Obezite polikliniğine başvuran hastalarda çay, kahve ve şekerli içecek tüketiminin antropometrik ölçümler ve metabolik parametrelerle ilişkisi
Relationship of tea, coffee, and sugary beverage consumption with anthropometric measurements and metabolic parameters in patients admitted to the obesity outpatient clinic
- Tez No: 1013099
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELMA PEKGÖR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Obezite, Şekerle Tatlandırılmış İçecekler, Kafein, Antropometri, Metabolik parametreler, Obesity, sugar-sweetened beverages, caffeine, anthropometry, metabolic parameters
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Obezite, metabolik sendrom bileşenleriyle sıklıkla birliktelik gösteren kronik bir hastalık olup beslenme alışkanlıkları bu ilişkide düzenleyici bir rol üstlenmektedir. Çay ve kahve tüketiminin metabolik parametreler üzerine etkisi literatürde tartışmalı sonuçlarla bildirilmişken, şekerli içecek tüketiminin adipozite ve kardiyometabolik risk üzerine olumsuz etkisi giderek artan kanıtlarla desteklenmektedir. Buna karşın bu üç içecek grubunun obez bireylerde antropometrik ve metabolik göstergelerle ilişkisini eş zamanlı olarak değerlendiren çalışma sayısı sınırlıdır. Bu çalışmada, obezite polikliniğine başvuran hastalarda çay, kahve ve şekerli içecek tüketim sıklığının BKİ, bel ve kalça çevresi gibi antropometrik ölçümlerle ve açlık glukozu, glikozile hemoglobin, lipid profili, kan basıncı gibi metabolik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu içecek tüketim örüntülerinin cinsiyet ve obezite derecesine göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, kesitsel ve tanımlayıcı-analitik tasarımda retrospektif bir çalışma olarak planlanmıştır. Aralık 2023 – Kasım 2025 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Obezite Polikliniği'ne başvuran, 18 yaş ve üzeri, eksiksiz veri kaydı bulunan 300 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Gebe veya emziren kadınlar ile aktif kanser, kronik böbrek yetmezliği ve karaciğer hastalığı gibi ciddi sistemik hastalığı olan bireyler çalışma dışı bırakılmıştır. Sosyodemografik veriler, antropometrik ölçümler, metabolik parametreler ve içecek tüketim bilgileri retrospektif arşiv taramasıyla elde edilmiştir. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare testi, normal dağılım göstermeyen sayısal verilerin analizinde Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri, değişkenler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel analizler SPSS 22.0 yazılımıyla gerçekleştirilmiş; *p* < 0,05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların ortanca yaşı 38 yıl olup %77,3'ü kadındı. Erkeklerde sigara, alkol ile çay ve kahve tüketimi, aspartat aminotransferaz ve alanin aminotransferaz düzeyleri kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Kadınlarda ise obstrüktif uyku apne sendromu semptom varlığı, istirahat nabzı ve yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol düzeyi erkeklere kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Morbid obez grupta diyastolik kan basıncı, açlık glukozu, glikozile hemoglobin ve trigliserit düzeyleri diğer gruplara göre anlamlı biçimde yüksek saptanmıştır. Çay ve kahveyi daha fazla tüketen bireylerde; BKİ, bel çevresi, morbid obezite oranı ve glikozile hemoglobin düzeyleri, bu içecekleri tüketmeyenlere kıyasla anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Şekerli içecek tüketenlerde BKİ, bel ve kalça çevresi, sistolik ve diyastolik kan basıncı, total kolesterol, trigliserit ve glikozile hemoglobin düzeyleri anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. Korelasyon analizlerinde BKİ ve bel çevresi ile metabolik parametreler arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Çay tüketim miktarı ile yaş, total kolesterol arasında pozitif korelasyon bulunurken kahve tüketim miktarı ile yaş arasında ise negatif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır. Sonuç: Şekerli içecek tüketimi hem adipozite hem de metabolik bozulma göstergeleriyle güçlü ilişki sergilemektedir. Çay ve kahve tüketiminin antropometrik ve metabolik parametrelerle karmaşık bir ilişki örüntüsü gösterdiği belirlenmiştir. Cinsiyete ve obezite derecesine özgü farklılıkların klinik değerlendirmede göz önünde bulundurulması gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: Obesity is a chronic disease frequently associated with components of metabolic syndrome, and dietary habits play a regulatory role in this relationship. While the effect of tea and coffee consumption on metabolic parameters has been reported with conflicting results in the literature, the adverse effect of sugary beverage consumption on adiposity and cardiometabolic risk is increasingly supported by evidence. However, the number of studies simultaneously evaluating the relationship between these three beverage groups and anthropometric and metabolic indicators in obese individuals is limited. In this study, the aim was to evaluate the relationship between the frequency of tea, coffee, and sugary beverage consumption and anthropometric