scale in Schools,”“Teacher Motivation Scale,”and“Psychological Capital Scale.”The data acquired were analyzed using SPSS and LISREL software. Confirmatory Factor Analysis (CFA) was applied to validate the factor structures of the scales used in the study. Since the data showed a normal distribution, independent samples t-tests and one-way analysis of variance (ANOVA) were used for group comparisons. Pearson's correlation coefficient (r) was used to examine the relationships between variables, multiple linear regression analysis was used to determine predictive relationships, and structural equation modeling (SEM) analysis was used to test causal relationships between variables. The research results indicate a moderate and positive relationship between administrative power sources, particularly reward, expertise, and charismatic power, and teacher motivation. Furthermore, they reveal moderate, positive, and statistically significant relationships between psychological capital and teacher motivation. When examining the t-test results regarding the significance of regression coefficients, it was determined that reward, legal, and expertise power variables were significant predictors of teacher motivation, but coercive and charismatic power variables were not significant predictors of teacher motivation. Additionally, regression results reveal a significant relationship between teachers' psychological capital levels and their motivation. When examining the t-test results regarding the significance of regression coefficients, it was determined that the variables of optimism, hope, and self-efficacy were significant predictors of teacher motivation, but the variable of resilience was not a significant predictor of teacher motivation. When examining standardized regression coefficients, it is observed that the strongest variable in predicting teachers' psychological capital is expertise. In the study, a bootstrapping analysis was performed with a sample size of 5000 and a 95% confidence interval using the SPSS process macro to determine the mediating role of psychological capital in the relationship between the power resources used by school administrators and teachers' motivation levels. Analiz sonuçlarına göre, psikolojik sermaye, yöneticilerin yasal, ödül, uzmanlık ve karizmatik gücü ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişkide istatistiksel olarak önemli bir aracılık rolü oynamaktadır.
Benzer Tezler
- Yöneticilerin kullandıkları örgütsel güç kaynakları ile öğretmenlerin kendini işe vermeleri arasındaki ilişki (Kahramanmaraş İli örneği)
The relationship between administrators' organizational power sources and teachers' work engagement (the sample of Kahramanmaraş)
MEHMET UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AKİF KÖSE
- Okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between power sources used by school principals and organisational trust of primary and secondary school teachers
MELEK ŞENER PARS
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEVAT ELMA
- Okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ile öğretmenlerin sinizm düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between power sources of school administrators and cynicism levels of teachers
KEREM DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SULTAN BİLGE KESKİNKILIÇ KARA
- Okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişki (Iğdır ili örneği)
Relationship between school administrators' power sources and teachers' job satisfaction (The case of Igdır province)
DOĞUKAN ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET AKBABA
- Öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeyleri ile okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları arasındaki ilişki
Relationship between teachers'organizational silence levels and power sources used by school administrators
SİBEL GİRGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve Öğretimİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ZAFER GÜNEŞ