The positive side of phubbing: Does it work as a coping mechanism in stressful work environments?
Sosyotelizmin olumlu yanı: Stresli çalışma ortamlarında bir başa çıkma mekanizması olarak işe yarıyor mu?
- Tez No: 1013342
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ÇOLAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon (ingilizce) Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, işyerindeki sosyal stresörler ile çalışan iyi oluşu arasındaki ilişkide phubbing'in rolünü Türk sağlık çalışanları örnekleminde incelemiştir. Kaynakların Korunması Kuramı, Telafi Edici İnternet Kullanımı Kuramı ve Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı'ndan hareketle, phubbing'in telafi edici bir mikro-onarım mekanizması olarak işlev göreceği ve kişilerarası çatışma, örgütsel politika ve istismarcı yönetim sonucunda ortaya çıkan zararı iyi oluş üzerinde kısmen hafifleteceği öne sürülmüştür. İyi oluş ise işe adanmışlığın ve çalışan performansının yordayıcısı olarak modellenmiş, phubbing'e yönelik sosyal normlar da stresör–phubbing yolunun düzenleyicisi olarak konumlandırılmıştır. Veriler, Türkiye'deki kamu ve özel sağlık kurumlarında çalışan 281 sağlık profesyonelinden kesitsel anket yöntemiyle toplanmıştır. Önerilen model, bootstrap yeniden örnekleme ile yol analizi kullanılarak test edilmiştir. Bulgular, mevcut literatür ile tutarlı ancak kısmen araştırma hipotezlerinin tersine bir tablo ortaya koymuştur. İşyerindeki sosyal stresörler phubbing'i anlamlı biçimde artırmış ve iyi oluşu doğrudan azaltmıştır. İyi oluş, hem işe adanmışlığı hem de iş performansını yordamaktadır. Ancak telafi edici mikro-onarım hipotezi desteklenmemiştir. Phubbing, iyi oluş ile negatif yönlü bir ilişki sergilemiş ve ürettiği aracılık etkisi de beklenenin aksine tutarsız (inconsistent) değil, tutarlı (consistent) biçimde gerçekleşmiştir. Bu bulgulara göre phubbing, stresörlerin yarattığı zararı tamponlamak yerine ikinci bir iyi oluş kaybına neden olmaktadır. Seri aracılık analizleri, stresörlerin yarattığı bu kaybın phubbing ve iyi oluş üzerinden işe adanmışlığa ve iş performansına kadar taşındığını göstermiştir. Phubbing'e yönelik sosyal normların stresör–phubbing ilişkisinde düzenleyici rolü görgül olarak desteklenmemiş, ancak modelde phubbing'in anlamlı bir yordayıcısı olarak öne çıkmıştır. Bu bulguların Kaynakların Korunması Kuramı'na bir sınır koşulu önerdiği değerlendirilmektedir. Buna göre kaynak koruyucu davranışlar her zaman koruma sağlamaz; aksine kendi gizli maliyetlerini ürettiklerinde, kaynak kaybı sarmalına karşı bir savunma olmak yerine bu sarmalın bir parçası hâline gelebilirler. Çalışma, phubbing'i örgütsel araştırmalar içinde stresör–iyi oluş sürecine gömülü bir gerilim tepkisi olarak yeniden konumlandırmakta ve sağlık kurumlarında bu davranışın yönetimine yönelik pratik çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examined the role of phubbing in the relationship between workplace social stressors and employee well-being among Turkish healthcare workers. Drawing on Conservation of Resources theory, the Theory of Compensatory Internet Use, and Uses and Gratifications theory, the study proposed that phubbing would function as a compensatory micro-recovery mechanism, partially alleviating the harm that occurred as a result of interpersonal conflict, organizational politics, and abusive supervision on well-being. Well-being was, in turn, modeled as a predictor of employee performance and job engagement, and social norms of phubbing were specified as a moderator of the stressor–phubbing pathway. Data were collected through a cross-sectional survey from 281 healthcare professionals working across public and private healthcare organizations in Türkiye. The hypothesized model was tested using path analysis with bootstrap resampling. The findings produced a coherent but partly unexpected pattern. Workplace social stressors significantly increased phubbing and directly reduced well-being. Well-being predicted both engagement and performance. The compensatory micro-recovery hypothesis, however, was not supported. Phubbing was negatively associated with well-being, and the mediation it produced was consistent rather than inconsistent. According to these findings, phubbing causes a second loss of well-being instead of buffering the damage created by the stressors. Serial mediation analyses showed that this loss travels through phubbing and well-being all the way to employee performance and job engagement. Social norms of phubbing did not moderate the stressor–phubbing relationship but emerged as a significant predictor of phubbing in the model. These findings are considered to propose a boundary condition to the Conservation of Resources Theory, suggesting that resource-protective behaviors do not always deliver protection or relief. Rather, when they generate hidden costs of their own, they may become another reason that causes the loss spiral. The study situates phubbing behavior, specifically in organizational research, as a strain response embedded in the stressor–well-being process and offers practical implications for managing this behavior in healthcare settings.
Benzer Tezler
- Ebeveynlerin çocuklarıyla kurdukları ilişki ile sosyotelist olma durumlarının incelenmesi
Investigation of parents' relationship with their children and their status of being phubber
ESRA ÖRTÜCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNDER BALTACI
- Sosyetelizme neden olan faktörlerin yapısal eşitlik modeli kullanılarak incelenmesi
Understandig factors affecting phubbing with structural equation modelling
CİHAT İLHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM ALTIN GÜMÜŞSOY
- Yalnızlığın pozitif tarafı: Yalnızlık tercihinin yalnızlık yapıları, psikolojik yapılar ve sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi
The positive side of aloneness: Examining the preference for solitude in terms of aloneness structures, psychological structures and socio-demographic variables
BEHMEN ÇELİKBAŞ
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDE GÖKBEN HIZLI SAYAR
- Antidepresan tedavi ile ortaya çıkan apati/duygusal küntleşmenin olumlu ve olumsuz emosyonel uyaranlar ile ilişkisi
The associ̇ati̇on of anti̇depressant treatment i̇nduced apathy/emoti̇onal blunti̇ng wi̇th posi̇ti̇ve and negati̇ve emoti̇onal sti̇muli̇
UTKU BIYIK
- A study on turkish mutual funds: Value creation, performance persistence and survivorship bias of actively managed turkish equity mutual funds and the supplementary value of sell-side research to mutual fund management, 2000-2007
Türk yatırım fonları üzerine bir çalışma: Aktif yönetilen a tipi fonların yarattığı değer, performans devamlılığı ve fonların hayatta kalanlara bağlı yanlılığı ile analist tavsiyelerinin yatırım fonları yönetimine yarattığı katkı: 2000-2007
ELİF ALTUĞ
