Mardin ilinde bulunan zirai ilaç bayileri ve çiftçilerin pestisit kullanımı ile ilgili bilinç düzeylerinin araştırılması
The investigation of the consciousness levels of pesticide dealers and farmers regarding pesticide use in Mardin province
- Tez No: 1013020
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM KOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Mardin, Pestisitler, Tarım, Çevre bilinci, Çiftçiler, Mardin, Pesticides, Agriculture, Environmental consciousness, Farmers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Pestisit kullanımı, tarımsal üretimde verim ve kaliteyi korumada önemli bir araç olmakla birlikte, insan sağlığı, çevre ve gıda güvenliği açısından da dikkatle yönetilmesi gereken bir uygulamadır. Bu araştırmanın amacı, Mardin ilinde faaliyet gösteren zirai ilaç bayileri ile tarımsal üretim yapan çiftçilerin pestisit kullanımına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemektir. Betimsel alan araştırması deseninde yürütülen bu çalışmada, gönüllülük esasına dayalı olarak 60 aktif zirai ilaç bayisi ve 360 çiftçi ile yüz yüze anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler parametrik olmayan istatistiksel testler (Ki-kare ve Kruskal Wallis) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, çiftçilerin önemli bir bölümü pestisitlerin insan sağlığına (%88.5) ve çevreye (%92.5) zarar verebileceğinin farkında olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, bu farkındalığın uygulama davranışlarına her zaman yansımadığı görülmüştür. Çiftçilerin %83.1'inin hastalık ve zararlılarla mücadelede öncelikli olarak kimyasal yöntemleri tercih ettiği; ilaç seçimi (%83.8) ve doz belirleme (%72.7) süreçlerinde en çok zirai ilaç bayilerinin yönlendirmelerine başvurduğu belirlenmiştir. Ayrıca, üreticilerin %71.6'sının Maksimum Kalıntı Limiti (MRL) kavramını hiç duymadığı, %52.1'inin kişisel koruyucu donanım kullanmadığı ve boş ilaç ambalajlarını yakma (%38.7) ya da toprağa gömme (%22.5) gibi çevre ve sağlık açısından riskli bertaraf yöntemlerine başvurduğu saptanmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda, çiftçilerin eğitim düzeyi ile pestisit kullanımına ilişkin bazı bilinç göstergeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, işlenen arazi büyüklüğünün artmasıyla birlikte pestisit kullanımına ilişkin farkındalık ve dikkat düzeyinin olumlu yönde değiştiği belirlenmiştir. Gelir düzeyi daha yüksek olan çiftçilerin ilaçlama kayıtlarını tutma alışkanlıklarının daha yüksek olduğu; buna karşılık tarımsal deneyim süresi arttıkça, pestisit etiketlerini düzenli okuma davranışının azaldığı görülmüştür. Zirai ilaç bayileri açısından değerlendirildiğinde ise katılımcıların %71.7'sinin lisans mezunu olduğu, ancak yalnızca %28.3'ünün Bitki Koruma bölümü mezunu olduğu ve teknik bilgi güncellemelerinde büyük ölçüde ticari firma temsilcilerinden (%75.0) yararlandıkları belirlenmiştir. Sonuç olarak, araştırma bulguları, pestisit kullanımında teorik farkındalık ile güvenli ve bilinçli uygulama davranışları arasında önemli bir uyumsuzluk bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, sürdürülebilir tarım, çevre sağlığı ve halk sağlığının korunabilmesi için hem çiftçilere hem de zirai ilaç bayilerine yönelik, yerel ihtiyaçlara duyarlı ve uygulamaya dönük eğitim ile danışmanlık mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Pesticide use is an important tool for maintaining productivity and quality in agricultural production; however, it is also a practice that must be carefully managed in terms of human health, environmental protection, and food safety. The aim of this study was to determine the knowledge, attitudes, and practices of pesticide dealers operating in Mardin Province and farmers engaged in agricultural production regarding pesticide use. This study was conducted using a descriptive field research design. Face-to-face questionnaires were administered on a voluntary basis to 60 active pesticide dealers and 360 farmers. The obtained data were analyzed using non-parametric statistical tests (Chi-square and Kruskal–Wallis). According to the findings, a considerable proportion of farmers reported being aware that pesticides may be harmful to human health (88.5%) and the environment (92.5%). However, this awareness was not always reflected in their actual practices. It was determined that 83.1% of the farmers primarily preferred chemical methods for the control of diseases and pests, and that pesticide dealers were the main source of guidance in pesticide selection (83.8%) and dose determination (72.7%). In addition, 71.6% of the producers had never heard of the Maximum Residue Limit (MRL) concept, 52.1% did not use personal protective equipment, and many reported environmentally and health-risk disposal practices such as burning empty pesticide containers (38.7%) or burying them in the soil (22.5%). The statistical analyses revealed no significant relationship between farmers' educational level and certain indicators of pesticide-use awareness. However, as the size of cultivated land increased, awareness and attentiveness related to pesticide use also tended to improve. Farmers with higher income levels were more likely to keep pesticide application records, whereas regular label-reading behavior decreased as years of farming experience increased. With regard to pesticide dealers, 71.7% of the participants were university graduates; however, only 28.3% had graduated from the Department of Plant Protection, and 75.0% reported relying primarily on commercial company representatives for technical updates. In conclusion, the findings demonstrated a substantial discrepancy between theoretical awareness and safe, informed pesticide-use practices. In this respect, it is considered necessary to strengthen locally responsive, practice-oriented training and advisory mechanisms for both farmers and pesticide dealers in order to support sustainable agriculture and protect environmental and public health.
Benzer Tezler
- Kilis ili bağ yetiştiriciliğinde bitki koruma uygulamalarına ait sorunların belirlenmesi ve çözüm önerileri
Identification of problems related to plant protection practices in viticulture in kilis province and solution suggestions
ÖRGE NATUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatKilis 7 Aralık ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM KUZUCU
- Mardin ilinde makarnalık buğday üretim ekonomisi
Economic analysis of durum wheat production in Mardin
VEYSİ ACIBUCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatÇukurova ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK BOSTAN BUDAK
- Isparta ilinde kiraz işletmelerinde yeniliklerin benimsenme ve etki değerlemesi
Adoption and impact assessment of innovations in cherry enterprises in Isparta province
FATMA PINAR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MİTHAT DİREK
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
- Orta Çağ İslâm devletlerinde şehir kuşatma ve savunma stratejileri (11.-13. yüzyıllar)
City siege and defense strategies in Medieval Islamic states (11th-13th centuries)
MELEK ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
TarihMardin Artuklu ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET SELÇUKOĞLU