measurements (such as body mass index, waist, and hip circumference) as well as metabolic parameters (such as fasting glucose, glycated hemoglobin, lipid profile, and blood pressure) in patients presenting to an obesity clinic. Additionally, the study aimed to determine whether these beverage consumption patterns differ according to gender and degree of obesity. Materials and Methods: The study was designed as a retrospective, cross-sectional, and descriptive-analytical study. A total of 300 patients aged 18 years and older who presented to the Obesity Clinic at Konya City Hospital between December 2023 and November 2025 and had complete data records were included in the study. Pregnant or breastfeeding women, as well as individuals with serious systemic diseases such as active cancer, chronic kidney failure, and liver disease, were excluded from the study. Sociodemographic data, anthropometric measurements, metabolic parameters, and beverage consumption information were obtained through a retrospective chart review. The Pearson chi-square test was used to compare categorical data; the Mann-Whitney U and KruskalWallis H tests were used to analyze numerical data that did not follow a normal distribution; and Spearman's correlation analysis was used to assess relationships between variables. Statistical analyses were performed using SPSS 22.0 software; a p value < 0.05 was considered statistically significant. Results: The median age of the participants was 38 years, and 77.3% were female. Among men, smoking, alcohol consumption, and tea and coffee intake, as well as aspartate aminotransferase and alanine aminotransferase levels, were found to be significantly higher than in women. In women, the presence of obstructive sleep apnea syndrome symptoms, resting heart rate, and high-density lipoprotein cholesterol levels were found to be significantly higher compared to men. In the morbidly obese group, diastolic blood pressure, fasting glucose, glycated hemoglobin, and triglyceride levels were found to be significantly higher than in the other groups. Among individuals who did not consume tea or coffee, body mass index, waist circumference, the rate of morbid obesity, and glycated hemoglobin levels were found to be significantly higher compared to those who did consume them. In those who consumed sugary beverages, body mass index, waist and hip circumference, systolic and diastolic blood pressure, total cholesterol, triglycerides, and glycated hemoglobin levels were found to be significantly higher. Correlation analyses revealed significant positive relationships between body mass index and waist circumference and metabolic parameters. A positive correlation was observed between tea consumption and age, and between total cholesterol and age, while a negative correlation was observed between coffee consumption and age. Conclusion: Sugary beverage consumption shows a strong association with both adiposity and markers of metabolic dysfunction. It was determined that tea and coffee consumption exhibit a complex pattern of relationships with anthropometric and metabolic parameters. It is considered necessary to take into account gender- and obesity-specific differences in clinical evaluations.
Benzer Tezler
- Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Polikliniği'ne başvuran hastalarda deri kanseri sıklığının belirlenmesi ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Determination of skin cancer frequency and evaluation of risk factors in patients applying to Karadeniz Technical University Faculty of Medicine Dermatology outpatient clinic
ARZU FERHATOSMANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
DermatolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEYLA BAYKAL SELÇUK
- Diyarbakır Silvan İlçesi Devlet Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniğine herhangi bir sebeple başvura hastalarda obezite-beslenme durumu ve kan lipid profili arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of relation between obesity ? nourishment status and blood lipid profile of patients applying for any reason to Internal Medicine Polyclinic of State Hospital of Silvan, Diyarbakır
NESLİHAN BİLGE IŞIK
- Yetişkin bireylerde diyetin inflamatuvar indeksi ile beslenme durumları arasındaki ilişkinin saptanması
Determining the relationship between dietary inflammatory index and nutritional status in adult subjects
RABİA NUR KOCAMIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PERİM FATMA TÜRKER
- Diyabetik olmayan obez hastalarda orlistat kullanımının R, FIB-4 VE APRI indeksleri üzerine etkisi
Evaluation of R, FIB-4 and APRI indices in patients using orlistat and not diagnosed with diabetes mellitus
TUNAHAN ŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. MERAL MERT
- Obez bireylerde insülin direncinin belirlenmesinde C-peptit ve C-peptit indeksi kullanılabilir mi?
Can c-peptide and c-peptide index be used to determine insulin resistance in obese individuals?
BURCU DOMAÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarıİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT CAN